جام جم آنلاين: امسال هم نوروز يك هفته نشد و سال 88 با 14 روز تعطيلي همراه شد. البته شايد بيشتر مردم ايران اين تعطيلات را دوست داشته باشند، ولي كساني هستند كه در پس پرده اين قبيل شادي ها به كاهش تعطيلات فكر مي كنند.

از آن جمله، نمايندگان مجلس هفتمي بودند كه دهم مهر84 طرحي را به كميسيون اجتماعي مجلس ارائه كردند و اين كميسيون نيز با كارشناسي هاي صورت گرفته طرح را به هيات رئيسه مجلس ارائه داد كه البته به علت وجود طرح هاي ديگر كه در اولويت نمايندگان بود اين طرح بي نتيجه ماند و مجلس هفتم نيز به پايان رسيد؛ گويا نمايندگان مجلس هشتم نيز عزمي براي به سرانجام رساندن اين طرح ندارند، چرا كه هنوز در اين زمينه طرحي در دستور كار قرار نگرفته است.

در مورد به سامان نرسيدن طرح ساماندهي تعطيلا ت رسمي حرف و حديث هاي متفاوتي وجود دارد. همان گونه كه به گفته يكي از اعضاي كميسيون اجتماعي مجلس علت به سامان نرسيدن اين طرح در مجلس هفتم پس گرفتن امضا از جانب طراحان آن است؛ ولي علت هر چه باشد واقعيت اين است كه در كشور ما علاوه بر 25 روز تعطيل رسمي حدود 120 روز ديگر نيز جزو تعطيلات آخر هفته هستند كه وجود اين تعطيلات، ايران را در رديف كشورهاي با تعطيلات زياد قرار داده است و در بخش توليد نيز در عمل حدود 150 روز كاري از دست مي رود كه اين خود لطمه بزرگي به توليد و اقتصاد كشور مي زند.

به همين دليل روز 16 اسفندماه سال 84 دفتر مطالعات اقتصادي مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي به درخواست يكي از نمايندگان عضو كميسيون فرهنگي مجلس، با تهيه گزارشي ضمن بررسي تعطيلات رسمي در ايران و تعدادي از كشورهاي جهان طرح قانوني پيشنهادي خود را براي ساماندهي تعطيلات رسمي كشور تدوين كرد. بر اساس اين طرح، تعداد تعطيلات رسمي كشور از 25 روز كنوني به 16 روز كاملا تعطيل و 4 روز نيمه تعطيل تبديل مي شود.

تعطيلات خارج از چارچوب و مخالفان

حميدرضا حاجي بابايي از آن دسته از نمايندگان مجلس هفتمي است كه اعتقاد دارد تعطيلات خارج از چارچوب، اقتصاد كشور را با معضل مواجه مي كند. او مي گويد: به نظر مي رسد هم دولت و هم مجلس بايد در ارتباط با ساماندهي تعطيلات رسمي تصميم حساب شده، دقيق و پخته اي بگيرند. به باور او، اگرچه تعطيلات اخير به لحاظ ظاهري براي تفريح و تنوع اقشار مختلف مردم خوب محسوب مي شود؛ اما بايد بدانيم در صحنه روابط جهاني و بين المللي اين تعطيلات (جمعه) نه 4 روز؛ بلكه با احتساب تعطيلات شنبه و يكشنبه در بيشتر كشورهاي دنيا به 7 روز افزايش يافته است.

حاجي بابايي به همين علت استدلال مي كند كه بايد به گونه اي برنامه ريزي داشته باشيم تا مردم بتوانند از هر لحظه زندگي شان چه در روابط داخلي و چه در صحنه ارتباطات بين المللي بهره ببرند و از فرصت هاي اقتصادي براي پيشرفت كشور استفاده كنند.

وضعيت تعطيلات رسمي در ايران

در كشور ما تعطيلات رسمي 3 منشأ ملي، مذهبي و حكومتي دارند. تعطيلات ملي كه عموما منشأ تاريخي فرهنگي دارند و بدين لحاظ اين گروه از تعطيلات در كشورهايي كه قدمت تاريخي بيشتري دارند، بيشتر مشاهده مي شوند. از اين رو تعداد تعطيلات ملي در كشورهايي چون چين، ژاپن، ايتاليا و ايران بيشتر از ديگر كشورهاست. تعطيلات مذهبي نيز ريشه در اعتقادهاي ديني ملت ها دارند. اين گونه تعطيلات نيز در كشورهايي كه تمايلات مذهبي قوي تري دارند، بيشتر مشاهده مي شوند؛ به طوري كه كشورهايي چون سوئد، نروژ، دانمارك، پرو و ايران در گروه كشورهايي قرار دارند كه بيشترين تعطيلات مذهبي را به خود اختصاص دادند.

بررسي ها نشان مي دهد در تعطيلات حكومتي نيز كه ارتباط نزديكي با نوع حكومت كشورها دارند، كشورهايي كه انقلاب هاي متعددي در آنها رخ داده يا بتازگي حكومت و رژيم سياسي جديد در آنها مستقر شده است، تعطيلات حكومتي بيشتري دارند. كشورهايي چون پورتوريكو، كنگو، كوبا، شيلي و كلمبيا جزو كشورهايي هستند كه بيشترين تعطيلات حكومتي را دارند. در كشور ما پس از استقرار حكومت جمهوري اسلامي از سال 1357 تعداد تعطيلات حكومتي افزايش داشته است.

ايران كشوري است با قدمت تاريخي زياد و تمدن كهن، همچنين باورها و گرايش هاي مذهبي در ايران در مقايسه با ديگر كشورها و حتي كشورهاي اسلامي ديگر بسيار بيشتر است. از سوي ديگر، از استقرار حكومت جديد در ايران زمان زيادي از لحاظ تاريخي نمي گذرد؛ بنابراين طبيعي است تعطيلات رسمي در ايران (از هر 3گروه تعطيلات) نسبت به ديگر كشورها بيشتر است. بررسي ها نيز اين فرضيه را تاييد مي كنند. ايران با داشتن حدود 25 روز تعطيلات سالانه به مناسبت هاي مختلف جزو كشورهايي است كه بالاترين تعطيلات را دارد.

در پژوهشي كه از سوي مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي انجام شده است، تعداد تعطيلات ملي در ايران 5 روز محاسبه شده كه نسبت به متوسط جهاني آن كه 5/17 روز است كمتر است. در مقابل تعطيلات مذهبي ايران 15 روز است؛ در حالي كه متوسط تعطيلات مذهبي در كشورهاي ديگر معادل 3/26 روز است. تعطيلات حكومتي در ايران نيز 5 روز است؛ در صورتي كه متوسط جهاني اين گروه از تعطيلات 3/69 روز است.

بر مبناي گزارش مركز پژوهش هاي مجلس در 75 سال گذشته همواره تعطيلات مذهبي بيشترين سهم را در مجموع تعطيلات رسمي ايران داشته و معمولا اين سهم بين 50 تا 60 درصد كل تعطيلات بوده است. تعطيلات ملي نيز با تغييرات بسيار محدودي (بين 4 تا 6 روز) حدود 20 درصد تعطيلات رسمي را به خود اختصاص داده اند و در نهايت تعطيلات حكومتي كه از نظر تعداد تقريبا معادل تعطيلات ملي هستند نيز حدود 20 درصد مابقي تعطيلات رسمي را شامل مي شوند. تنها حالت استثنا درخصوص تعطيلات حكومتي مربوط به سال 1358 و معادل صفر است و علت آن تغيير نظام سياسي در ايران كه باعث حذف تعطيلات حكومتي رژيم سابق شد و هنوز تعطيلات نظام جديد نيز شكل نگرفته بود.

ايران با داشتن حدود 25 روز تعطيلات سالانه به مناسبت هاي مختلف جزو كشورهايي است كه بالاترين تعطيلات را دارددر اين ميان تقريبا تمامي قوانين و مصوبات پس از انقلاب اسلامي در جهت افزايش روزهاي تعطيل رسمي بوده است و اين باعث افزايش تعطيلات رسمي از 15 روز در سال 1358 به 25 روز در حال حاضر (معادل 67 درصد) شده كه اين افزايش قطعا تبعات فراوان اقتصادي اجتماعي به دنبال داشته است.

گفتني است ميزان تعطيلات رسمي در مغولستان 5 روز، در هند 7 روز، در پاكستان و مراكش 8 روز، در آمريكا، ايرلند، ايسلند و قطر 9 روز، در لسوتو (آفريقا) 10 روز، در استراليا 11 روز، در آمريكاي جنوبي، ايتاليا، فرانسه، اردن، تركيه و مصر 12 روز، در اتريش و گويانا (آمريكاي جنوبي) 13 روز و در ژاپن 14 روز است.

تعطيلات نوروز كاهش مي يابد؟

وقتي صحبت از ساماندهي تعطيلات كشور مي شود، بيشتر نگاه ها به سمت حفظ تعطيلات نوروز مي چرخد يعني همان آيين باستاني كهن كه بدون استثنا هر ايراني بر برگزاري آن پايبند است. اما در اين ميان برخي شخصيت ها هستند كه حفظ از كاهش تعطيلات نوروز به نفع اعياد مذهبي سخن به ميان مي آورند كه از جمله اين افراد مي توان به آيت الله خزعلي، دبيركل بنياد بين المللي غدير اشاره كرد.

وي معتقد است: اگر در عيد نوروز اسكناس نو و لباس هديه مي داديد، در اين عيد نيز هديه دهيد. اگر در عيد نوروز به فرزندانتان 200 تومان مي داديد در اين عيد 500 تومان بدهيد ... تا خانواده متوجه شود اين از بركت علي(ع) است. اما گذشته از طرح هاي آيت الله خزعلي، طرح هاي ديگري نيز وجود دارد كه كاهش تعطيلات نوروز را نشانه رفته اند. مصطفي پورمحمدي هنوز بر كرسي وزارت كشور تكيه داشت كه در نامه اي به رئيس جمهور خواستار حذف يك هفته اي تعطيلات نوروزي شد.

او در اين نامه خواستار شده بود كه همزمان با كاهش يك هفته اي اين تعطيلات، تعطيلاتي با عنوان تعطيلات زمستاني به مدت يك هفته در همه مراكز آموزشي كشور ايجاد شود. البته همان گونه كه پورمحمدي اعلام كرد، اين موضوع هرگز به بحث جدي تبديل نشد و به كميته هاي كاري دولت نرسيد.

عيد فطر بلاتكليف

چند سالي مي شود كه با نزديك شدن به روز عيد فطر در كشورمان بحث افزايش روزهاي تعطيل اين عيد مسلمانان مطرح مي شود در حالي كه برخي تصميم گيران كشور بر افزايش روزهاي تعطيل اين عيد اذعان دارند اما به واسطه تعداد زياد روزهاي تعطيل در كشور و لطمه گسترده به اقتصاد كشور و نگراني توليدكنندگان اين موضوع را رد مي كنند.

برخي نمايندگان مجلس و تصميم سازان كشور بر اين اعتقاد هستند كه بايد تعطيلات عيد فطر همچون ساير كشورهاي اسلامي تعداد روزهاي بيشتري داشته باشد، اما به سبب شرايط فعلي كشور درخصوص داشتن تعطيلات زياد طي سال، طرح افزايش تعطيلات عيد فطر بي دفاع باقي مي ماند. افزايش تعطيلات عيد فطر در اقدامي جسورانه يك بار در سال 85 توسط رئيس جمهور اجرا شد و به جاي يك روز تعطيل، مردم 3 روز تعطيل را تجربه كردند.

در حالي كه شيريني اين تعطيلات براي همه باقي ماند اما كارشناسان و مسوولان كشوري نقدهايي را بر اين طرح وارد كردند و افزايش تعطيلات در كشور را مساوي با سقوط اقتصاد كشور دانستند و عنوان كردند در شرايطي كه تعداد روزهاي تعطيل در ايران ملال آور شده و كشور به كار و افزايش بهره وري نياز دارد، افزودن بر روزهاي تعطيل و به دنبال آن بيكاري، مغاير سياست هاي توسعه گرايانه است.

اين اظهارنظرها چه در آن سال و چه در حال حاضر كاملا متين است اما بهتر نيست براي كاهش تعطيلات در كشور فكري اساسي انديشيده شود و تنها در دوره اي خاص سوژه خبري نشود؟ جعفرزاده، رئيس كميسيون اجتماعي مجلس كه خود از موافقان موضوع افزايش تعطيلات عيد فطر است، در اين باره مي گويد: اين طرح براي كشور مسلماني چون ايران خوب است، اما بايد تعطيلات كشور ساماندهي شود و در برخي روزها چون عيد نوروز اين تعطيلات كاسته شوند تا بعد از آن فكري براي افزايش عيد مذهبي فطر كرد. جواد آرين منش نائب رئيس كميسيون فرهنگي مجلس نيز با افزايش تعطيلات در شرايط فعلي موافق نيست و آن را به مصلحت كشور نمي داند.

به گفته وي ايران در مقايسه با ديگر كشورهاي جهان تعطيلات بيشتري دارد و از سويي ديگر جزو كشورهايي است كه نيازمند كار و تلاش براي جبران عقب ماندگي هاي تاريخي خود است. پس به نظر مي رسد در حال حاضر نه تنها افزايش تعطيلات نمي تواند كاري به مصلحت باشد بلكه كاهش آنها نيز عزمي جدي مي خواهد تا خواست نمايندگان مجلس هفتم براي ساماندهي تعطيلات محقق شود.

تعطيلات رسمي سال 88:

اول تا چهارم فروردين ماه/ 12 و 13 فروردين/ 7،14 و 15 خرداد/ 15 و 29 تير/ 16 مرداد/ 20 و 29 شهريور/ 22 مهر/ 7 و 15 آذر/ 5 و 6 دي/ 16، 22، 24 و 26 بهمن/ 13 و 29 اسفند.