پیشنهادهای جدید بانک صادرات ایران برای فراگیری چک دیجیتال

توسعه نظام پرداخت در بهبود رشد اقتصادی، نقش رشد تکنولوژی و توسعه مالی، و همچنین آثار متقابل میان توسعه صنعت پرداخت و پذیرش دیجیتال رشد و امنیت را بهمراه دارد. توسعه زیرساخت های چک دیجیتال با رشد اقتصادی در قالب یک الگوی پانل برای توسعه نظام بانکداری اهمیت دارد. بر اساس آمار جایگاه فعلی ایران در میان دیگر کشور ها در ابعاد مختلف توسعه نظام پرداخت یکسان نیست. در این مورد، از نظر سهم سامانه های تسویه قدیمی در پرداخت های کلان، یکپارچه سازی دستگاه های پایانه فروش، سهم ابزار های پرداخت نوین مانند تراکنش های اینترنت و موبایل بانک، و سهم چک به عنوان ابزار پرداخت غیرنقد بانک صادرات بدنبال رفع عقب ماندگی های در این صنعت الکترونیکی است. نقش درجه پذیرش دیجیتال در این رابطه بسیار با اهمیت است. به گونه ای که رابطه مثبت در کشور ما با درجه پذیرش متوسط و بالا دیده می شود و با این اقدام بانک صادرات در راستای توسعه چک دیجیتال کشور ایران را با درجه پذیرش بالای دیجیتال بیشتر از گروه های دیگر قرار داده است.

چک های جدید و دیجیتال و هر کاری که در زمینه اعتماد سازی مردم صورت گیرد، در راستای توسعه بوده است. نوع رفتار ها در گذشته در خصوص استفاده از چک باعث سلب اعتماد مردم نسبت به آن شد، اخیرا براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی چک در کشور از اعتبار بیشتری نسبت به گذشته برخوردار است که این امر تاثیرات بسیار مثبتی در موارد مختلف از جمله تسهیلات در کسب و کار برجای گذارده است.

چک دیجیتال می تواند در راستای اعتماد سازی و به روز شدن کار بانک ها با استاندار های جهانی تاثیر بسیار بسزایی داشته باشد. سیستم بانکی کشور از تحولات بانکداری بین المللی فاصله کمی دارد.

دکتر یاسر مرادی در نشست تخصصی «چک دیجیتال و کارکرد های آن در اقتصاد ایران» که با حضور آمنه نادعلی زاده مدیر توسعه و تدوین مقررات نظام های پرداخت بانک مرکزی، رسول لطفی آذر معاون فناوری اطلاعات بانک ملت، علی نظافتیان دبیر کمیسیون حقوقی کانون بانک ها و محمد نوری مدیر گروه مالیاتی اندیشکده ایتان در همایش سالانه بانکداری الکترونیک و نظام های پرداخت، برگزار شد، در تشریح مزیت های چک دیجیتال و آسیب شناسی مباحث حقوقی مرتبط با آن، پیشنهاد کرد کل فرآیند چک الکترونیک و حتی گواهی عدم پرداخت آن نیز به صورت الکترونیک با ارائه کد رهگیری صادر و در سامانه های قوه قضائیه نیز ثبت و قابل پیگیری شود.

رئیس هیئت مدیره بانک صادرات ایران همچنین تاکید کرد: برای توسعه و گسترش زیرساخت های استفاده از چک امن دیجیتال، باید سایر بانک ها نیز به سامانه چک الکترونیک بانک مرکزی بپیوندند.

وی با قدردانی از همکاری بانک مرکزی در پیاده سازی قانون جدید چک، گفت: اگرچه پیاده سازی چک دیجیتال پس از سه سال تاخیر عملیاتی شده، اما اقدامی ارزشمند است و جای قدردانی دارد. کسی باور نمی کرد که روزی با گوشی تلفن همراه بتوان چک صادر، ظهرنویسی و کارسازی کرد.

مرادی گفت: بانک صادرات ایران در عملیاتی کردن چک الکترونیک پیشگام بوده و به عنوان اولین بانک آن را با نام تجاری چکنو راه اندازی کرد و تعداد چک های صادر و کارسازی شده نشان می دهد که استقبال عمومی خوبی از این چک انجام شده است.

وی افزود: اگر برخی مشکلات از جمله امکان صدور چک دیجیتال برای اشخاص حقوقی و همچنین محدودیت الزام به تعیین تکلیف حداقل ٨٠ درصد چک ها حل شود، امکان توسعه و استقبال بیشتر از چکنو مهیا است و با رفع آن سرعت بهره مندی از این خدمت ممتاز شتاب بیشتری خواهد گرفت.

رئیس هیئت مدیره بانک صادرات ایران در این نشست مشکلات حقوقی و دوگانگی کاغذ و فیزیک چک را متذکر شد و افزود: بر اساس قانون، اصالت چک با سامانه های بانک مرکزی است و صراحت دارد که تسویه این چک ها باید بر اساس استعلام از سامانه بانک مرکزی در وجه ذی نفع نهایی با مبلغ و تاریخ درج شده در آن سامانه باشد.

وی با اشاره به ثبت نشدن تعداد بسیار زیادی چک صیادی در سامانه در ابتدای ١٤٠٠، افزود: بسیاری از مشکلات با فرهنگ سازی حل شده است، اما مغایرت در فیزیک چک و سامانه بانک مرکزی وجود دارد. دوگانگی ایجاد شده در خصوص ملاک بودن سامانه یا لاشه چک، به ویژه در زمان اعمال مسدودی حساب موجب بروز مشکلاتی در نظام بانکی شده است.

مرادی با بیان این که حد ایده آل قانون گذار این بوده که به سمت کنار گذاشتن کاغذ و استناد به سامانه های بانک مرکزی پیش برود، تاکید کرد: چکنو یک گزینه مطلوب برای جلوگیری از سرقت، کلاهبرداری و مفقودی چک است. همچنین سامانه بانک مرکزی ملاک دقیقی برای شناسایی ذی نفع چک است و بسیاری از شائبه ها را برطرف خواهد کرد و هر کسی به خود اجازه نخواهد داد که جلو کارسازی چک را بگیرد.

وی با بیان اینکه چک الکترونیک دخل و تصرف انسانی در چک را از بین خواهد برد، افزود: مهمترین مزیت هایی که چکنو و مطلوبیت آن برای مشتریان بانک صادرات ایران در این مدت فراهم کرده است، امکان صدور و نقل و انتقال چک در هر مکان و زمان است که تحت نظارت بانک مرکزی صورت می گیرد و همچنین از آنجایی که دستورالعمل خدمات پایه بانکی مجوز اعطای تسهیلات خرد را به صورت غیرحضوری داده است، چک الکترونیک برای بانک هایی که عملیات آن ها بدون کاغذ است، محصول ایده آلی است.

مرادی استناد اغلب موارد قانونی در مورد چک را منوط به ارائه لاشه چک عنوان کرد و افزود: از آنجایی که در چک الکترونیک لاشه چک وجود ندارد، قرار بر این بوده که از صدور هرگونه برگه ای که نشان دهنده لاشه چک باشد، خودداری شود تا مفهوم چک الکترونیک و دیجیتال در اذهان مردم نهادینه شود.

وی در بیان مزیت دیگر چک های الکترونیک افزود: چک های الکترونیک به راحتی قابلیت اثبات کیفری شدن را نیز دارند چراکه به صورت سیستمی قابلیت رصد دارند.

در این نشست تخصصی که با استقبال علاقه مندان، کارشناسان و صاحب نظران حوزه پرداخت برگزار شد، دیگر اعضای پنل نیز نظرات خود را در خصوص موضوع نشست ارائه و در پایان پاسخگوی پرسش های شرکت کنندگان شدند.