آژانس پرونده ایران را به شورای امنیت می برد؟ به گزارش پول نیوز، در حالی که کشور‌ها منتظرند تا گفتگو‌های غیر مستقیم بین ایران و امریکا در وین دوباره از سر گرفته شود، گمانه زنی‌ها بر سر اینکه احیای برجام تا چه اندازه شدنی است، بالا گرفته. گفتگو‌های وین فعلا متوقف شده اند، مذاکره کنندگان به پایتخت‌ها برگشته اند و سایه ابهام بر سر احیای برجام افتاده است. اروپایی‌ها در هفته اخیر نگرانی خود را بابت بازگشت به توافق هسته‌ای اعلام کرده اند و چین و روسیه هم توصیه‌هایی به طرف غربی داشته اند. با این حال قدم‌ها اهسته‌تر و محتاطانه‌تر شده و همانطور که تهران میگوید، اختلاف‌ها زیاد است.

گفتگوی علی بیگدلی کارشناس بین الملل در مورد اینده گفتگو‌ها و برجام بخوانید.

مرحله هفتم مذاکره؛ گره برجام چرا باز نمی‌شود؟

ما شاهد یک تعویق در ادامه مذاکرات وین در خصوص برجام هستیم. علت این فاصله‌ای که افتاه چیست و دو طرف در این میان چه رویکردی اتخاذ کرده اند؟

سطح انتظارات ایران بالاست. ایران به دنبال برداشته شدن همه تحریم‌ها و راستی ازمایی است که امریکا به آن تن نمی‌دهد. طرف دیگر اینکه ایران می‌خواهد پایبند قرارداد ۲۰۱۵ باشد و مبنای نظر ایران برجام آن زمان است. در حالی که بایدن در اولین سخنرانی که بعد از ریاست جمهوری اش انجام داد گفت که ما می‌خواهیم به برجام برگردیم و تحریم‌ها را برداریم، آنجا اعلام کرد که برجام قبلی از نظر زمانی برای ما تمام شده و ما دنبال برجامی هستیم که تا ۲۰۵۰ کارآیی داشته باشد. یکی از مشکلاتی که به وجود آمده بود این بود که ترامپ می‌گفت برجام نباید مقید به زمان باشد. ولی حالا بایدن می‌گوید زمان را باید طولانی‌تر کنیم. چون عمر تعهدات ایران به این توافق تا سال ۲۰۲۵ بود که الان می‌خواهند تا ۲۵ سلا دیگر ادامه اش دهند. ایران می‌گوید فقط به همان تعهداتی که شش سال قبل داده عمل خواهد کرد و مسائل دیگر را مورد توجه قرار نمی‌دهد. امریکایی ها، اما غیر از برجام چهار مشکل دیگر با ایران دارند که عبارتند از:

مساله حقوق بشر

مساله کنترل موشکی

رفتار ایران در منطقه

عدم کمک‌های اقتصادی و تسلیحاتی ایران به گروه‌هایی که امریکایی‌ها نمی‌پسندند.

ایران تن به این گونه مذاکرات نخواهد داد و ایالات متحده هم مایل نیست که زیر بار این قضیه برود. این خیلی واقعیت ندارد که ما بگوییم تنها بر سر ایجاد تعهد با امریکایی‌ها اختلاف پیدا کرده ایم. بلکه به خاطر فضای داخلی است. اما اختلاف عمیق بر سر این است که ایران حاضر نیست که به مسائل دیگری فارغ از چارچوب قبلی برجام بپردازد. از اواخر دوره پنجم این اختلافات شروع شد و در دوره ششم هم بدون نتیجه پایان یافت و دلیل تاخیر در مرحله هفتم هم همین است.

کشور‌های اروپایی تمایل خود را برای به نتیجه رسیدن احیای برجام اعلام کرده اند. اما ایران می‌گوید اختلافات زیاد است. در چنین شرایطی اروپا این امکان را دارد که واشنگتن را وادار کند تا به سمت بازگشت به برجام بیاید؟

شرایط کنونی نشان می‌دهد که اروپایی‌ها دارند پای چین و روسیه را به خواسته‌های خود باز می‌کنند. آن‌ها به این اعتقاد هستند که ایران باید به تعهدات برجامی اش برگردد. آن‌ها هم مایلند که تهران به آن چهار موردی که گفتم هم تعهد دهد. اما می‌گویند بگذارید بعدا در مورد این مسائل با ایران گفتگو کنیم و فعلا این چهارمورد را به تصمیم ایران تعلیق کنیم. امریکا و اروپا از طریق چین و روسیه ایران را تحت فشار قرار می‌دهند که از نفوذ خود در منطقه بکاهد. روسیه خیلی اصرار دارد که ایران از سوریه خارج شود. ایران نمی‌تواند به برجام برسد بدون اینکه به آن چهار مورد سر و صورتی بدهد.

ماجرایی که اتفاق افتاد فعالیت‌های هسته‌ای تازه ایران است. ایا این اقدامات از سوی کشورما تاثیری بر روی مذاکرات وین می‌گذارد یا موضوع فقط محدود به روابط ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی خواهد شد؟

یک زمانی آژانس و برجام تفاوت داشت و تداخلی نداشتند. قطعنامه ۳۲۱۱ هم به همین موضوع اشاره می‌کند. بر اساس این قطعنامه قرار بود که هر سه ماه یکبار دبیرکل سازمان انرژی هسته‌ای گزارشی را به دبیرکل بدهد که او این گزارش را بعد از تایید شورای حکام به شورای امنیت ببرد. اما الان به دلیل اینکه ایران غنی سازی را به بالای شصت درصد برده و سانترفیوژ‌های بسیار پیشرفته‌ای را رو کرده، باعث نگرانی آژانس شده و گروسی هم گزارشی به اتحادیه اروپا داده. اما هنوز گزارش منفی‌ای به شورای حکام نداده است و مقداری توقف کرده. معاونش هم همین روز‌ها به ایران می‌آید تا ببیند می‌تواند با تهران به نتیجه برسد یا نه. اما ازسوی ایران، مجلس می‌گوید که دیگر توافق بین ایران و آژانس تمدید نخواهد شد؛ بنابراین اگر مساله ایران با آژانس به توافقی نرسد قابل پیشبینی است که گروسی گزارش منفی به شورای حکام بدهد و این شورا پس از بررسی کردن این گزارش همان نظر منفی را به دبیرکل میدهد و او ناچار است که پرونده را به شورای امنیت دهد که آن وقت تحریم‌های سال‌های قبل از ۲۰۱۵ باز اعمال خواهد شد.

ما شاهد دو اظهار نظر قابل توجه از سوی روسیه و چین بوده ایم. اولیانوف خواهان بازگشت به توافق سال ۲۰۱۵ شده و چین هم از امریکا خواسته تا تحریم‌ها برداشته شوند. در چنین شرایطی ایا ما می‌توانیم روی حمایت این دو کشور در ادامه مسیر هم حساب کنیم؟