اهميت صنايع غذايي به خصوص تجارت غلات در سطح جهان، موجب شده كه اين شاخه از تجارت موقعيت خاص و استراتژيكي براي كشورها فراهم آورد و به سبب اهميت صنايع غذايي در كشورهاي مختلف منطقه اين تجارت به عنوان "تجارت مهربانی" مي تواند نقش مهمي در دوستي بين ملت ها و برقراري صلح پايدار ايفا كند.
خشكسالي سال 2008 ميلادي در 40 كشور دنيا به ويژه در كشورهاي قزاقستان، روسيه، پاكستان و برخي ديگر از كشورهاي منطقه، بحران آب، وقوع سيل، زلزله و ساير پديده ها همچنين بروز جنگ و ناآرامي در قطب هاي توليد، فروش و مصرف غلات، امنيت شبكه تامين مواد غذايي را از طريق توليد، خريد و ذخيره سازي با رويكرد كمي محصول پيش روي دولتها و ملتها قرار مي دهد.
بنابراین اتخاذ ساز و كارهاي كيفي همچون تدوين معيارهاي يكسان غذايي، اتخاذ ضوابط سازمان تجارت جهاني، توجه به توليد محصولات ارگانيك و سالم همچنين توليد محصولات حلال از جمله رويكردهاي جهاني و منطقه اي در ايجاد شبكه اي ايمن در تامين و عرضه مواد غذايي است.
همچنین توجه به سبد مصرف خانوار از طريق كنترل و مديريت قيمت هاي عرضه، مي تواند موجب ايجاد شبكه اي مطمئن درتامين مايحتاج مصرف كنندگان شود.
در چنین شرایطی عواملي نظير افزايش تقاضا به جهت ناهمگوني آهنگ رشد جمعيت و توليد ،افزايش درآمد سرانه و رشد جمعيت در چين، هند و كشورهاي خاورميانه، بروز برخي از بيماريهاي دامي كه منجر به كاهش مصرف و كاهش قيمت غلات شده، اعمال سياست هاي محدود كننده صادراتي و وارداتي، استفاده از برخي غلات در صنايعي نظير توليد سوخت سازگار با محيط زيست، افزايش هزينه هاي حمل ناشي از افزايش قيمت جهاني نفت، كاهش سطح ذخاير جهاني، نوسانات ارزش دلار آمريكا و عدم مديريت صحيح در شبكه تامين و لجستيك از عوامل مهم نوسانات و افزايش قيمت جهاني غلات است.
درحال حاضر مناسبات گسترده فرهنگي - اجتماعي با كشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي به خصوص كشورهاي اسلامي، آفريقايي و آسيايي از مزيت هاي نسبي ايران تجارت غله است.  
از سوی دیگر تنوع كم نظير آب و هوا و اقليم در ايران، دارابودن زمين هاي مستعد كشاورزي و نيروي كار متخصص و ارزان قيمت، وجود زيرساخت هاي مناسب نگهداري و ذخيره سازي غلات، امكانات مواصلاتي و ترانزيتي نظير شبكه حمل و نقل ريلي، زميني و دسترسي به آب هاي آزاد همچنين شرايط منطقه اي نظير جمعيت 800 ميليون نفري كشورهاي منطقه خاور ميانه، GCC و CIS و مناسبات اقتصادي مناسب با بزرگترين قطب هاي مصرف غلات نظير چين، هند، ژاپن و كشورهاي حاشيه خليج فارس مي تواند شرايطي خاص براي تجارت محصولات غذايي به ويژه غلات به حساب آيد.
بنابر آمارهای موجود، ميزان مصرف جهاني غلات را از سال 2000 تا 2010 همواره صعودي بوده و كاهش عرضه يا توليد در برخي مقاطع زماني نظير سالهاي 2001، 2004 تا 2006 و همچنين اوايل سال 2009 منجر به افزايش جهشي قيمت شده است.
براین اساس توليد غلات بدون احتساب برنج در سراسر جهان براي 11 ماه سال 2010 ،يك ميليارد و 753 ميليون تن پيش بيني شده كه با توجه به پيش بيني مصرف يك ميليارد و 774 ميليون تني در همين بازه زماني كاهش 21 ميليون تني اين ذخاير مورد انتظار است .
اکنون ايالات متحده آمريكا با سهم 22.6 درصدي از كل صادرات غلات جهان در سال 2009 نخستين صادركننده در اين گروه است و پس از آن كشورهاي فرانسه، كانادا، تايلند و استراليا بزرگترين صادركنندگان اين گروه هستند.
در سال 2009 ايران با 3.4 درصد از كل واردات غلات جهان پس از ژاپن، عربستان سعودي و مكزيك چهارمين وارد كننده بزرگ غلات در جهان بوده است.
همچنین امارات متحده عربي، مصر، تركيه، سوريه و جمهوري اسلامي ايران در سال 2009 بزرگترين صادركننده غلات در خاور ميانه بوده اند و 96.3 درصد از كل صادرات خاور ميانه توسط اين پنج كشور صورت گرفته است.
در منطقه خاور ميانه نیز كشورهاي عربستان سعودي، جمهوري اسلامي ايران، مصر، امارات متحده عربي و تركيه بزرگترين واردكنندگان غلات در سال 2009 ميلادي بوده اند.
در 9 ماهه امسال واردات غله توسط ايران يك ميليارد و 664 ميليون دلار بوده و صادرات غله ايران در همين مدت 134.4 ميليون دلار گزارش شده كه عمده آن به كشورهاي امارات متحده عربي، عمان، هند، بنگلادش و آذربايجان صادر شده است.
بر این اساس اتخاذ ساز و كارهاي لازم براي ايجاد سازمان جهاني غلات با رويكرد تامين منافع مصرف كنندگان و توليد كنندگان ازجمله وظايف دولت ها در این زمینه به شمار می رود و توسعه همكاريهاي تجارت غلات، انعقاد تفاهم نامه هاي دو يا چند جانبه منطقه اي و فرا منطقه اي، نظير انعقاد تفاهم نامه بين كشورهاي عضو اكو يا انعقاد تفاهم نامه با كشورهاي حوزه خليج فارس مي تواند راهكار مناسبي در ايجاد اين امنيت باشد.
علاوه بر این تدوين آمايش تجاري در حوزه تجارت غلات از طريق سرمايه گذاري و ايجاد زيرساخت هاي ترانزيتي، حمل و نقل، لجستيك، شبكه تامين، ايجاد انبارهاي مناسب، امكانات تخليه و بارگيري و بورس بين المللي غلات در منطقه از ضرورت هاي پيش روي كشور ما است.
همچنین تدوين نقشه راه توسعه واحدهاي صنايع تبديلي، تكميلي و بسته بندي در حوزه تجارت غلات و صنايع پايين دستي توسط وزارتخانه هاي صنايع و معادن و جهاد كشاورزي مي تواند راه گشاي كشور در اين حوزه باشد.
سخن پایانی این که؛ بازنگري و تسهيل قوانين و مقررات در زمينه واردات و صادرات به خصوص در حوزه صادرات مجدد، برنامه ريزي جهت اختصاص يكي از مناطق ويژه آزاد يا اقتصادي به تجارت غلات، توجه به سرمايه گذاري در كشورهاي مستعد در بخش كشاورزي نظير كشورهاي CIS و كشورهاي آفريقايي، انعقاد موافقت نامه تعرفه ترجيحي در حوزه غلات در كشورهاي منطقه و ضرورت توسعه شبكه حمل و نقل ريلي در داخل كشور از پيشنهادهاي راهبردي در اين زمينه است.
*سرپرست سازمان توسعه تجارت ايران