باغستان سنتی، هویت تاریخی قزوین (+عکس)

پول نیوز -باغستان سنتی قزوين با قدمت ۱۰۰۰ سال بخشی جدایی ناپذیر از شهر قزوین بوده و وسعتی بیش از ۳ هزار هکتار داشته اند که دایره وار محیط بر شهر بوده اند. باغستان سنتی شهر تاریخی قزوین میراث ارزشمند نیاکان و ساکنین این شهر در طول تاریخ و نمایانگر تعامل انسان و طبیعت در شکل دهی به منظر بومی تاریخی شهر قزوین است. در این مقاله برای آشنایی با هویت تاریخی شهر قزوین که رو به فراموشی و نابودی است، به اختصار توضیحاتی داده می شود.

باغستان سنتی قزوين نمونه ای از کشاورزی سنتی پیشینیان است که تا امروز به حیات خود ادامه داده است و همچنان در زندگی اهالی شهر قزوین حضور دارد. این باغ ها همواره در طول تاریخ نقش مهمی در اقتصاد شهر داشته اند.


باغستان سنتی توسط پنج رودخانه ی فصلی و سیلابی آبیاری می شوند. رودخانه ها با خود آبرفت ها و خاک مناسبی برای کشاورزی و باغبانی به همراه می آورند درعین حال طغیان رودخانه ها و سیلابی بودن آن ها همواره تهدید جدی برای شهر محسوب می شده است از این رو باغستان های پیرامون شهرکه حلقه بیرونی شهر را شکل می دهند تمهید ساکنین این شهر در مواجهه با تهدیدها و منابع و موانع زیستی در شهر قزوین بوده است.

باغ های بومی (باغستان سنتی)

باغ های بومی، باغ هایی هستند که اکثرا در بیرون حصار شهر واقع اند و از نوع باغ های میوه و به باغستان سنتی معروف هستند. شهر قزوین همواره مورد تهدید سیلاب های رودخانه های مجاور بوده است. این باغ ها به دلیل طراحی خاص خود توانایی جذب سیلاب ها را در داخل خود داشته اند و علاوه بر حفاظت شهر سبب سرسبزی و طراوت شهر نیز بوده اند. علاوه بر نقش دفاعی در برابر سیل، منبع اقتصادی و محل اشتغال اهالی شهر به شمار می رفته و وسعت قابل توجه ای نسبت به بخش مسکونی شهر داشته است.

باغستان به وسعت ۳۵۰۰ هکتار  بوده است که به صورت دایره ای پیرامون کل شهر قزوین بوده است. این درحالی است که وسعت شهر (محدوده داخل حصار) ۵۰۰ هکتار بوده است. نسبت باغ به شهر قابل توجه و حدود ۷ برابر شهر بوده است.

ویژگی های باغستان سنتی

الگویی پایدار از کشاورزی طبیعی، تاریخی و فرهنگ باغداری بی نظیر و روش مدیریت ویژه سنتی
   آبخوانی که با در خود نگهداشتن و جذب آب رودخانه های فصلی و سیلاب های آن ها سبب تقویت سفره های آب زیرزمینی می شود.

- حفاظت شهر و روستاهای پایین دست از خطر سیل و خسارات محتمل از آن
   - واحد تولیدی و اقتصادی برای ساکنین شهر
  -  سبب پالایش هوای شهر و جذب امواج می شود
   - سبب زیبایی محیط و منظر شهر خصوصا در نظر تازه واردان به شهر
   - ایجاد محیط فراغتی برای اهالی شهر در نزدیک ترین فاصله از شهر سبب تلطیف و فرح بخشی هوای شهر و تعدیل بادهای غالب منطقه

وضعیت فعلی باغستان

باغستان های سنتی قزوین، سرمایه پایدار منطقه و کشور است که با رویکرد غلط مدیریت شهری به شدت مورد تخریب و تهدید قرار گرفته است. باغستان کهن قزوین، نه تنها به عنوان باغ که به عنوان نماد تمدن مردمان این سرزمین باید مورد حفاظت قرار گیرد. فعالان محیط زیست و انجمن های مختلفی در آستانه سفر اخیر رئیس جمهوری به استان قزوین در نامه ای سرگشاده به هیئت دولت خواستار حفظ باغستان سنتی قزوین شدند.

منبع:کجارو