پول نیوز -دره ی مرادبیگ که زمانی تبعیدگاه مبارزان جنبش مشروطه بود، امروزه منزلگاه گردشگران دوست دار طبیعت شده است.منطقه دره مرادبیگ بزر گ ترین دره ی کوهستان الوند است و در فاصله ی سه کیلومتری از مرکز همدان در دامنه ی کوه های الوند در جنوب غربی استان همدان واقع شده است.

این منطقه از شمال به شهر همدان، از شرق به روستای ابرو تفریجان، از غرب به روستای گنج نامه و شهرستانه و از جنوب به کوهستان الوند محدود می شود و مساحت آن ۸۰۰ هکتار است. منطقه دره مرادبیگ به صورت شمالی-جنوبی کشیده شده و از سمت غرب و شرق به وسیله ی ارتفاعات محدود شده است.

این دره ی سبز و خرم، به علت هم جواری با شهر، از همان زمان که همدان «هگمتانه» نامیده و دولت ماد تشکیل شد، احتمالا مورد توجه حاکمان قرار گرفت. به نظر می آید بنیاد سکونتگاه دره ی مرادبیگ با اشراف به چشم انداز شهر همدان حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ سال پیش، یعنی مقارن با حکومت ایلخانان مغول برمی گردد. بنا به نظر افراد مسن و صاحب نظران ساکن این روستا، «مرادبیگ» و دو برادر او به نام های «نظربیگ» و «اله بیگ» در دوران مزبور در نقاط سه گانه ای از همدان فعالیت و حکم رانی داشته اند.

قلعه ی بهمن میرزا، از زمان نوادگان فتحعلی شاه قاجار و حاکم همدان، در کنار رودخانه ی دره ی مرادبیگ (الوسجرد) بین خیابان بوعلی فعلی (بین النهرین)، کوی کبابیان و کوچه ی ذوالریاستین قرار داشته و به عنوان کهن دژ در دوران قاجاریه محل حکومت بوده است.

ساختمان معروف دیگر، عمارت بدیع الحکما در دره ی مرادبیگ، که امروز به نام بلوار شهید مصیب مجیدی نامیده می شود، قرار دارد. تاریخ ساخت آن مربوط به اواخر دوران قاجار است و بانی تأسیس آن دکتر مهدی بدیع ملقب به بدیع الحکما بود. امامزاده پیر رحمان نیز در دره ی مرادبیگ قرار دارد. عارف قزوینی، شاعر نامدار مشروطه خواه، در دوران رضاخان به این دره تبعید شد و در بهمن ماه ۱۳۱۲ درگذشت.

از مکان های معروف دره مرادبیگ می توان به دره گرگ، دره غول، دره حاج احمد (جاحمد)، لژه، شرشرآب/چرچرآب، گوشتخل دره، قلعه/روستا سیلوار، قزله/قزوله رود، حمام خرابه، محمود دره، قرق، کندوخانه، منبع، پیررحمان و دره بهشت اشاره کرد. براساس مصوبه ی شورای عالی شهرسازی، مورخ ۴ مهرماه ۱۳۶۷، دره مرادبیگ به محدوده ی خدمات شهری افزوده شده و جزو شهر همدان محسوب می شود.

در این دره، رود «آلوسجرد»،که از آب شدن برف ها و آب چشمه های فراوان تشکیل می شود، مسیری جنوبی-شمالی دارد و در شیبی نسبتا تند جاری است و پس از گذشتن از دره، به سوی شهر روان می شود. رودخانه از وسط شهر از سمت جنوب و شرق تپه ی هگمتانه می گذرد و به زمین های شمالی خارج شهر می رسد و در اراضی جلگه ای شهرستان همدان، با پیوستن رودهای متعدد به آن، سرانجام به رود قره چای می ریزد.

در همین دره چشمه ای از دل کوه می جوشد که قسمتی از آب آشامیدنی اهالی روستای دره مرادبیگ را تأمین می کند. طبق تحقیقی که اخیرا روی آب رودخانه ی مرادبیگ انجام شده، مشخص شده که آب رودخانه حاوی مقادیر قابل توجهی فلزات سنگین نظیر روی، مس، کروم و ... است که نشان می دهد آب رودخانه نسبتا آلوده است، پس در مصرف آن بهتر است احتیاط کنید. اختلاف ارتفاعی که نسبت به مرکز شهر همدان دارد سبب خنک تر بودن نسبی دمای هوا نسبت به سایر نقاط شهر همدان شده است.

بیشترین دمای دره در تابستان به ۳۰ درجه و کمترین دما در زمستان به منفی ۱۰ درجه می رسد. خاک مناسب و حاصلخیز منطقه و وجود آب شرایط مناسبی از نظر جغرافیایی برای باغداری فراهم آورده است. فعالیت های اصلی این منطقه باغبانی، دامداری و صنایع دستی است. مردم منطقه به زبان های آذری، فارسی و کردی سخن می گویند و اقوام گوناگون با فرهنگ های مختلف، به ویژه فارس، ترک، لر و کرد در سراسر منطقه و در کنار هم زندگی می کنند.

در منطقه دره مرادبیگ تنها ۳٫۳ درصد از جمعیت را مهاجران تشکیل می دهند؛ بنابراین پایین بودن سهم مهاجران از کل جمعیت منطقه بیانگر بافت اجتماعی بومی و یکدست منطقه است.

از دیرباز، دره مرادبیگ برای مردم همدان یک مکان تفریحی برای گذران اوقات فراغت بوده و جاذبه های طبیعی و تاریخی روستا و کوهپایه های الوند در برنامه ریزی گردشگری اهمیت بسیار داشته است. بهترین مسیر پیاده روی پیشنهادی در این منطقه، مسیر ۸ کیلومتری دره مرادبیگ تا چشمه ی فرشه در منطقه ی ییلاقی همدان است. در سال های اخیر، تحولات زیادی در ساختار اقتصادی، اجتماعی و محیطی پدید آمده و توسعه ی گردشگری آن را با کالبدی شهرگونه تضعیف کرده است.

از نظر گردشگران، چشم انداز بی نظیر دو طرف دره ی مرادبیگ بزرگ ترین جاذبه ی منطقه و مهم ترین نقطه قوت آن است. گرچه شورای شهر همدان در سال ۹۳ خبر داد که قرار است به مالکانی که قصد بازسازی بناهای خود را دارند، تخفیف و امتیازهای ویژه داده شود، اما به نظر می رسد برنامه ریزی جامعی برای بهره برداری از این جاذبه ی طبیعی وجود ندارد. با این حال گردشگران از نقاط مختلف استان برای برخورداری از چشم اندازهای طبیعی آن به دره می آیند. نبود برنامه ریزی جامع موجب تخریب باغ ها و تغییر کاربری آن ها شده و گردشگران از این بابت نگران به هم خوردن فضای بکر دره هستند.

امکان اردو و اسکان موقت هم در آنجا وجود ندارد. اگر جمعه ها به دره ی مرادبیگ می روید بهتر است از تاکسی یا اتوبوس استفاده کنید؛ زیرا بخاطر شیب زیاد زمین جای پارک کمی در آنجا پیدا می شود.

منبع:کجارو