بانک ها و بورس رشد کنند، درآمد مالیاتی افزایش می یابد؟ / وابستگی درامد مالیاتی دولت به ارزش جاری بازار سهام

پول نیوز - احمد اسدزاده، دانشیار اقتصاد و یاسمن فومن اجیرلو، دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه تبریز در پژوهشی با عنوان «بررسی تأثیر فعالیت های بانکی و بورس بر درآمدهای مالیاتی در ایران» به این

آنها در توجیه موضوعیت پژوهش خود بر اهمیت توجه به «درآمدهای مالیاتی» در کنار «درآمدهای نفتی» برای تامین «درآمدهای دولت» تأکید کرده اند.

هدف تحقیق این دو پژوهشگر، «مطالعه بررسی اثر فعالیت های بانکی و بورس بر درآمدهای مالیاتی در ایران» بوده است.

آنها در این راستا سهم فعالیت های بانکی و بورس در تأمین درآمدهای مالیاتی دولت در دوره زمانی 1379 – 1392 را به صورت فصلی بررسی کرده اند.

نتایج به دست آمده از تخمین مدل، حاکی از تأثیرات متفاوت فعالیت ‎های بانکی و بورس بر در آمدهای مالیاتی است. به طوریکه بخش هایی از فعالیت های بانکی و بورس که به طور مستقیم در مالیات دهی مشارکت می کنند بر درآمدهای مالیاتی، اثر مثبت و معنی داری دارند.

آنها سوال کرده اند که «چرا درآمدهای مالیاتی به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی در کشورهای در حال توسعه به طور قابل توجهی پایین‎ تر از اقتصادهای توسعه یافته است؟»

آنها مالیات مستقیم بر تولید ناخالص داخلی (GDP) را تحت تاثیر چهار متغیر «تسهیلات اعطایی تبصره ای جاری بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی به بخش های غیردولتی از مجموع تسهیلات اعطایی تبصره ای جاری بانک های تخصصی و تجاری و مؤسسات اعتباری غیر بانکی به بخش های غیردولتی»، «شاخص عمق مالی که با تقسیم نقدینگی بر GDP جاری بدست می آید»، «ارزش جاری کل بازار سهام» و «شاخص قیمت سهام» برآورد کرده اند.

بر اساس برآوردهای این دو پژوهشگر:

1. اگر «تسهیلات اعطایی تبصره ای جاری بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی به بخش های غیردولتی از مجموع تسهیلات اعطایی تبصره ای جاری بانک های تخصصی و تجاری و مؤسسات اعتباری غیر بانکی به بخش های غیردولتی»، یک درصد افزایش یابد، درآمد مالیاتی 0.8 درصد رشد می کند.

2. اگر «شاخص عمق مالی که با تقسیم نقدینگی بر GDP جاری بدست می آید» یک درصد افزایش یابد، درآمد مالیاتی حدود 0.4 درصد رشد می کند.

3. اگر «ارزش جاری کل بازار سهام» یک درصد افزایش یابد، درآمد مالیاتی، حدوداً به همان اندازه رشد می کند.

4. اگر «شاخص قیمت سهام» یک درصد افزایش یابد، درآمد مالیاتی تنها به میزان 0.1 درصد رشد می کند.

نتیجه می گیریم که موثرترین عامل در حوزه مالی بر رشد درآمدهای مالیاتی دولت، افزایش «ارزش جاری کل بازار سهام» است.

آنها در بدنه تحقیق خود نوشته اند که «پایین بودن نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی در کشورهای در حال توسعه به ناکارآمدی نظام مالیاتی در جمع آوری درآمدهای مالیاتی نسبت داده می ‎شود. نتایج به دست آمده نیز حاکی از تأثیر اندک درآمدهای مالیاتی از طریق بانک و بازار بورس است.»

بازار سهام و بانک بر روی رشد اقتصادی اثر مثبت دارد و افزایش درآمدهای مالیاتی به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی موجب رشد اقتصادی خواهد شد. افزایش انگیزه برای استفاده از واسطه های مالی اثر مثبت روی جمع آوری مالیات دارد. این به نوبه خود باعث رشد بخش رسمی و افزایش پتانسیل دولت برای افزایش درآمد مالیاتی می شود. این نشان می دهد که اندازه هر دو بخش بانکی و بخش عمومی، توسعه اقتصادی را افزایش می دهد.