به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، دستورالعمل توثيق اوراق بهادار با توجه به وظايف شركت سپرده گذاري مركزي و وفق ماده يك قانون بازار اوراق بهادار (مصوب آذرماه 1384) و اساسنامه آن شركت به پيشنهاد شركت سپرده گذاري مركزي ، در 29 خرداد ماه سال جاري در 18 ماده و 6 تبصره به تصويب هيأت مديره سازمان بورس و اوراق بهادار رسيده است.
مفاد اين دستورالعمل به شرح ذيل است.

ماده 1- اصطلاحات و واژه هاي تعريف شده در ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران، آئين نامه معاملات در شركت بورس اوراق بهادار تهران، دستورالعمل اجرايي نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ايران و اساسنامه شركت سپرده گذاري مركزي جز مواردي كه در زير آمده است، در همان معاني در اين دستورالعمل به كار رفته اند و ساير اصطلاحات به شرح زير مي باشند:
الف. اوراق بهادار: منظور اوراق بهاداري است كه در شركت سپرده گذاري مركزي، سپرده شده است.
ب. اوراق بهادار وثيقه: اوراق بهاداري است كه تحت مالكيت وثيقه گذار قرار دارد و به دلايل قانوني يا مقرراتي ممنوعيتي جهت معامله اوراق بهادار مذكور وجود ندارد و به نفع وثيقه گير توثيق شده است.
ج. پايگاه داده ها: سامانه اي است شامل اطلاعات مورد نياز در خصوص ناشران اوراق بهادار، مالكان اوراق بهادار، اعضا و هرگونه اطلاعات مربوط به مالكيت اوراق بهادار كه توسط شركت سپرده گذاري مركزي راهبري مي شود.
د. توثيق: مسدود نمودن اوراق بهادار وثيقه گذار در پايگاه داده ها به نفع وثيقه گير، مطابق شرايط اين دستورالعمل است.

هـ. سپرده گذاري: عملياتي است كه طي آن تمام يا قسمتي از اوراق بهاداري كه در پايگاه داده ها به ثبت رسيده است، قابليت معامله در بورس يا فرابورس را خواهند يافت.
و. شركت سپرده گذاري مركزي: شركت سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه (سهامي عام) است كه طبق بند (7) ماده يك قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران تشكيل شده است.

ز. كد مالكيت: شناسه مشتري جهت انجام معاملات اوراق بهادار در پايگاه داده ها است.
ح. كد وثيقه: كد مشخصي است كه اوراق بهادار وثيقه به آن منتقل و مسدود مي گردد.
ط. وثيقه گذار: منظور مالك اوراق بهادار يا نماينده وي است كه اوراق بهادار را به نفع وثيقه گير، توثيق مي نمايد.

ي. وثيقه گير: شخصي است كه وثيقه به نفع او انجام پذيرفته است.
ك. وضعيت قابل فروش: وضعيتي است كه اوراق بهادار وثيقه به درخواست وثيقه گير از حالت ممنوع المعامله به حالت قابل فروش درمي آيد، ليكن تنها به كارگزار معرفي شده از سوي وثيقه گير اجازه فروش داده مي شود.

فصل اول- توثيق اوراق بهادار

ماده 2- رسيدگي به درخواست هاي توثيق اوراق بهادار، منوط به ارسال درخواست كتبي وفق فرم هاي از پيش تعيين شده، از سوي وثيقه گذار به شركت سپرده گذاري مركزي مي باشد.
تبصره : در صورتيكه وثيقه گذار شخص حقوقي باشد، فرم درخواست توثيق بايد توسط صاحبان امضاي مجاز، امضاء شود و آخرين روزنامه رسمي مؤيد صاحبان امضاء مجاز ضميمه گردد.

ماده 3- چنانچه درخواست توثيق از سوي شخص حقوقي براي اوراق بهادار متعلق به اشخاص ديگر و به نيابت از ايشان به شركت سپرده گذاري مركزي ارايه شود، وي بايد ضمن تكميل فرم درخواست توثيق، گواهي نمايد كه درخواست كتبي اشخاص مذكور مبني بر اعطاي اختيار به شخص حقوقي جهت توثيق اوراق بهادار را دريافت نموده است.

ماده 4- به منظور توثيق اوراق بهادار، ضروري است در هنگام ارسال فرم درخواست موضوع ماده 2، كارمزد معين توسط وثيقه گذار پرداخت و مستندات آن به همراه ساير مدارك به شركت سپرده گذاري مركزي ارسال گردد. در غير اين صورت عمليات توثيق انجام نمي شود و مراتب به متقاضي اطلاع داده مي شود. ميزان كارمزد در چارچوب سقف هاي اعلامي توسط سازمان تعيين و اعلام مي شود.

ماده 5- در صورت تكميل و ارسال مدارك مطابق مواد قبل، شركت سپرده گذاري مركزي نسبت به انتقال دارايي اوراق بهادار مورد درخواست توثيق، از كد مالكيت وثيقه گذار به كد وثيقه در پايگاه داده ها اقدام مي نمايد.

تبصره 1: پس از توثيق اوراق بهادار، شركت سپرده گذاري مركزي نتيجه اقدامات را به صورت كتبي به ناشر اوراق بهادار، وثيقه گذار و وثيقه گير اطلاع مي دهد.
تبصره 2: گواهينامه موقت اوراق بهادار وثيقه نزد شركت سپرده گذاري مركزي نگهداري مي گردد.
ماده 6- پس از توثيق اوراق بهادار، حق تغيير مالكيت يا تبديل وثيقه به غير از موارد زير، از وثيقه گذار سلب مي شود.

الف. اجازه كتبي وثيقه گير.
ب. حكم مرجع ذيصلاح قانوني.
ماده 7- موارد زير در صورت توافق طرفين وفق قرارداد فيمابين و به استناد فرم درخواست توثيق، جزو متعلقات وثيقه محسوب شده و حق برداشت، انتقال مالكيت يا تبديل آنها به تبع وثيقه اوليه از وثيقه گذار سلب مي شود:

الف. هرگونه حق تقدم كه به واسطه مالكيت وثيقه گذار بر وثيقه به وي تعلق مي گيرد.
ب. سهامي كه در اثر افزايش سرمايه حاصل مي شود.
ج. اوراق بهاداري كه در اثر تقسيم اوراق بهادار وثيقه به چند ورقه بهادار، حاصل مي شود.
د. وجوهي كه در اثر فروش حق تقدم استفاده نشده موضوع قسمت (الف) اين ماده به وثيقه گذار تعلق گيرد.

هـ. سود متعلقه به اوراق بهادار وثيقه.
تبصره: اقدامات مربوط به بند هاي د و هـ، مطابق قرارداد فيمابين طرفين توسط ناشر انجام مي پذيرد و مسئوليت حسن اجراي آن به عهده ناشر است.

ماده 8- وثيقه گير مي تواند با ارايه درخواست كتبي به شركت سپرده گذاري مركزي از آخرين وضعيت اوراق بهادار وثيقه توسط وثيقه گذار و يا وثيقه گذاران به نفع وي اطلاع حاصل نمايد.

ماده 9- در صورت لغو پذيرش اوراق بهادار از فهرست نرخ هاي بورس يا فرابورس، همچنين در مواردي كه مقرر است اوراق بهادار وثيقه، به اوراق بهادار ديگري تبديل شوند، شركت سپرده گذاري مركزي پس از حصول اطلاع از موضوع از طريق سازمان، بورس يا فرابورس، بايد مراتب را به صورت كتبي به ناشر اوراق بهادار و وثيقه گير اعلام نمايد. در اين صورت ناشر اوراق بهادار مسئوليت اجراي تعهدات شركت سپرده گذاري مركزي را در حفظ حقوق وثيقه گير برعهده خواهد داشت.

ماده 10- توثيق اوراق بهادار اعضاي هيأت مديره و يا رفع توثيق آن، موضوع ماده 114 قانون تجارت، منوط به ارسال درخواست كتبي وفق فرم هاي از پيش تعيين شده، از سوي ناشر اوراق بهادار به شركت سپرده گذاري مركزي مي باشد.
تبصره: درخواست توثيق مستلزم ارسال صورتجلسه مجمع عمومي ناشر و آگهي روزنامه رسمي است كه در آن اعضاي هيأت مديره معرفي شده اند.

فصل دوم- رفع توثيق اوراق بهادار

ماده 11- رفع توثيق اوراق بهادار درصورت درخواست كتبي از سوي وثيقه گير به شركت سپرده گذاري مركزي وفق فرم هاي از پيش تعيين شده يا دستور مرجع ذيصلاح انجام مي گردد.
تبصره: رفع توثيق بخشي از اوراق بهادار وثيقه به درخواست وثيقه گير، در چند مرحله نيز امكان پذير مي باشد.
ماده 12- پس از رفع توثيق اوراق بهادار، شركت سپرده گذاري مركزي، دارايي وثيقه گذار را از كد وثيقه به كد مالكيت وي در پايگاه داده ها انتقال داده و نتيجه اقدامات را به صورت كتبي به ناشر اوراق بهادار، وثيقه گذار و وثيقه گير يا مرجع ذيصلاح قانوني درخواست كننده اطلاع مي دهد.

فصل سوم- فروش اوراق بهادار وثيقه

ماده 13- فروش اوراق بهادار وثيقه منوط به ارسال درخواست كتبي فروش و معرفي كارگزار فروشنده از سوي وثيقه گير به شركت سپرده گذاري مركزي وفق فرم هاي از پيش تعيين شده مي باشد.
ماده 14- شركت سپرده گذاري مركزي پس از دريافت درخواست فروش و مدارك مثبت ماده 15، اوراق بهادار وثيقه را در پايگاه داده ها در وضعيت قابل فروش براي كارگزار فروشنده قرار داده و مراتب را به صورت كتبي به وثيقه گير، وثيقه گذار و كارگزار فروشنده اطلاع مي دهد.
ماده 15- فروش اوراق بهادار وثيقه، موضوع ماده 13، توسط وثيقه گير در يكي از حالت هاي زير امكانپذير است:
1. داشتن وكالتنامه يا صلح نامه رسمي كه مؤيد اعطاي اختيار فروش باشد.
2. ارايه دستور فروش توسط مراجع قضايي - قانوني ذي صلاح.
ماده 16- وثيقه گير بايد مدارك و مستندات موضوع ماده 15 را به منظور فروش اوراق بهادار وثيقه به شركت سپرده گذاري مركزي و كارگزار فروشنده ارايه نمايد.

فصل چهارم- ساير موارد

ماده 17- در تمامي مواردي كه شركت سپرده گذاري مركزي ملزم به اطلاع رساني كتبي به وثيقه گير و وثيقه گذار مي باشد، نشاني ارايه شده در فرم هايي كه به امضاي اشخاص نامبرده رسيده است، ملاك عمل خواهد بود مگر تغيير نشاني به صورت كتبي به اطلاع شركت سپرده گذاري مركزي رسيده باشد.
ماده 18- با تصويب اين دستورالعمل، مقررات مغاير نسخ مي شود. اين دستورالعمل حاكم بر درخواست هاي توثيق اوراق بهاداري است كه مطابق مقررات اين دستورالعمل ارايه مي شوند.