3 سیگنال مثبت و 2 نگرانی برای اقتصاد ایران

پول نیوز؛ فرشاد عزیزی*- آخرین «گزیده آمارهای اقتصادی» کشور مشتمل بر جزئیات اقتصاد ایران تا پایان اردیبهشت ماه سال جاری به تازگی منتشر شده است. در گزارش پیش رو، مروری بر اهم مطالب مندرج در این گزارش داریم. سه سیگنال مثبت در گزارش پیش رو، افزایش 1600 درصدی نفتی، رشد 15 درصدی درآمد مالیاتی دولت، نسبت هفت برابری شبه پول به پول در اقتصاد ایران و دو سیگنال منفی، کاهش سرعت رشد دارایی های خارجی سیستم بانکی کشور و رشد افسارگسیخته نقدینگی اقتصاد ایران است.

رشد 15 درصدی درآمد مالیاتی دولت

بررسی وضعیت بودجه عمومی دولت در اردیبهشت ماه سال جاری نشان می دهد درآمدهای مالیاتی دولت در دوماهه اول سال جاری 15 هزار و 370 میلیارد تومان بوده که این رقم نسبت به دو ماهه اول سال 95 به میزان 14.8 درصد افزایش یافته است. این در حالیست که درآمد مالیاتی دولت در دوماهه اول سال 95 نسبت به دوماهه اول سال 94، معادل 8.9 درصد ارتقاء پیدا کرده بود.

شایان ذکر است که درآمد مصوب و پیش بینی شده مالیاتی دولت در دوماهه اول سال جاری 29 هزار و 570 میلیارد تومان بوده اما بر اساس آمارها، تنها 52 درصد نرخ هدف، محقق شده است.

رشد 16 برابری درآمد نفتی

یکی از مهمترین ردیف های گزارش بانک مرکزی، بخش «واگذاری دارایی های سرمایه ای» است. در زیربخش های آن نیز، «منابع حاصل از نفت و فرآورده های نفتی»، مهمترین بخشی است که توجه ما را به خود جلب می کند.

اگر گفته می شود واگذاری منابع حاصل از نفت و فرآورده های نفتی، منظور، همان درآمد نفتی کشور است.

بر همین اساس درآمد نفتی کشور در دو ماهه اول سال 94، معادل 6260 میلیارد تومان بود. این میزان با 88.5 درصد کاهش، در دوماهه اول سال 95 به فقط 720 میلیارد تومان می رسد. اما این رقم در دوماهه اول سال 96 با رشد خیره کننده 1600 درصدی (16 برابری) به 11 هزار و 700 میلیارد تومان افزایش یافته است.

البته اگر کمی بخواهیم نیمه خالی لیوان را هم نگاه کنیم قرار بوده در دو ماهه اول سال جاری 20 هزار میلیارد تومان درآمد نفتی می داشتیم، اما آن چیزی که بدست آمده چیزی نزدیم به 12 هزار میلیارد تومان است.

بدهی های خارجی کشور چقدر است؟

بر اساس آخرین آمارهای بانک مرکزی در اردیبهشت ماه 1396، بدهی خارجی کوتاه مدت کشور سه میلیارد و 296 میلیون دلار و بدهی میان­ مدت و بلندمدت کشور، پنج میلیارد و 617 میلیون دلار برآورد شده است.

رشد ناچیز دارایی های خارجی سیستم بانکی کشور

بر اساس آخرین آمارهای بانک مرکزی، دارایی های خارجی سیستم بانکی کشور در اردیبهشت ماه سال جاری نسبت به ماه مشابه سال 95 معادل 1.5 درصد رشد کرده است. نکته قابل مشاهده این است که دارایی های خارجی سیستم بانکی کشور در اردیبهشت 95 نسبت به اردیبهشت 94 رشد بسیار بیشتری داشت اما این مقدار در سال 96، بسیار کمتر شده است.

رشد مشابه بدهی دولت به بانک ها در سال 96 نسبت به 95

آنچه در آمارهای سال گذشته مشاهده می شد این بود که بدهی دولت به بانک ها در اردیبهشت 95 نسبت به اردیبهشت 94، به میزان 22 درصد رشد کرد که این رقم رشد، در سال 96 نیز تکرار شده است.

اثر مثبت شبه پول بر اقتصاد ایران

آن چیزی که مورد انتقاد تقریباً همه کارشناسان اقتصادی است، حجم رو به رشد و فزاینده نقدینگی در اقتصاد ایران است. نقدینگی اقتصاد ایران از 800 هزار میلیارد تومان در اردیبهشت 94 به 1290 میلیارد تومان در اردیبهشت 96 افزایش یافته است. اما نکته قابل توجه این است که شبه پول هفت برابر پول موجود در اقتصاد کشور است.

شبه پول از سپرده های مدت دار مردم نزد بانک ها و سپرده های پس انداز مردم نزد بانک ها تشکیل می شود.

در ادبیات اقتصادی گفته می شود شبه پول قدرت تولیدکنندگی را در اقتصاد، افزایش می دهد. در میان عوامل محرک و موثر پولی بر تولید، نسبت شبه پول به پول، یکی از دو عامل بسیار موثر در رشد تولید را دارد. اتفاقاً رشد شبه پول نسبت به پول، موجب کاهش قیمت ها می شود. زیرا افزایش نسبت شبه پول به پول، موجب کاهش قیمت در کوتاه مدت و بلندمدت می شود.

* کارشناس ارشد اقتصاد