طرح هاي بازنشستگي موجود در كشور ما به هيچ وجه با شرايط و اوضاع و احوال بازنشستگان متناسب نيست. با توجه به شرايط جامعه كنوني ما، كاركنان زماني كه به سن بازنشستگي مي رسند معمولاً با مخارج سنگين تر و مسؤوليت هاي مالي و اجتماعي بيشتري مواجه مي شوند، اما حقوق بازنشستگي آنان كمتر در حل اين مشكلات رهگشا است و يا در صوت فوت فرد بازنشسته مبلغ بسيار ناچيزي به مستمري بگيران آنان تعلق مي گيرد كه لزوم توجه و بازنگري به قوانين و مقررات بازنشستگي را روشن مي كند.

درحقيقت ايجاد طرح هاي بازنشستگي متناسب با شرايط و اوضاع و احوال اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به عنوان يك حق اجتماعي از مظاهر پيشرفت جوامع است، در واقع هر چه جوامع پيشرفته تر باشند و از اصول علمي دانش مديريت كاربردي تر استفاده كرده باشند، افراد بازنشسته، از كار افتاده و خانواده ها و حتا بازماندگان ايشان در رفاه و آسايش بيشتري خواهند بود.

شايد با نگاهي علمي تر و مديريتي بتوان به لزوم تبيين و توجه خاص جهت پربار كردن بيشتر قوانين و مقررات بازنشستگي پي برد. اگر بخواهيم به بازنشستگي به عنوان يك پديده سيستمي نگاه كنيم، از آن جا كه تئوري عمومي سيستم ها به عنوان يك نظريه مادر بر تمام رشته هاي علمي سايه افكنده است و انواع سيستم ها را دربر مي گيرد و در واقع تعريفي از تحليل اثر يك رويداد و وضعيت خاص بر واحدها و رويدادهاي ديگر است، مي توانيم بگوييم در اين سيستم، نيروي هاي جوان و تازه نفس با تحصيلات و ديگر خصوصيات خاص خود ورودي هاي اين سيستم و مدت زمان خدمت و تلاش در سازمان فرايند اين پروژه و در نهايت كاركنان بازنشسته با اندوخته اي از تجربه و آموزش ، ستاده خروجي اين سيستم هستند. با توجه به تأثير متقابل اجزا و اين مطلب كه هر ستاده، داده سيستم ديگري است، سوء عملكرد و انحراف در سيستم بازنشستگي در كل بزرگ تر يعني كل اجتماع  قابل مشاهده و اثر است.

حقوق و مزاياي بازنشستگي را به عنوان يك پاداش (عامل مهم انگيزش كار و تلاش امروز نيروي انساني) كه فرد در قبال تلاش دوران اشتغال دريافت مي كند و نيز اهميت و ارزش اين حقوق و مزايا در ارضاي نيازهاي دوران بازنشستگي اش را مي توان به عنوان عامل پاسخ دهنده به رفتار و انتظارات امروز نيروي انساني نام برد.

اگر انتظار كارمند برآورده شود و مطمئن باشد كه عملكرد و بهره وري بالايش موجب دريافت پاداشي ارزشمند مي شود به تلاش و سعي بالاتر دست مي زند و هدايت اين انتظار در پديده بازنشستگي و برآوردن انتظارات بازنشسته در كارايي شغلي كارمند مؤثر است.

بر مديران و رهبران سازمان ها واجب است كه برنامه هايي را قبل از بازنشسته شدن براي زمان بازنشستگي كاركنان فراهم آورند و آنان را براي زمان بازنشستگي آماده كنند و نيز بعد از بازنشستگي با آنان ارتباطي دائمي برقرار كنند، بلكه حتا بعد از فوت بازنشستگان (در صورت داشتن) فرزندان كوچك آنان را نيز حمايت كنند، البته طرح هاي بازنشستگي خوب نبايد فقط شامل كاركنان دولت باشد، بلكه حتا سازمان هاي خصوصي نيز بايد در چارچوب مقررات، طرح هاي بازنشستگي را تهيه، تنظيم و اجرا كنند تا رفاه و امنيت اقتصادي را براي كل بازنشستگان جامعه تأمين كند.

ابن خلدون معتقد است ارزش هر كس به اندازه كار و شرف آن در ميان ديگر كارها و نياز مردم به آن كار است. با توجه به اهميت وضعيت بازنشستگي و بازنشستگان در نگاه  امروز كاركنان به شغل خود، تلاش، سعي و انگيزه ي آنان ، جايگزيني و اجراي نظام كارا، فعال و به روز كه قادر باشد نيازهاي بازنشستگان را بعد از پايان خدمت رسمي آنان يا در طول آن برطرف كند مي طلبد و مطمئناً اثرات اين امر در كل اجتماع و سيستم مديريتي صحيح كه نشأت گرفته از بازنشستگان و خانواده هاي آنان است بسيار واضح و روشن مي نماياند.

*كارشناس مديريت دولتي