شهر دقیانوس کجاست؟ (+عکس)

پول نیوز -شهر دقیانوس تنها افسانه ی دوران کودکی نیست. تمدنی باشکوه و باعظمت است تمدنی با چندین هزار سال قدمت که در میان خاک های جیرفت مدفون شده بود.مارکوپولو جهانگرد ایتالیایی از شهر تاریخی دقیانوس به عنوان یك شهر بزرگ و پرشكوه یاد كرده است و چنین می گوید:

 چون شهر دقیانوس نشان می دهد که روزگاری در اینجا مسیحیان سریانی می زیسته اند.

ایران از جمله کشورهایی است که شهرهایی به قدمت تاریخ بشری دارد. تمدن پنج هزار ساله جیرفت در ایران یکی از ناشناخته ترین و اسرارآمیزترین تمدن های بشری است که از کشف آن کمتر از یک دهه می گذرد. جایی که امروزه از آن به عنوان شهر دقیانوس یاد می کنیم در شمال شرقی جیرفت و کنار هلیل رود واقع شده است.

 این سرزمین قدمتی ۷ هزار ساله دارد. شهر اسلامی دقیانوس كه در شمال شهرستان جیرفت جای گرفته است مربوط به دوره سلجوقیان بوده و با توجه به وسعت ۱۲ كیلومتری جز بزرگ ترین شهرهای اسلامی كشور محسوب می شده است.

روستای کنار صندل که در فاصله حدود ۵ کیلومتری غرب شهر عنبرآباد و ۳۰ کیلومتری جنوب شهر جیرفت واقع شده است، از تمدن هزاران ساله برای ما می گوید، جایی که امروزه از آن به عنوان شهر دقیانوس یاد می کنیم. مورخان و باستان شناسان ایرانی با حفاری های بسیار در حوضه هلیل رود و روستای کنار صندل فرضیه ای را اعلام کردند که گهواره تمدن خاورمیانه بین النهرین نبوده بلکه جیرفت است این موضوع به  طور شاخص توسطدکتر مجیدزاده باستان شناس در این  منطقه اشاره شده است.

این موضوع در میان باستان شناسان موضوع مورد بحث بوده و هنوز به اثبات نرسیده است. براساس این نظریه ها، شهری در کنار هلیل رود به مساحت ۴۰۰ کیلومتر مربع وجود داشته که حتی از تمدن بابل و بین النهرین نیز قدیمی تر بوده است که این پروژه به صورت قطعی اثبات نشده است اما یه هر صورت شهر دقیانوس و کنار صندل جزو اولین تمدن ها در خاورمیانه به شمار می رود و به ثبت ملی رسیده است.

مدت ها چنین اندیشه می شد که کهن ترین تمدن جهان در سومر عراق پای گرفته است، اما کشف یک زیگورات (معبد) با قدمت بیش از پنج هزار سال، آثار سنگی بسیار و همچنین کتیبه های آجری به خطی ناشناخته از منطقه جیرفت ایران باعث شد باستان شناسان درباره دانسته ها و ادعاهای پیشین خود تجدید نظر کنند. اما آنچه که مسلم است در مفاهیم علمی متاخر بودن ویا تقدم ها خیلی درست و منطقی نیست. در گذشته شرایط مطلوب آب و هوایی در جیرفت و وجود انواع محصولات کشاورزی موجب شد، تمدنی در این منطقه شکل بگیرد که در دوره باستان بهشت جهان محسوب می شده است و این بهشت شهری نیست جز دقیانوس.

اکتشاف شهر دقیانوس

چند سالی بود که جیرفت خشکسالی آمده بود و معیشت روستاییانی که تنها درآمدشان ناشی از لطف زمین بود را دچار نقصان کرده بود. تا اینکه روزی یکی از کشاورزانی که با ناامیدی زمینش را شخم می زد با بخشی از یک کاسه روبه رو شد که از زمین بیرون آمده بود.

زمین را کند، غافل از آنکه زمین او گورستان پنج هزار ساله ای بود که بخشی از تاریخ ایران در آن مدفون شده بود. آوازه پیداشدن گنج منجر به فروش بسیاری از آثار تاریخی این منطقه شد. اما داستان این تمدن فراموش شده در حقیقت از آنجا آغاز شد که حدود ۱۰ سال قبل رودخانه هلیل رود بار دیگر طغیان کرد و پس از فروکش کردن طغیان رودخانه مردم محلی که پیش از این افسانه ها در خصوص شهر دقیانوس و پیدا شدن گنج در اطراف شهر جیرفت در داستان های محلی به کودکان می گفتند، پس از پایان سیلاب دیدند که سیل شهری عظیم را نمایان کرده است و اینجا بود که پرده جدید این تمدن آغاز شد.

شهر اسلامی دقیانوس (جیرفت قدیم) در شمال شهرستان جیرفت جای گرفته و مربوط به دوره سلجوقیان (۹۰۰ سال پیش) است.

دقیانوس در تاریخ

ماجرا به زمان سومریان باستان باز می گردد. اوایل هزاره دوم قبل از میلاد سرزمینی رویایی و پیشرفته در دنیای باستان، سرزمینی مملو از فرهنگ، هنر، تمدن و قدرت، سرزمینی به نام ارت وجود داشته است. جایی که امروزه از آن به عنوان شهر دقیانوس یاد می کنیم، پادشاه مقتدر ارت قلمرویی مملو از ثروت داشته است. پادشاه ارت اما سرزمینی دارد در حاشیه رودخانه عظیم هلیل رود، دره ای مملو از زمین های کشاورزی، معادن و چهار راهی برای عبور کاروان های مختلف، ارت مقتدر و باشکوه فراوان سر به فلک کشیده است. مردمان ارت اولین کسانی بودند که نوشتن را آغاز کردند. همیشه در کتاب های تاریخ آمده است که سومریان نخستین کسانی بودند که خط را اختراع کرده و آن را به دیگر ملل، ارمغان دادند اما کتیبه های به دست آمده از جیرفت در سال ۱۳۷۹ نشان داد که اهالی این شهر سال های درازی پیش از سومریان به پدیده خط و نگارش مسلط شده بودند.

شهر دقیانوس

با توجه به وسعت ۴۰ کیلومتری این شهر که هسته مرکزی آن تنها ۱۲ کیلومتر وسعت دارد، این شهر جز بزرگ ترین شهرهای اسلامی کشور در آن دوره محسوب می شده است. شهر دقیانوس در زمان سلجوقی از قطب های تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای شرقی منطقه بوده است. وفور ثروت و نعمت در دقیانوس از هزاره سوم پیش از میلاد تا دوران اسلامی باعث شده تا این شهر بارها مورد حمله همسایگان از جمله آکدیان قرار گیرد.

در کاوش های انجام شده در قسمت گورستان شهر دقیانوس که در دو کیلومتری مرکز اصلی شهر جای گرفته نشان می دهد، سه نوع تدفین سردابه ای، تابوتی و تدفین معمولی در این شهر رواج داشته است. هرچند بخش اعظمی بر اثر غارت گورستان این تمدن از بین رفت اما سازه هایی نیز از این شهر شگفت انگیز به دست آمد.

در این منطقه شهری با وسعت مشابه شهر سوخته وجود دارد که در مرکز آن دژی وجود داشته که در سال ۱۳۸۸ پس از چند فصل کاوش ارتفاع آن به ۲۳ متر رسید. در این حاکم نشین، برای نخستین بار معبد هزاره سوم که مختص ایرانیان بوده است و ماهیتی اصالتا ایرانی دارد کشف شده است که نشان از وجود تمدنی بزرگ در این منطقه دارد. اشیایی هم که از این تپه باستانی به دست آمده بیشتر ظروف سفالی و سنگی، قطعات سنگ صابون و گاه وسایل مفروغی است.

مهم ترین صنعت مردمان این تمدن کنده کاری روی سنگ صابون است که دارای ظرافت خاصی است. روی این قطعات تصاویری از قبیل انسان، بز و گوسفند، نخل، مار و عقرب وجود دارد که البته تصاویر مار و عقرب معمول تر است. نکته دیگری که قطعات سنگ صابونی این منطقه را از سایر مناطق و تمدن های دیگر جدا می کند، چشم درخشان و مرصع کاری روی قطعات است.

منبع:کجارو