پول‌نیوز - هزارها میلیارد تومان یارانه‌ بر دوش اقتصاد کشور سنگینی می‌کند، آشکار و پنهان. میزان یارانه‌هایی که در قالب بودجه به ارگان‌ها، نهادها و ... داده می‌شود، 100 هزار میلیارد تومان در سال 1398 پیش بینی می‌شود که این رقم معادل 24 درصد کل منابع بودجه کشور است. این البته همه یارانه آشکاری که دولت از جیب مردم بذل و بخشش می‌کند نیست، مجموع یارانه‌های فرابودجه‌ای از محل صندوقهای فرابودجه‌ای، منابع نهادهای عمومی غیردولتی و شرکتهای دولتی 140 هزار میلیارد تومان در سالی که در آن به سر می‌بریم، تخمین زده می‌شود؛ جمع یارانه‌های آشکار می‌شود 240 هزار میلیارد تومان ناقابل. باری که بر دوش همه ماست با یارانه‌های پنهان بی‌حاصل سنگین‌تر می‌شود. تازه اگر مجموع تسهیلات تکلیفی و تحت تضمین دولت از شبکه بانکی در تعهد دولت در سال 1398 که بالغ بر 72 هزار میلیارد تومان پیش‌بینی می‌شود را فاکتور گرفته باشیم.

یارانه‌های سمی؛ بلای جان اقتصاد ایران

یارانه‌های پنهان اما که حالا به برکت ارز 4200 تومانی، فربه‌تر هم شده‌اند، بخش دیگری از این بار است. گزارش پژوهشیِ »تخمین ابعاد کمی یارانه‌های آشکار و پنهان در نظام یارانه‌ای ایران« که دی ماه سال گذشته توسط سازمان برنامه و بودجه منتشر شده، نشان می‌دهد که مجموع یارانه‌های پنهانی که به واسطه ارز 8 هزار تومانی نیمایی و 4200 تومانی کالاهای اساسی، ارز سنا و ... بالغ بر 649 هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود. همه این اعداد را جمع کنید؛ بیش از 850 هزار میلیارد تومان ماحصل این چند سطر می‌شود؛ بیش از دو برابر بودجه دولت در سال 98، یارانه داده می‌شود.

بیش‌ترین یارانه مربوط به کدام بخش است؟

بررسی سهم اعتبارت یارانه‌ای در حوزهه‌ای مختلف کارکردی دولت نشان می‌دهد حوزه‌های رفاه اجتماعی و سلامت به ترتیب با 68.4 و 16.9 درصد بیشترین سهم را از کل اعتبارات با ماهیت یارانه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند.

بیهودگی یارانه‌های پنهان

یارانه‌های پنهان که اخیرا حجم زیادی از بیت‌المال هم به آن‌ها اختصاص داده می‌شود، بیهوده‌ترین نوع یارانه است. قرار است دولت در قالب این یارانه‌ها از اقشار کم درآمد جامعه دستگیری کند اما واقعیت این است که در نهایت دهك دهم درآمدي (ثروتمندان) حدود 16 برابر بيشتر از دهك اول درآمدي (فقرا) از يارانه پنهان مثلا کالای اساسی همچون دارو منتفع مي‌شوند. بر اساس نتايج يك پژوهش، 39 درصد يارانه‌اي كه دولت براي كنترل قيمت دارو پرداخت مي‌كند، به جيب دهك‌هاي پردرآمد جامعه واريز مي‌شود. در حوزه كالاهاي اساسي هم ماجرا با همين ریتم تكرار مي‌شود. دهك دهم درآمدي به عنوان بالاترين دهك جامعه 5 برابر بيشتر از دهك اول از يارانه كالاهاي اساسي منتفع مي‌شوند. برای مثال در حوزه دارو دهک اول درآمدی تنها 256 میلیارد تومان از محل اعتبارات دولتی منتفع شده است و این در حالی است که این عدد برای دهک دهم به 3987 میلیارد تومان می‌رسد.

هشدارهای اینچنینی بارها و بارها به دولتی‌ها داده شده است اما انگار که منافع عده‌ای در این نابه‌سامانی گره خورده است. در شرایطی که ما بیشتر از همیشه به درآمدهای ارزی خود و ذخیره‌سازی نیاز داریم، آیا بهتر نیست کسی پیدا شود که بر خلاف پوپولیسم حرکت کرده و این جراحی دردناک اما بهبود دهنده را یک‌بار برای همیشه بر جان نزار اقتصاد ما، انجام دهد؟