پول نیوز - دبيركل كانون كارگزاران بورس به تشريح ويژگي اصلي و عمده انجام معاملات در بورس كالا پرداخت.

حسين خزلي خرازي در گفت وگو با پول نیوز درباره وظيفه بورس هاي كالايي اظهار داشت: كشف قيمت كالاهاي اساسي براساس مكانيزم هاي بازار و نيروهاي عرضه و تقاضا، كاهش ريسك فعالان بازار از جمله توليد كنندگان، مصرف كنندگان و بازرگانان كالاها، نظارت بر كيفيت و استانداردها و كمك به بهينه كردن برنامه ريزي توليد و توزيع كالاهاي اساسي سه وظيفه عمده و اصلي بورس هاي كالا در دنيا است.

وي افزود: بورس كالا در ايران براي خروج از سياست قيمت گذاري دولتي بر روي كالاهاي اساسي خصوصا فلزات تشكيل شد.

دبيركل كانون كارگزاران بورس افزود: تنها فرق بورس كالاي ايران با دنيا اين است كه در ايران به دليل جوان و نوپا بودن بورس كالا و اينكه حدود5 سال از عمر آن مي گذرد عمده معاملات به صورت فيزيكي و تحويل كالا است اما در بورس هاي كالايي دنيا بين 97 تا 99.5 درصد معاملات بر روي اوراق بهادار مشتق از كالاست و عمدتا نيز منجر به تحويل فيزيكي نمي شود.

خزلي خرازي در واكنش به اين سؤال كه آيا سه وظيفه اصلي كه هدف تشكيل بورس كالا در دنيا است در بورس ايران تحقق پيدا كرده گفت: در كشف قيمت ها اتفاقي كه در حال حاضر در بورس كالا رخ مي دهد خيلي بهتر از گذشته است كه دولت قيمت گذاري مي كرد زيرا الان كالا به صورت فيزيكي در بورس وارد و براساس معيار عرضه و تقاضا و حراج كشف قيمت مي شود، اما تا زماني كه كالا به دفعات قابل معامله نباشد و اصطلاحاً متحرك سازي(mobilization) اين ابزارهاي معاملاتي مشتق از كالا اتفاق نيفتد كشف قيمت در ايران با كشف قيمت كه در دنيا انجام مي شود، فرق مي كند.

وي گفت: وقتي يك محموله مثلا فولادي در بورس كالاي ايران معامله مي شود، اين كالا براي يك بار عرضه شده و خريداران آن بايد كالا را تحويل بگيرند، ولي اگر امكان متحرك سازي وجود داشته باشد كالاي فوق به دفعات مورد معامله قرار خواهد گرفت بنابراين قيمتي كه كشف مي شود خيلي دقيق تر و شفاف تر خواهد بود.

خرازي مثال زد: در بورس كالا امروز صدهزار تن ورق عرضه مي شود و تا دوماه بعد كه خريدار كالاي خود را تحويل مي گيرد، امكان فروش آن را ندارد، ولي در بورس اوراق روزانه هزاران نفر تعداد زيادي از سهام يك شركت را مي خرند و باز مي فروشند،بنابراين قيمتي كه هر روز روي اين سهم گذاشته مي شود به دليل گردش بالا، دقيق تر است.

دبيركل كانون كارگزاران در پاسخ اين سؤال كه آيا اين امكان وجود ندارد كه بورس كالا نيز با شرايط بورس اوراق معامله انجام دهد، تصريح كرد: استفاده از ابزارهاي مالي مشتق از كالا در بورس كالا در حال طراحي است و حدود دو سال است كه معاملات آتي بر روي سكه و شمش طلا انجام مي شود. از مهمترين ابزارهاي مشتق از كالا مي توان معاملات قرارداد هاي آتي را نام برد كه طراحي و اجراي آن هم اكنون در دستور كار بورس كالاي ايران است.

خرازي درباره نظارت و كيفيت استاندارد كالاهايي كه عرضه مي شود، اظهار داشت: استاندارد محصولات و كالاها در بورس كالاي ايران نيز با دنيا كمي فرق مي كند ولي به دليل اينكه خريداران و فروشندگان مي توانند به مرجعي به نام بورس شكايت كرده و يك مرجع رسمي وجود دارد كه در صورت اختلاف بين آنچه گفته شده و آنچه فروخته شده حكميت كرده و كيفيت كالاها را كنترل كن، معاملات بورس كالا با اطمينان بسيار بيشتري انجام مي شود.

دبيركل كانون كارگزاران درباره محدود بودن تعداد عرضه كننده ها دربورس كالا بيان كرد: اين مشكل با متحرك سازي ابزارهاي مالي مشتق از كالا حل مي شود. به عنوان مثال اگر ابزاري به نام معاملات قبض انبار طراحي شود، اين قبض به دفعات متعدد مورد داد و ستد قرار خواهد گرفت، بنابر اين انحصار در فروش از بين خواهد رفت.

وي افزود: اگر در مورد كالاهاي اساسي در حال توليد يا در حال واردات قرارداد معاملات آتي طراحي شود هر شخصي اعم از حقوقي و حقيقي با گذاشتن سپرده نزد بورس مي تواند موقعيت فروش قرارداد آتي را فراهم كند و كالايي كه هنوز توليد نشده يا هنوز وارد نشده را بفروشد.

خرازي در پاسخ به اين سؤال كه بورس كالاي ايران چه زماني به اين مرحله مي رسد، تصريح كرد: طراحي ابزارهاي مشتق از كالا يكي از برنامه هاي اساسي بورس كالا است كه در دستور كار سازمان بورس و شركت بورس كالا قرار دارد. همچنين كميته فقهي سازمان بورس نيز درباره انواع اين ابزارها مطالعات و بررسيهاي لازم را انجام داده و اظهار نظر مي كند.

*واگذاري كل عمليات تسويه و تهاتر پس از معاملات بورس كالا

اين كارشناس بازار سرمايه خاطر نشان كرد: مسئله اي كه اين روزها در بورس كالا مطرح است پيشنهاد واگذاري كل عمليات تسويه و تهاتر پس از معاملات بورس كالا به شركت سپرده گذاري مركزي است. اين پيشنهاد توسط كارگزاران عضو اين كانون به سازمان بورس ارائه شد.

وي ادامه داد: موضوع فوق در هيئت مديره شركت بورس كالا مطرح شده و مزايا و معايت واگذاري كل عمليات تسويه و تهاتر بورس كالا به شركت سپرده گذاري مركزي مورد بررسي قرار گرفت.

وي با اشاره به اينكه اين طرح در سازمان و بورس كالا و كار گروه كالايي كانون كارگزاران در حال بررسي است، تصريح كرد: در همه دنيا تمام عمليات پس از معاملات بورس ها و همه ابزارهاي مالي بورس ها در شركت هاي سپرده گذاري مركزي CDS ها انجام مي شود و قرار است در آينده نزديك با توسعه نرم افزارها و توسعه فعاليتهاي شركت سپرده گذاري مركزي تمام ابزارهاي مالي كه در سه بورس كالا، اوراق و فرابورس معامله مي شوند مانند قرارداد آتي سكه ، معاملات نقدي و نسيه كالا، معاملات نقد و نسيه سهام و معاملات آتي بر روي سهام به اين شركت واگذار شود.

خرازي تصريح كرد: به نظر مي رسد در حال حاضر اين شركت توان انجام كليه اين عمليات براي كليه معالات فوق را ندارد. در صورتي كه اين اتفاق بيفتد كمك بسيار بزرگي به كارگزاران فعال در اين بورسها و به تبع سهولت اساسي به ارائه خدمات توسط كارگزاران به مشتريانشان انجام خواهد شد.

وي در پاسخ به اين سؤال كه آيا تغيير خاصي در معاملات و كار بورس انجام مي شود، بيان كرد: تمركز عمليات تسويه و تهاتر در سپرده گذاري مركزي به شرط وجود نرم افزارها و رويه هاي مدرن و جديد، باعث كاهش هزينه فعالان بازار و كاهش زمان تسويه و تهاتر و كاهش شديد ريسك نكول معاملات و تمركز ضمانت ها و وثائق كارگزاران صرفاً در يك مركز خواهد شد.

وي ادامه داد: مهمترين تاثير تمركز كليه عمليات تسويه تهاتر در شركت سپرده گذاري مركزي همان كاهش ريسك نكول معاملات است كه باعث كاهش ريسك كل بازار خواهد شد.

به گفته خرازي با همكاري بورسها، سازمان و كارگزاران و ساير فعالان بازار زيرساختهاي اصلي بازار سرمايه كشور در آينده نزديك به زيرساخت كشورهاي داراي فن آوري جديد در اين حوزه نزديك شود.