تاوان دستکاری بورس برای دولت به گزارش پول نیوز، آخرین هفته‌های حراج اوراق دولتی سه خبر دارد؛ نرخ سود به کف زمستان رسید. این تعدیل نرخ نشان می‌دهد وزارت امور اقتصادی و دارایی حاضر نیست اوراق را با نرخ‌های پیشنهادی بانک‌ها و موسسات مالی بفروشد.

خبر دوم به میزان فروش اوراق از سوی وزارت امور اقتصادی و دارایی باز می‌گردد در هفته چهلم ۱۱ درصد از اوراق عرضه شده فروش رفت و در هفته چهل و یکم این رقم به ۴ درصد رسید. حجم عرضه اوراق عرضه شده برای دو هفته اخیر بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان بود. به نظر می‌رسد بخش از این اتفاق محصول سیاست‌های مداخله‌ای در بورس و ممنوعیت خرید اوراق از سوی صندوق‌ها باشد. طبیعتا این مداخله که به اسم سیاست حمایتی به اجرا گذاشته شده نه تنها به نفع سهامداران نشد بلکه برای دولت نیز تاوان مالی سنگینی داشت. این تاوان را در خبر سوم می‌توان به خوبی لمس کرد.

خبر سوم درباره رقم کسری دولت از محل فروش اوراق است، میزان اوراق فروش رفته نشان می‌دهد دولت در روز‌های باقی مانده از سال نیاز دارد ۱۰ هزار میلیارد تومان اوراق بفروشد. اتفاقی که در چهل و یک هفته گذشته رخ نداده است. بدین ترتیب آژیر قرمز کسری بودجه به صدا درآمد. زیرا تامین این میزان کسری از منابع بانک مرکزی قابلیت ایجاد ۷۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی جدید را دارد و بر اساس برخی محاسبات کارشناسی بیش از سه واحد درصد به رقم رشد نقدینگی اضافه می‌کند. طبیعتا این رقم خود در نرخ تورم نشان خواهد داد.

به بیان دیگر این کسری قطعی در کنار کسری بودجه‌ای دولت در پایان سال که در قالب برداشت از صندوق انجام شده یا از مسیر‌های دیگر تامین می‌شود می‌تواند اثر تشدیدی بر بی ثباتی بازار‌ها و اقتصاد کلان داشته باشد. بخشی از این فرایند معلول سیاست‌های کج دار و مریز دولت در بورس است. سیاستی‌هایی که با دست کاری قواعد و اصول بازار با هدف کنترل هیجان آغاز شد، اما در پایان شواهد نشان می‌دهد نه به نفع سهامداران و بازار شد نه به نفع ثبات اقتصاد کلان و عموم مردم. روند نزولی بورس قطع نشد و این سیاست‌ها موجب کاهش قدرت نقدشوندگی، کاهش اعتماد و فرسایشی شدن روند اصلاح در این بازار مهم شد.

در کمتر از یک هفته مانده به پایان سال جاری، مرحله چهل ویکم از دوره‌های حراج اوراق بدهی دولتی برگزار شده و طی آن هزار و ۹۰ میلیار تومان اوراق از دولت خریداری شد؛ و نسبت به هفته ماقبل ۶۴ درصد کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که رقم فروش اوراق در هفته ما قبل رشد ۶۹ درصدی داشت و ۳ هزار و ۳۰ میلیارد تومان اوراق فروخته شد. نرخ سود اوراق نیز پس از آن که در ۴ هفته بالاتر از ۲۱ درصد کشف می‌شد در این دو هفته به کمتر از این رقم رسیده و حداقل این متغیر را در کل زمستان به ثبت رساند.

حراج اوراق بدهی دولتی مسیری برای تامین کسری بودجه دولت است. روشی که طی آن تورم کمتری به جامعه اعمال شده و بنابراین قدرت خرید مردم جامعه کمتر آسیب می‌بیند.

ساختار این بازار به این گونه است که دولت اوراق بدهی خود را در میان بانک‌ها و نهاد‌های سرمایه‌ای به فروش می‌گذارد. بانک مرکزی نیز در این میان به عنوان کارگزار دراین بازار همواره سعی در نظارت بر آن دارد.

درهفته چهلم برگزاری این بازار، ۳ هزار و ۳۰ میلیارد تومان اوراق توسط دولت به فروش رسیده که در مقایسه با هفته قبل ۶۹ درصد افزایش پیدا کرده است. درهفته قبل از آن، این رقم هزار و ۷۹۰ میلیارد تومان ثبت شده بود.

در این اوراق دو ویژگی مهم همواره دلیلی برای خرید و فروش محسوب می‌شود. نرخ سود و تاریخ سررسید. در هفته چهلم از بین ۲۶ هزار و ۹۳۰ میلیارد تومان اوراق عرضه شده تنها ۳ هزار و ۳۰ میلیارد تومان آن پذیرفته شده که ۱۱.۲۵ درصد از کل پیشنهاد‌ها بوده است.

درتاریخ ۱۹ اسفند، هفته چهل و یکم اوراق برگزار شده که در آن هزار و ۹۰ میلیارد تومان اوراق به فروش رسیده و در مقایسه با هفته قبل خود ۶۴ درصد کاهش پیدا کرد.

در هفته بعد نیز این اوراق پیشنهادی ۲۳ هزار و ۷۶۰ میلیارد تومان بوده که تنها ۴.۶ درصد آن توسط خریداران پذیرفته شد. به عبارت دیگر در مسیر هفتگی فروش اوراق درصد پذیرش خرید روندی کاهشی داشته است.

مهمترین نکته در این هفته‌ها آن است که آنچه برای خریداران مطلوب‌تر بوده تاریخ سررسید کمتر و نرخ سود بالاتر است.

مقایسه وضعیت خرید و فروش اوراق در دو هفته اخیر نشان می‌دهد که در این مرحله‌ها بیشترین سهم فروش را «اراد ۶۵» داشته است در هفته چهلم این سهم ۷۴.۶۱ درصد و در هفته چهل و یکم ۹۲.۱۱ درصد محاسبه شده است. این اوراق تاریخ سررسید بالاتر، اما نرخ سود بیشتری داشته و بیانگر آن است که برای خریداران بالابودن نرخ سود از اهمیت بیشتری برخوردار بوده است.

با این وجود فروش اوراقی با نرخ سود زیر ۲۰ درصد، سبب شد تا نرخ موثر فروش کل اوراق در این هفته از ۲۱ درصد پایین‌تر آمده و در کمترین حد خود در زمستان قرار بگیرد. این رقم در هفته چهلم حد ۲۰.۵۷ درصد و در هفته چهل و یکم ۲۰.۴۱ درصد محاسبه شده است. اما با توجه به سیاستگزاری دولت در ابتدای سال چند میلیارد تومان دیگر تا پایان سال باقی مانده است؟

اوراق بدهی با هدف تامین کسری بودجه دولت و پس از مجوز سران منتشر شد، دولت برآورد کرده بود در سال جاری ۱۲۵ هزار میلیارد تومان کسری بودجه قطعی دارد که باید از محل فروش اوراق تامین کند بنابراین در بازار اولیه شروع به فروش اوراق کرد تا این رقم را از محل چاپ پول جبران نکند مجموع فروش اوراق در چهل ویک هفته حراج برگزار شده برای فروش اوراق نشان می‌دهد که در این مدت ۱۱۵ هزار میلیارد تومان از این کسری تامین شده است؛ بنابراین در ادامه روز‌های پایانی سال، دولت باید ۱۰ هزار میلیارد تومان دیگر در این بازار به فروش برساند. دولت تنها یک هفته فرصت دارد تا این هدف را تحقق بخشد. این در حالی است که در چهل و یک هفته گذشته این رقم بی سابقه بوده است؛ بنابراین از محل فروش اوراق دولت ۱۰ هزار میلیارد تومان کسری قطعی دارد که اگر جبران نشود ریسک استقراض از بانک مرکزی را در پایان سال بالا می‌برد.