پول نیوز - وقتی نگاهی به ادبیات توسعه پایدار بیاندازیم «توسعه متوازن منطقه‌ای و عدالت توزیعی» اساس و شالوده پایداری است. هدف استراتژی توسعه منطقه‌ای دستیابی به توسعه و تعادل منطقه‌ای بوده است.

در واقع توسعه منطقه‌ای سه هدف عمده را دنبال می‌کند: اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی. تلاش توسعه منطقه‌ای بر آن است که بهترین شرایط و امکانات را برای توسعه جامع برای همه فراهم آورد ، تفاوت‌های کیفیت زندگی بین منطقه‌ای و درون منطقه‌ای را به حداقل رساند و نهایتاً از میان بردارد و جهت تأمین این دو منظور، بهترین بهره‌گیری ممکن از مواهب طبیعی و استعدادهای انسانی یک منطقه را میسر سازد.

روایتی ‌غم‌انگیز از توسعه‌نیافتگی مناطقی از ایران

برنامه‌ریزی منطقه‌ای به همراه آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی فضایی به مثابه رویکردی برای توسعه متعادل متوازن همراه با عدالت‌محوری است. عدالت محوری رویکردی است که نه‌تنها منافع برای نسل فعلی بلکه نسل‌های آتی را در همان مسیر توسعه پایدار فراهم می‌سازد. 

عدالت اجتماعی را به معنای توزیع امکانات و مناصب براساس شایستگی و لیاقت‌ها یا عدالت اجتماعی به مثابه رعایت تناسب، استحقاق‌ها و شایستگی‌ها یا عدالت اجتماعی به مثابه مساوات و برابری یا عدالت اجتماعی به مثابه انصاف، بی‌طرفی و برابری فرصت‌ها تعریف کنیم، در همه آنها تفکر از بین بردن نابرابری‌ها و کاهش آن و بهبود وضعیت رفاهی و آسایش مردم وجود دارد.

در واقع هر نوع برنامه و سیاستگذاری با عدالت محوری باید عجین شده باشد. در کشور ما هم بعد از انقلاب شش برنامه توسعه تدوین و اجرا شده و در همه آنها صحبت از محرومیت‌زدایی،کاهش فقر،توزیع عادلانه ثروت و امکانات و رویکردهای جدید توسعه‌ای همانند توسعه منطقه‌ای و آمایش سرزمین بوده است اما مشاهدات میدانی و آمارها حاکی از آن است که علیرغم تدوین برنامه هنوز اهداف متعالی برنامه‌ها اتفاق نیفتاده است.

بررسی شاخص‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و بهداشتی در ایران نشان از یک توزیع نامتعادل و نامتوازن بین استان‌های کشور دارد. به طوری که تعداد اندکی از استان‌ها که عموماً شامل پنج یا شش استان می‌شود با سهمی بالغ بر ۵۰ درصد ارزش افزوده کل اقتصاد ایران را به خود اختصاص داده‌اند، به طوری که در سال ۱۳۹۴ بر اساس حساب‌های منطقه‌ای مرکز آمار ایران در حدود ۵۴ درصد ارزش افزوده کشور متعلق به پنج استان تهران، خوزستان، اصفهان، خراسان رضوی و فارس است.

رتبه‌بندی استان‌ها بر حسب شاخص‌های توسعه نشان می‌دهد که از مجموع 31 استان کشور، 1 استان توسعه‌یافته، 4 استان نسبتاً توسعه‌یافته، 7 استان کمتر توسعه‌یافته و 19 استان در گروه توسعه‌نیافته و محروم قرار دارند؛ به طوری که کلیه استان‌های توسعه‌نیافته و محروم در نواحی حاشیه‌ای، مرزی و مناطق کوهستانی واقع شده‌اند.

این نابرابری‌ها بازتاب بی‌توجهی به مدیریت واحد سرزمینی و عدم هماهنگی سازمان‌های متولی در امر توسعه فضایی است.