سایه برجام بر شیرازپول نیوز ؛ مائده امینی -اینجا کیلومتر 4 جاده فسا - شیراز، منطقه ی ویژه اقتصادی شیراز است. یک منطقه ی 1300 هکتاری که همه صنایع، کارخانه ها و حتی اداره گمرک شیراز را در خود جای داده است. بحران خشکسالی که دامن مناطق جنوبی کشور را گرفت، شیراز یکی از مهم ترین قربانی ها بود. کلان شهری که مهم ترین فعالیت اقتصادی ساکنان اش کشاورزی بود و درآمدزایی از صنایع مختلف برای آن ها تعریف نشده بود. تحریم ها و افزایش بی حساب و کتاب قیمت تمام شده مواد اولیه و ماشین آلات هم قوز بالای قوز شده بود و حسابی کار را برای فعالان شیرازی سخت کرده بود.

نادر طیبی مدیر عامل منطقه اقتصادی شیراز به «پول نیوز» می گوید: در گذشته نگاه به فعالیت اقتصادی در شیراز، نگاه کشاورزی بود. ایستادن در رتبه نخست تولید گندم، خاک حاصلخیر و بارندگی ها شاید اصلی ترین خاستگاه این نگاه بود. شیراز برای سال ها از توسعه صنعت غافل ماند. بعد از جدی شدن موضوع خشکسالی اما، فارسی ها هم کم کم به فکر صنعت افتادند.

به گفته او، برجام برای شیراز یک فرصت بود که در پی آن پروژه ی «شهر سلامت»، پروژه ای که 9 سال خاک می خورد دوباره راه اندازی شود.

هزار سنگ جلوی پای صنعت بود

شیراز یک شهر صنعتی در سال های گذشته نشد اما توجه کنید مصائب صنعت در کشور ما خیلی زیاد بود. این را مدیر عامل اقتصادی این منطقه گفته و تاکید می کند: نمی شود اراده کرد و صنعتی شد! بحث تحریم ها مهم ترین چالش صنعت بود. صنعتگری را تصور کنید که می خواست ماشین آلات تهیه کند؛ با هزار اما و اگر مواجه بود. از چه راهی پول بفرستد؟ از کدام کشور بخرد؟ اروپا؟ اروپایی که به ایران نه ماشین آلات می داد نه خط تولید هیچ کالایی را؟ صنعتگر سراغ چین می رفت و حاشیه های جدیدی مثل کیفیت پایین دامن گیر او می شد. اگر قید چین را می زد، سراغ واسطه ها می رفت و واسطه ها هم قیمت یک ماشین را چندین برابر کرده و به او تحویل می داند. گرانی تنها چالش نبود و موضوع زمان هم یکی دیگر از مصائب صنعتگر شده بود. تاخیر در تحویل مواد اولیه به خاطر موانع موجود، گاهی میلیون ها تومان به صنعتگر خسارت می زد.

سیاست های بانکی ما هم غلط بود. طیبی می گوید: وقتی کسی می توانست سرمایه خود را در بانک گذاشته و بدون هیچ تلاشی بالای 22 درصد بهره بگیرد چرا باید پول خود را در صنعت سرمایه گذاری می کرد و اینهمه مصیبت را به جان بخرد؟

شرایط ما با 2-3 سال قبل حتی قابل مقایسه نیست. کمترین دستاورد لغو تحریم ها، برقراری امنیت در فضای کنونی اقتصادی شیراز و البته همه کشور است. کشورهای خارجی به راحتی برای خرید و سرکشی به ایران می آیند و مراوده های تجاری سهل شده است. او می گوید زمان بیشتری لازم است تا همه آسیب هایی که در گذشته دیدیم بهبود یابد.

برجام برای شیراز یک فرصت بود

شهر سلامت را می توان پرچم برجام در شیراز دانست. سال 1386، شیراز مصوبه تاسیس شهر سلامت را گرفت. این پروژه مطرح و تصویب شد اما سال های سال روی زمین ماند. در نظر داشته باشید شیراز پتانسیل پزشکی بالایی دارد. دانشگاه علوم پزشکی این شهر یکی از بهترین دانشکده های پزشکی کشور است و بحث پیوند اعضا هم در شیراز جایگاه ویژه ای دارد. وقتی این ایده مطرح شد، کشورهای مختلفی به سرمایه گذاری در شیراز تمایل نشان دادند اما در عمل معتقد بودند تا وقتی مساله جهانی ما – تحریم ها- حل نشده است، امکان تحقق این مراوده برایشان وجود ندارد.

سال 95، سال پیروزی این مصوبه بود و پروژه شهر سلامت که نیاز به 7 میلیارد دلار سرمایه گذاری دارد، با مشارکت بخش خصوصی کلید خورد. کشورهای های خارجی با بخش خصوصی تفاهم نامه امضا کردند و روند تکمیلی پروژه آغاز شده است. برجام یک فرصت است، اینکه ما چگونه از این فرصت استفاده کنیم، هنر ماست.

از 10 واحد به 43 واحد رسیدیم

سال 90 تنها 10 واحد در این منطقه مستقر و مشغول به فعالیت بود. مدیر عامل منطقه اقتصادی شیراز می گوید: امروز 43 واحد فعال در منطقه وجود دارد و 60 واحد در حال ساختند. در سال های اخیر گشایش ها شرایطی را فراهم کرد که بتوانیم اداره کل گمرک فارس به این منطقه منتقل کنیم و شرایطی فراهم شود که تمام واردات و صادرات استان زیر نظر مجموعه ویژه اقتصادی شیراز انجام شود و این انتقال موجب رونق بیشتر صنعت ها در شیراز شده و زیر ساخت های مورد نیاز برای تبدیل این منطقه به یک منطقه تجاری فراهم شده است. گفتنی است به ازای تاسیس هر 10 واحد در هر منطقه، 500 اشتغال ایجاد می شود.

از زنجیرهایی که به پای صنعت بسته ایم...

25 درصد عملکرد هر صنعتی باید به عنوان مالیات به دولت داده شود. 30 درصد از درآمد هر بنگاه اقتصادی به بهره بانکی و 23 درصد دیگر به سازمان تامین اجتماعی برای بیمه می رسد. چقدر برای یک بنگاه دار باقی می ماند؟ اگر نگاه ما به توسعه است باید بگذاریم صنعت جان بگیرد، بعد به جان آن بیفتیم. موفقیت در صنعت نیاز به بازنگری کلان در قوانین مان دارد.

به گفته طیبی قوانین و مقرارت تجاری کشور تا وقتی به یک ثبات نسبی نرسد،جذب سرمایه گذار سخت است. تصور کنید یک سرمایه گذار می خواهد، سرمایه خود را در صنعت کشور ما بلوکه کند. چطور چنین چیزی ممکن است وقتی او نمی تواند روی یک سال آینده خود حساب کند؟ قوانین مربوط به مالیات، ارزش افزوده و نوسان ارز مسائلی هستند که برای او تردید به حقی ایجاد می کند.

او می گوید: واحد حسابرسی سازمان تامین اجتماعی، یکی از معضلات دیگر شهرک های صنعتی است. داستان ازین قرار است که این سازمان وظیفه حسابرسی به اوضاع بیمه ای کارکنان دارد. بازرسان این سازمان وظیفه دارند تا 10 سال از شهرک ها مدرک جمع کرده و ارزیابی کنند. مشکل اینجاست که چطور می توان انتظار داشت همه کارکنان یک مجموعه تمام مدارک شخصی خود را تا 10 سال نگه داشته باشند و آماده حسابرسی باشند! این بررسی ها توسط ارگان های مختلف، ماه ها طول می کشد و همه وقت صنعت را به خود اختصاص می دهد. البته ما منکر بحث نظارت نیستیم و به این نحوه معترضیم.

در این دولت از مالیات معاف شدیم

قانون تسهیل و رفع موانع تولید یکی دیگر از دستاوردهای کابینه روحانی است. مدیر عامل این منطقه می گوید بر اساس این قانون ما برای 7 سال از دادن مالیات معاف شدیم. این قانون به ازای هر 25 درصد افزایش اشتغال بنگاه های اقتصادی، به آن ها یک سال معافیت مالیاتی می دهد. این یکی از بهترین قوانینی بود که برای توسعه تولید وضع شده و دست صنعتگران را گرفت.

چرا روستاهای فارس هنوز محرومند؟

در دولت نهم و دهم، سازمان مدیریت و برنامه ریزی منحل شد و این یکی از مهم ترین دلایلی است که صنعت در خیلی از شهرها مثل شیراز نتوانست جا پای خود را محکم کند. طیبی می گوید نبود طرح آمایش زمین یکی از دلایل توسعه نامتوازن تولید در شهرهای ایران است. باید پتانسیل مناطق مختلف را پیدا کنیم و متناسب با آن صنعت رو توسعه دهیم.

از طرفی طرح هدفمندی شتابزده و بی برنامه یارانه ها، یکی دیگر از دلایلی بود که روستایی ها بیکار شدند. یک روستایی می بیند حتی اگر کار نکند، با چند سر عائله، هر ماه مبلغی به حسابش واریز می شود. به همان قناعت می کند حتی اگر فقیر محسوب شود!

طیبی می گوید سال 89، به 70 میلیون نفر 45 هزار تومان یارانه دادیم، مردم تنبل شدند هم قیمت های تمام شده حامل های انرژی برای کارخانه ها سر به فلک گذاشت.

3 هزار و 150 میلیارد تومان در ماه یارانه می دهیم. اگر این مبلغ در این 7 سال، به صنعت اختصاص داده می شد، الان صنعت کشور کجا ایستاده بود؟ با این پول می شد چندین کارخانه ساخت و چندین هزار اشتغال ایجاد کرد. واقعیت این است یک نفر یک سنگی را در چاه انداخت و یک کشور دیگر نمی تواند آن را دربیارد.