پول نیوز - مقایسه­ روند توسعه ­اقتصادی ایران و کره­ جنوبی از جهات بسیاری آموزنده و سزاوار تأمل است، در واقع هر دو کشور ایران و کره جنوبی به طور همزمان، یعنی از ابتدای دهه­ 60 میلادی، برنامه­ بلندپروازانه­ ای را در زمینه­ توسعه­ اقتصادی آغاز کردند و مشابهت­ های فراوانی با یکدیگر دارند، از جمله­ این شباهت­ها می توان به پیگیری روند مدرنیزاسیون و توسعه­ اقتصادی، دارا بودن رژیم­های اقتدارگر، اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، طرفداری از غرب و اتحاد با آمریکا، ضدکمونیست بودن هر دو کشور و رهبری توسعه توسط دولت، در دوران مورد بحث اشاره کرد، علاوه بر این شباهت­ها، ایران دارای نقاط قوتی بود که کره­ جنوبی فاقد آنها بود و خود این نقاط قوت می­ بایست نیل به توسعه یافتگی را برای ایران بیش از کره­ جنوبی سهل الوصول می گرداند، از جمله این برتری­ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
راز توسعه ­کره ­جنوبی در چیست؟
1)  برخورداری از منابع نفتی و درآمد­های بادآورده­ آن، ایران را در وضعیت ممتازی نسبت به کره­ جنوبی قرار می داد و به نظر می­ رسید که ایران در بدترین حالت ممکن بتواند پا­به­ پای همتای کره­ ای خود که از فقدان منابع زیرزمینی رنج می­ بُرد، پیش برود.

2) ایران هیچ گاه به طور رسمی مستعمره نبوده است؛ اما کره ضمن تجربه­ نیمه استعماری در قرن نوزدهم، از سال 1910 تا 1945، رسماً مستعمره­ ژاپن بوده و به گونه ای بی رحمانه استثمار می­ شد.

3) جنگ جهانی دوم اگرچه خسارت­های مالی و اجتماعی فراوانی به ایران رساند، آن را ویران نکرد. اما در اواخر جنگ جهانی دوم، کره به علت نزدیکی با ژاپن صدمات فراوانی دید به نحوی که سطح تولید این کشور در سال 1945 به کمتر از یک پنجم سال 1940 کاهش یافت. پس از آن نیز که کره در سال 1945 از سلطه­ ژاپن خارج شد، شمال کره به وسیله شوروی و جنوب آن به وسیله آمریکا اشغال شد. در سال 1948 میلادی و بعد از آنکه کره تقسیم گشته و کره­ جنوبی استقلال یافت؛ در جنگ دو کره نیز خرابی و صدمات زیادی به کره جنوبی وارد شد و در خلال این جنگ یک چهارم منابع و ثروت آن و یک میلیون از جمعیت آن از بین رفت.

علی­ ر غم شباهت­هایی که دو کشور ایران و کره­ جنوبی داشتند و با وجود نقاط قوت ایران نسبت به کره­ جنوبی، پیامدهای برنامه­ ریزی اقتصادی در دو کشور یکسان نبود به نحوی که کره­ جنوبی با تمام ضعف­هایش توانسته بود گوی سبقت را از همتای خود برباید و به خلاف ایران در جایگاه کشوری صنعتی قرار گیرد.

بنابراین، مسئله این است که؛ چرا یکی از این دو کشور با وجود محدودیت­ها و ضعف­های فراوانی که با آن روبه رو بوده، توانست برنامه­ های توسعه را با موفقیت به پایان برساند؛ اما کشور دیگر در این زمینه با شکست مواجه شد؟

عوامل متعددی را می توان در این زمینه دخیل دانست که به توسعه یافتگی کره­ جنوبی انجامید اما در ایران، در یکی از عرصه­ های سیاست گذاری و اجرا و یا هر دو مغفول ماند، از جمله­ این موارد می توان به افزایش بازدهی نیروی کار، توجه به صنایع کاربر در ابتدای مسیر توسعه، توجه به زیرساخت های توسعه، اهمیت دادن به آموزش و پرورش و تعلیم نیروی کار، توجه به رابطه­ صحیح بین دولت و بخش خصوصی، اصلاح سیستم پولی و مالی و اجرای سیاست های پولی و مالی متناسب با توسعه اشاره کرد.

اما اهتمام ویژه به استراتژی تشویق و توسعه­ صادرات را می توان مهم ترین اقدام کره­ جنوبی در زمینه­ توسعه­ آن کشور دانست. یکی از ملزومات این استراتژی آماده کردن صنایع برای رقابت در بازارهای خارجی و جهانی است. مطابق این استراتژی، در ابتدا دولت­ها اقدام به حمایت از صنایع نوزاد و نوپا با توجه به مزیت­های نسبی تولید کرده و در ادامه این حمایت­ها را به صورت تدریجی کاهش می­ دهند، در نتیجه، کالاهای تولیدشده توان و کیفیت لازم را برای حضور در بازارهای جهانی کسب می­ کنند. اما متأسفانه این سیاست در  ایران پیاده سازی نمی شود یعنی قبل از اینکه صنایع نوپا از رشد کافی بهره مند شوند دغدغه پیوستن به بازار آزاد و تجارت جهانی را داریم در حالی که این نسخه را هیچ کشور توسعه یافته ای انجام نداده است.

مهم ترین نکته در این استراتژی، حمایت موقت از صنایع به منظور کسب آمادگی لازم در بازار­های جهانی است. حمایتی که در ایران در مورد بعضی از صنایع همچون صنعت خودرو به حمایت دائمی مبدّل شده است و این حمایت دائمی نه تنها این صنایع را برای حضور در بازارهای جهانی آماده نساخته، بلکه منجر به ناکارآمدی آن نیز گشته است.