تقدیر باهم تنیدهی ما و دلار

به گزارش پول نیوز، ایمان اسلامیان تحلیلگر بانکداری و توسعه در یادداشتی اختصاصی برای پول نیوز نوشت: احتمالاً پرتکرارترین صحبت‌ این‌روزهای عموم شهروندان ایرانی این سوال است؛ قیمت دلار به کجا می‌رود؟ این نشان از آن می دهد که درک عمومی، نرخ ارز را دماسنج اقتصاد می‌داند و تا حدزیادی آینده اقتصاد ملی و خانوار را در گرو تغییرات ارزی تلقی می‌کند.

در چهل ساله‌ی اخیر نظام اقتصادی کشور ما حداقل چهار تکانه اساسی در بخش ارز را تحمل کرده‌است. این شوک‌ها منجر به بروز التهابات اقتصادی فراگیر در کشور و عمدتاً مقدمه‌ی اضطراب ملی و کوچک‌شدن سفره‌ی خانوارها شده است. بی‌تردید مهمترین اثر منفی تکانه‌های ارزی بروز نااطمینانی در فضای اقتصاد، ناپایداری ملی و سوق فعالان اقتصادی به اتخاذ رویکرد‌های کوتاه‌مدت و پرهیز از ورود به بخشهای اساسی و زیربنایی بوده است. به بیان دیگر نوسانات وسیع ارزی منجر به تیره‌و تار شدن چشم انداز توسعه کشور شده است. برای روشن شدن موضوع این تکانه‌ها را بصورت اجمالی مرور کنیم:

در سال‌های 74-73 رشد نقدینگی، سیاست‌های تعدیل اقتصادی و احتمال نکول تعهدات ارزی دولت، منجر به رشد 60 درصدی قیمت دلار، تورم 50 درصدی، کاهش نرخ رشد اقتصادی و ناترازی شدید مالی شد.

در سال‌های 77-76، تداوم تبعات بحران ارزی پیشین و کاهش بهای نفت منجر به رشد 35 درصدی قیمت دلار شد.

در سال‌های 91-90، رشد شدید نقدینگی منجر به رشد 92 درصدی قیمت دلار، رشد اقتصادی منفی شد.

در سال 97، آثار تحریم‌های بی‌سابقه، رشد نقدینگی و حبس نقدینگی در سپرده‌های بهره‌ای بانکها منجر به رشد چندبرابری نرخ ارز شد.

اکنون نیز به دلایل مختلف به ویژه تداوم عوامل تورمی، نااطمینانی در فضای خارجی، ناترازی دخل و خرج عمومی و عدم دسترسی به نظام مالیه بین‌الملل بیم عمومی از تکانه مجدد ارزی در کشور را ایجاد نموده‌است. لیکن چند دلیل وجود دارد که ‌می‌توان به تقدیر به‌هم تنیده‌مان با دلار امید داشت:

1- برابری دلار و ریال در کوتاه‌مدت از هیجانات سیاسی و فضاهای رسانه‌ای تاثیر می‌گیرد اما در بلندمدت تورم نسبی ایران و جهان است که ارزش ریال را تعیین می‌کند. از همین رو برخی پیام‌های مثبت از فضای دیپلماتیک کشور نظیر تبادل زندانی‌ها، گشایش کانال مالی از سوی کشور سوییس و سفر اخیرالوقوع رییس جمهور به ژاپن از نشانه‌هایی است که می‌توان به تثبیت قیمت دلار در کانال‌های مورد انتظار حاکمیت اقتصادی امید بست.

2- قدرت قاهرانه‌ی بانک مرکزی بعنوان مدیر بازار در ایام اخیر و به ویژه همگرایی حاکمیت در محدود کردن حداکثری تقاضاهای ارزی از طریق اقداماتی مانند ممنوعیت ثبت سفارش‌ها و پس از آن برآورده‌سازی تقاضاهای موجود بنظر توانسته تا حدزیادی سفته‌بازها و نوسان‌گیران ارزی را از بازار خارج کند.

3- تصویب دستورالعمل عملیات بازار باز در فروردین 98 یکی از فرصت‌هایی است که در چهارتکانه پیشین کشور وجود نداشت و این امید را ایجاد می‌کند تا بانک مرکزی ضمن بهره‌گیری هوشمندانه از این ابزار بتواند نقدینگی را در کانال‌های مدنظر خود به چرخش درآورده و از بروز تورم فزاینده جلوگیری کند.

ممکن است این عبارت که «تقدیر ما با نرخ دلار به‌هم تنیده شده است»، درست نباشد؛ اما باید پذیرفت که ما با تجربه چهارتکانه ارزی، می‌توانیم مدیران مجربی برای مدیریت آرامش حاکم بر بازار ارز باشیم، اگر از تجربیاتمان درس بگیریم.