تحلیلی از مخاطبان شبکه فارسی‎وان

حتی
واکنش‎‎هایی که اکنون به این مسئله مشاهده می‎شود، خود حاکی از نوعی
شتاب‎زدگی و هراس است که «بشتابید که بنیان خانواده و اخلاق و فرهنگ، بر
باد رفت!» من نمی‎خواهم در این‎جا به‎درستی و نادرستی، واقعی بودن و یا
نبودن این هراس و این شتاب بپردازم؛ چراکه مدت‎‎هاست که ما دچار همین
سندروم شده‎ایم. یک روز سخن از بی‎بی‎سی فارسی است، یک روز از ام‎بی‎سی
فارسی و امروز از فارسی‎وان. هرچه هست، نشان از آن دارد که نه‎تنها این
مسئله به‎سادگی تمام‎بشو نیست، بلکه هر دم از این باغ بری می‎رسد.

برای
تحلیل شبکه‎‎های ماهواره‎ای اغلب دو منظر

چه تیپ‎‎هایی «فارسی‎وان» نگاه می‎کنند؟ هفته نامه "پنجره" به قلم دکتر مسعود کوثری، عضو هیئت علمی گروه ارتباطات دانشگاه تهران در يادداشتي نوشته است:

فارسی‎وان تجربه جدیدی در
شبکه‎‎های ماهواره‎ای تلویزیونی برای ایران است. پیش از آن، نه تنها
شبکه‎‎های ماهواره‎ای متعددی بودند که از ماورای بحار، به‎ویژه از آمریکا،
برای ایرانیان ساکن ایران برنامه پخش می‎کردند، بلکه نزدیک‎ترین تجربه،
ام‎بی‎سی فارسی است که تا حدودی موفق شده بود که طی دو سه سال گذشته
مخاطبان ایرانی را جذب کند. اکنون نوبت فارسی‎وان است که مخاطب ایرانی را
برباید و در این ربودن، انفعالی تمام در این سو مشاهده می‎شود. حتی
واکنش‎‎هایی که اکنون به این مسئله مشاهده می‎شود، خود حاکی از نوعی
شتاب‎زدگی و هراس است که «بشتابید که بنیان خانواده و اخلاق و فرهنگ، بر
باد رفت!» من نمی‎خواهم در این‎جا به‎درستی و نادرستی، واقعی بودن و یا
نبودن این هراس و این شتاب بپردازم؛ چراکه مدت‎‎هاست که ما دچار همین
سندروم شده‎ایم. یک روز سخن از بی‎بی‎سی فارسی است، یک روز از ام‎بی‎سی
فارسی و امروز از فارسی‎وان. هرچه هست، نشان از آن دارد که نه‎تنها این
مسئله به‎سادگی تمام‎بشو نیست، بلکه هر دم از این باغ بری می‎رسد.

برای
تحلیل شبکه‎‎های ماهواره‎ای اغلب دو منظر تحلیلی اتخاذ می‎شود: تهاجم
فرهنگی (یا با نام جدیدترش ناتوی فرهنگی) و دیگر ضعف شبکه‎‎های داخلی. منظر
اول، شتابی برای محدودیت و ممنوعیت دسترسی به این شبکه‎‎ها را فراهم
می‎سازد. در اقدامی ضربتی از سوی نیروی انتظامی دیش‎‎های ماهواره‎ای
جمع‎آوری می‎شود، بر روی فرکانس‎‎های ماهواره‎ای پارازیت (قانونی و
غیرقانونی) انداخته می‎شود و خلاصه هر اقدامی صورت می‎گیرد تا دسترسی کوتاه
شود: دست ما کوتاه و خرما بر نخیل. با این حال، بعد از مدتی یا کلک دیگری
برای دور زدن این عدم دسترسی اختراع می‎شود و یا شبکه‎ای دیگر مثل قارچ
می‎روید: فارسی تو، فارسی‎تری و یا...

برای عده‎ای دیگر، این
به‎خوبی نشان از ناکارآیی شبکه‎‎های تلویزیونی داخلی دارد. این شبکه‎‎ها
نمی‎توانند نیاز‎های مخاطبان‎شان را برآورده سازند و با اندک بهانه‎ای و
فراهم آمدن شبکه‎ای تازه، فوج فوج از مخاطبان، به شیفتگان و مشتاقان این
شبکه‎‎ها می‎پیوندند. در این میان، ابتدا کسی به این موضوع توجهی نمی‎کند؛
به اصطلاح به‎روی مبارک نمی‎آورد و همین که مشتاقان زیاد شدند و توی جامعه
حرف و بحث راه افتاد، به یک‎باره به نقد و بررسی آن می‎پردازند.

در
این‎جا فرصت آن نیست که به هریک از این دو نگاه به شبکه‎‎های ماهواره‎ای
بپردازیم و کفایت و عدم کفایت آن‎‎ها را به بحث بگذاریم، بلکه می‎خواهیم
تنها به یک تیپولوژی اولیه از مخاطبان فارسی‎وان بپردازیم. به دیگر بیان،
می‎خواهم نشان دهم که چه کسانی به فارسی‎وان نگاه می‎کنند. نمی‎خواهم بگویم
چرا، و خواننده خودش از پس آن در چرایش بیندیشد. این تیپ‎‎ها آدم‎‎هایی
هستند که من به چشم خودم دیده‎ام و با آن‎‎ها درباره فارسی‎وان صحبت
کرده‎ام. شاید تیپ‎‎های بسیار دیگری هم باشد که خواننده بتواند به این
تیپولوژی اضافه کند.

تیپ 1: مادربزرگ بیکار

این
مادربزرگ، کسی است که دیگر تنها شده است. دختر و پسر‎ها همگی ازدواج
کرده‎اند و برخی از آن‎‎ها حتی نوه هم دارند. اگرچه، بسیاری از اوقات به
این مادربزرگ تنها سر می‎زنند، ولی دیگر نمی‎توانند خانه زندگی خودشان را
ر‎ها کنند. مادربزرگ هم حاضر نیست به خانه آن‎‎ها برود و به اصطلاح سربار و
مزاحم باشد. اما، از یکی دو سال پیش که شوهرش فوت کرده، دیگر حسابی
تنهاست. حوصله‎اش سر می‎رود و مدام به بچه‎‎ها غر می‎زند که چرا به من سر
نمی‎زنید. به ابتکار بچه‎ها، برای این مادربزرگ که اتفاقا آدم مذهبی هم هست
و نماز و روزه‎اش را مرتب به‎جا آورده و به یک معنا از جمله آدم‎‎های
قدیمی است و اهل مد و این حرف‎‎ها هم نیست، دیش ماهواره گذاشته‎اند و
کانالش را هم روی فارسی‎وان تنظیم کرده‎اند.

تلویزیون از بام تا
شام روشن است و مادربزرگ مشتری دائمی فارسی‎وان. نگاه می‎کند و باز هم
نگاه می‎کند. مادربزرگ بعضی چیز‎ها را خوب می‎فهمد، روابط خانوادگی، ازدواج
و طلاق و مشکلات زنان و دعوا‎های خانوادگی را. اما، برخی چیز‎ها را به
اصطلاح «نمی‎گیرد». از استعارات و روابط پنهان هم گهگاه سر در نمی‎آورد.
اما، دنبال کردن زندگی و سرنوشت آدم‎‎ها برایش جالب است و وقتی دختر‎ها و
پسر‎ها و نوه‎‎ها به دیدنش می‎آیند، شروع می‎کند به تعریف کردن. سیر تا
پیاز را می‎گوید. ویکتوریا محور زندگی او شده است و سرنوشتش برای او کتابی
تصویری است.

تیپ 2: مادر و پدر بازنشسته

این پدر و مادر
دخترشان را به خانه بخت فرستاده‎اند و دو پسرشان هم در خانه نیستند. هر دو
هم سربازی‎شان را رفته‎اند. یکی سر کار است و دیگري هم دنبال کار و بیشتر
اوقات، خارج از خانه. پدر و مادر، هر دو میان‎سالی را رد کرده‎اند و دیگر
حرفی برای گفتن ندارند. گهگاه هم که حرفی می‎زنند همان گله‎گذاری‎‎های
قدیمی و کهنه شده است: درباره خواهر و مادر مرد و این‎که چه گفته‎اند و چه
کرده‎اند و خلاصه لحظات تلخی که هیچ‎گاه از حافظه زن پاک نمی‎شوند.
ویکتوریا برای آنان هم سرگرمی است. موضوع مشترکی است که به‎جای آن‎که با هم
دعوا کنند، می‎تواند کنار هم بنشانندشان. هر موقع به میهمانی می‎روند
موضوعی جدید برای حرف زدن با دیگر زنان فامیل است و بهانه‎ای برای زود به
خانه بازگشتن: ویکتوریا منتظر است! برای زن، ویکتوریا مظهر زنی است که
زندگی پر فراز و نشیبی دارد و سختی‎‎های اجتماعی بسیاری را پشت سر
می‎گذارد.

اما، بعضی وقت‎‎ها هم جبران می‎کند. اگر به او خیانت
شود، خیانت می‎کند. اگر به بازی گرفته شود، به بازی می‎گیرد و به اصطلاح به
شیوه خودش انتقام می‎گیرد. برای زن نگونبخت که جفا‎های شوهر و خانواده
شوهر را بسیار دیده، زندگی ویکتوریا یک تسلاست؛ نوعی همدردی و نوعی انتقام
پنهان. او نمی‎تواند کار‎های ویکتوریا را بکند، پس ضمن آن‎که آه می‎کشد،
همین‎که در درون کمی تسلا می‎یابد، برایش خوب است. اما، مرد که شر و شور
جوانی را پشت سر گذاشته هم به ویکتوریا علاقه‎مند است. برای او دیدن
ویکتوریا نوعی حظ بصری است؛ چیزی که دوباره تخیلات جنسی‎اش را بیدار
می‎کند. به هیچ‎وجه با خیانت موافق نیست و خدا را شکر می‎کند که جای مردان
سریال نیست، اما ماجراجویی جنسی برایش جالب است و منشاء تخیلات دیگر.

تیپ
3: زن و شوهر جوان

این زن و شوهر که پنج شش سالی است که با هم
ازدواج کرده‎اند و با هم کم و بیش توافق دارند، تفریحی ندارند جز ماهواره
نگاه کردن. مرد شغل خصوصی دارد و بیشتر اوقاتش سر کار است و زن توی خانه
است و با بچه‎اش سرگرم. اما این سرگرمی موقعی که مادرش آن نزدیکی‎‎هاست هم
دیگر وقتش را نمی‎گیرد. بی‎کار است مانتو‎های جورواجورش را خریده، انگشتر و
جواهراتی هم روبه‎راه، خریده و دیگر حوصله بازار رفتن ندارد. شبکه‎‎های
تلویزیونی داخلی برایش خسته‎کننده است و تنها وقتی به‎سراغ آن‎‎ها می‎رود
که بخواهد بچه‎اش را با برنامه‎‎های کودک سرگرم کند. سریال‎‎های خانوادگی
ایرانی را که جالب باشد دنبال می‎کند، اما از وقتی ویکتوریا را شناخته دیگر
دست از سریال‎‎های ایرانی هم برداشته و یکسره مشتری فارسی‎وان شده است.

زن
خیلی راضی نیست که مسائل ضداخلاقی (خیانت و این‎جور چیزها) را بچه‎اش و
حتی شوهرش نگاه کنند. بچه‎اش را می‎تواند یک‎جوری قانع کند، اما به شوهرش
باید دائم یادآوری کند که این‎جا ایران است و باید مراقب خودش باشد که گول
نخورد. به همین دلیل، زن سریال‎‎های کره‎ای را که آدم‎هایش پوشیده‎ترند و
روابط‎شان ظاهرا اخلاقی‎تر است و با جامعه ایران جور درمی‎آید، بیشتر
می‎پسندد. دیدن کره‎ای‎‎های اخلاقی که روابط خانوادگی‎شان شبیه جامعه ایران
است و قهر و آشتی‎های‎شان شبیه خود ما، و حجب و حیای اجتماعی‎شان گهگاه
حتی مایه حسرت ما هم می‎شود، هم فال است هم تماشا؛ هم دنیای تازه را
می‎بینی که خیلی دیگر توی چادر و چاقچور پیچیده نشده‎اند و دائم با حکومت
در این‎باره درگیری ندارند و هم روابط‎شان پاستوریزه است. به همین علت
گردانندگان فارسی‎وان به‎خوبی می‎دانند که کنار ویکتوریا حتما باید
کره‎ای‎‎های چشم باریک را هم داشته باشند، وگرنه خیلی زود خانواده‎‎های
ایرانی، به ویژه زنان ایرانی، پس می‎زنند و دیگر امیدی به ادامه کار نیست.
علاوه‎بر آن، توی شبکه هم کالا‎های جدید تبلیغ می‎شود که شوق خرید را در زن
زنده نگه می‎دارند و هم از آرایش و مدل‎‎های جدید پوشش باخبرش می‎سازند.

این
زن سیاسی نیست و تازه به دلیل وقایع اخیر سیاسی حتی از سیاست، ‎زده هم شده
است. پس خیلی به اخبار و مباحث سیاسی هم نیازی ندارد. برای او هم
سریال‎‎ها وسیله‎ای است که توی جمع‎های خانوادگی و زنانه اظهارنظر کند و
چیزی برای تعریف کردن داشته باشد. اما، مرد هم خوشحال است که این
برنامه‎‎ها زنش را سرگرم می‎کنند و کمتر مجالی برای اظهار نارضایتی از
زندگی «یکنواخت» برایش می‎گذارند و از طرف دیگر، آب سردی است بر تنش‎‎ها و
هیجانات سیاسی که دیگر کم‎کم خسته و کوفته‎اش کرده است. دائم این جمله را
می‎گوید: «ببین اونا چقدر راحت زندگی می‎کنند و ما چقدر به خودمان سخت
می‎گیریم» و آه از نهادش بر می‎آید. وقتی هم توی جمع‎‎های خانوادگی
می‎نشیند به تحلیل جامعه و زندگی «اونا» و «ما» می‎پردازد و نتیجه‎گیری
می‎کند. مرد نیز به سبک خودش با روابط غیراخلاقی زندگی «اونا» خیلی موافق
نیست، اما مدام می‎گوید «ببین چقدر راحت هستند، چقدر راحت زندگی می‎کنند».
برای مرد که گهگاه از روابط اجتماعی و خانوادگی خود به تنگ می‎آید، این
سریال‎‎ها مفری است برای تخلیه روانی و آرامش یافتن. سریال‎‎ها برای او هم
حظ بصری دارد.

تیپ 4: زن و شوهر واقعا جوان

این زن و
شوهر، دختر و پسر جوانی هستند که بتازگی ازدواج کرده‎اند و دل‎شان
می‎خواهد که زندگی متفاوتی با قدیمی‎‎ها (پدر و مادرشان، حتی زنان و مردان
میانسال که یک دهه زودتر از آن‎‎ها ازدواج کرده‎اند) بنا کنند.

نگاهی
انتقادی به زندگی اجتماعی و قیود و کنترل اجتماعی دارند. بی‎بند و بار
نیستند، اما می‎خواهند از زندگی‎شان لذت ببرند: خوب بپوشند، خوب بخورند،
فیلم‎‎های خوب ببینند، سفر بروند، کافی شاپ بروند، و قیود سنتی که دست و
پای پدر و مادرهای‎شان را بسته بود کنار بگذارند. همان‎طور که عاشق هم
هستند، حاضرند به‎سادگی از هم جدا شوند. با هم قرار گذاشته‎اند که اگر یک
روز احساس کنند هم را دوست ندارند، خیلی ساده بدون این‎که دیگران را به
زحمت بیندازند و به اصطلاح پای بزرگ‎تر‎‎ها و ریش‎سفیدان به میان بیاید و
گرفتار کشاکش دادگاه و این‎جور چیز‎ها بشوند از هم جدا شوند. برای این دو
تجربه سریال‎ها، یعنی تأیید عقاید آنان درباره زندگی؛ این‎که زندگی همین
مدت کوتاهی است که باید از آن برای تجربه کردن هرچه بیشتر استفاده کرد. این
دو هم اگرچه در اساس، بی‎اخلاقی را نمی‎پذیرند و خیانت را تأیید نمی‎کنند،
اما تأیید می‎کنند که هر کس باید آزاد باشد که مسیر خودش را انتخاب کند.
آن‎‎ها به بازیگران سریال‎‎ها حق می‎دهند که خیلی ساده تصمیم می‎گیرند و
خیلی به کنترل‎‎های اجتماعی توجه نمی‎کنند. برای این دختر و پسر جوان زندگی
با فانتزی‎هایش قشنگ است و زندگی بدون فانتزی یعنی همان زندگی پرقیود سنتی
پدر و مادرهای‎شان. دیدن سریال‎‎ها برای آنان تثبیت بهشتی است که بیرون از
ایران برای خودشان ترسیم کرده‎اند و هر چه فشار‎ها و کنترل‎‎های اجتماعی
بیشتر می‎شود، آنان با ولع بیشتر به این تصاویر پناه می‎برند.

تیپ
5: باکلاس ها

در این خانواده‎‎ها که پدر و مادرهای‎شان از
مشاغل به نسب رده بالای جامعه هستند و به طبقه متوسط به بالا و یا حتی بالا
(ثروتمندان میانه) تعلق دارند، دیدن همه چیز برای اعضای خانواده آزاد است.
دیدن شبکه‎‎های ماهواره‎ای بخشی از سبک زندگی آنان است. دیدن این قسم
سریال‎‎ها نه از برای وجه جنسی آن‎‎هاست و نه تأیید روابط غیراخلاقی آن‎ها.
همه چیز خیلی عادی پیش می‎رود. آن‎‎ها ظاهرا در ایران زندگی می‎کنند، اما
در اتمسفر خاص خودشان هستند. زندگی‎شان ترکیبی است از ایرانی بودن با
ارزش‎‎های غربی. از دیدن خیلی چیز‎ها جا نمی‎خورند؛ اگرچه ممکن است گهگاه
اندکی هم جا بخورند. خیلی مشتری شبکه‎‎های داخلی نیستند، اگرچه مادر
خانواده باز هم تمایل دارد که سریال‎‎های داخلی را دنبال کند.

تیپ
6: بینندگان توراهی

خلاصه به مخاطبان و بینندگان توراهی
می‎رسیم. اینان آن دسته از بینندگانی هستند که ماهواره ندارند، و دلشان هم
نمی‎خواهد داشته باشند، به دلایل مختلف: از جمله سن بچه‎ها، عقاید دینی،
کنترل اجتماعی، ترس از غیرقانونی بودن ماهواره و... اما، بدشان نمی‎آید به
خانواده اقوام که می‎روند یک قسمت یا اپیزود را نگاه کنند. گهگاه با ولع به
حرف‎‎های درباره سریال‎‎ها گوش می‎دهند و می‎پرسند که «راستی قسمت قبلی‎اش
چی شد؟» این گروه اگرچه بینندگان دائمی نیستند، اما به نحوی درون شبکه
مخاطبان هستند. وقتی بحث سرگرمی ماهواره می‎شود، حسرت می‎کشند که چرا
ندارند و وقتی از نکات غیراخلاقی آن آگاه می‎شوند، خدا را شکر می‎کنند که
ندارند. به هر حال در خوف و رجاء دائم هستند.

آن‎چه در مورد این
دسته جالب است این است که پیام را به هر حال دریافت می‎کنند، اگرچه
غیرمستقیم و یا تکه تکه؛ اما با تخیل‎شان بقیه را پر می‎کنند. خانواده‎‎های
محترمی هستند و سعی می‎کنند موضعی فراتر از دوستان و آشنایان‎شان که
ماهواره دارند، اتخاد کنند، اما گهگاه هم در این گرداب غرق می‎شوند.

چند
نتیجه

آن‎چه آمد، تنها برخی از تیپ‎‎های بینندگان فارسی‎وان
بود. خواننده خودش حدس بزند که این عده چرا و با چه انگیزه‎ای شبکه‎‎های
ماهواره‎ای را نگاه می‎کنند. درباره این‎که چرا شبکه‎‎هایی نظیر فارسی‎وان
ایجاد شده‎اند، هم می‎توان اندیشید و به نقد آن پرداخت. اما نگارنده تلاش
کرده است تا تصویری متفاوت از آدم‎‎ها به دست دهد.

اما، در
پایان، چند نتیجه کوتاه:

- زندگی اجتماعی چنان در ایران، به‎ویژه
شهر‎های بزرگ، پیچیده و متنوع شده است که ما با یک مخاطب واحد روبه‎رو
نیستیم.

- نظام ارزشی این گروه‎ها، متفاوت است و اگرچه روابط
غیراخلاقی را در بیشتر موارد تأیید نمی‎کنند، اما راحت بودن و سخت نگرفتن
را تأیید می‎کنند.

- برای بیشتر مخاطبان، جذابیت‎‎های این
سریال‎‎های دنباله‎دار (به اصطلاح سوپ اُپراها) از نظر داستان و
شخصیت‎پردازی به‎قدری است که همه را جذب می‎کند.

- برای عده‎ای
از بینندگان، دیدن این سریال‎‎ها و برنامه‎‎ها نوعی فرارفتن از محیط
اجتماعی و فرونشاندن فشار‎های ناشی از محیط اجتماعی و حتی در مواقع خاص،
فشار‎های سیاسی است.

- انگیزه‎های گروه‎‎های مختلف اجتماعی برای
دیدن شبکه‎‎های ماهواره‎ای متفاوت است. بنابراین، اثر شبکه‎‎های
ماهواره‎ای هم روی این گروه‎‎ها متفاوت خواهد بود.

- فقط دیدن
فارسی‎وان نیست که تأثیر می‎گذارد، بلکه بسیاری از افراد در شبکه مخاطبان
قرار می‎گیرند، بدون این‎که بیننده دائمی باشند (بینندگان توراهی). همه
این‎‎ها چالش‎‎هایی است که در برابر شبکه‎‎های داخلی تلویزیونی و مهم‎تر از
آن در برابر نظام اجتماعی ما قرار دارد. فراموش نکنیم که همه‎چیز از تغییر
باور‎ها و ارزش‎‎ها شروع می‎شود و تلویزیون یکی از کارگزاران تغییر
اجتماعی در جوامع معاصر است.اتخاذ می‎شود: تهاجم
فرهنگی (یا با نام جدیدترش ناتوی فرهنگی) و دیگر ضعف شبکه‎‎های داخلی. منظر
اول، شتابی برای محدودیت و ممنوعیت دسترسی به این شبکه‎‎ها را فراهم
می‎س

در اقدامی ضربتی از سوی نیروی انتظامی دیش‎‎های ماهواره‎ای
جمع‎آوری می‎شود، بر روی فرکانس‎‎های ماهواره‎ای پارازیت (قانونی و
غیرقانونی) انداخته می‎شود و خلاصه هر اقدامی صورت می‎گیرد تا دسترسی کوتاه
شود: دست ما کوتاه و خرما بر نخیل. با این حال، بعد از مدتی یا کلک دیگری
برای دور زدن این عدم دسترسی اختراع می‎شود و یا شبکه‎ای دیگر مثل قارچ
می‎روید: فارسی تو، فارسی‎تری و یا...

تیپ 1: مادربزرگ بیکار

به ابتکار بچه‎ها، برای این مادربزرگ که اتفاقا آدم مذهبی هم هست
و نماز و روزه‎اش را مرتب به‎جا آورده و به یک معنا از جمله آدم‎‎های
قدیمی است و اهل مد و این حرف‎‎ها هم نیست، دیش ماهواره گذاشته‎اند و
کانالش را هم روی فارسی‎وان تنظیم کرده‎اند.

تیپ 2: مادر و پدر بازنشسته

موضوع مشترکی است که به‎جای آن‎که با هم
دعوا کنند، می‎تواند کنار هم بنشانندشان. هر موقع به میهمانی می‎روند
موضوعی جدید برای حرف زدن با دیگر زنان فامیل است و بهانه‎ای برای زود به
خانه بازگشتن: ویکتوریا منتظر است! برای زن، ویکتوریا مظهر زنی است که
زندگی پر فراز و نشیبی دارد و سختی‎‎های اجتماعی بسیاری را پشت سر
می‎گذارد.

اما، مرد که شر و شور
جوانی را پشت سر گذاشته هم به ویکتوریا علاقه‎مند است. برای او دیدن
ویکتوریا نوعی حظ بصری است؛ چیزی که دوباره تخیلات جنسی‎اش را بیدار
می‎کند. به هیچ‎وجه با خیانت موافق نیست و خدا را شکر می‎کند که جای مردان
سریال نیست، اما ماجراجویی جنسی برایش جالب است و منشاء تخیلات دیگر.

تیپ
3: زن و شوهر جوان

به همین علت
گردانندگان فارسی‎وان به‎خوبی می‎دانند که کنار ویکتوریا حتما باید
کره‎ای‎‎های چشم باریک را هم داشته باشند، وگرنه خیلی زود خانواده‎‎های
ایرانی، به ویژه زنان ایرانی، پس می‎زنند و دیگر امیدی به ادامه کار نیست.
علاوه‎بر آن، توی شبکه هم کالا‎های جدید تبلیغ می‎شود که شوق خرید را در زن
زنده نگه می‎دارند و هم از آرایش و مدل‎‎های جدید پوشش باخبرش می‎سازند.

دائم این جمله را
می‎گوید: «ببین اونا چقدر راحت زندگی می‎کنند و ما چقدر به خودمان سخت
می‎گیریم» و آه از نهادش بر می‎آید. وقتی هم توی جمع‎‎های خانوادگی
می‎نشیند به تحلیل جامعه و زندگی «اونا» و «ما» می‎پردازد و نتیجه‎گیری
می‎کند. مرد نیز به سبک خودش با روابط غیراخلاقی زندگی «اونا» خیلی موافق
نیست، اما مدام می‎گوید «ببین چقدر راحت هستند، چقدر راحت زندگی می‎کنند».
برای مرد که گهگاه از روابط اجتماعی و خانوادگی خود به تنگ می‎آید، این
سریال‎‎ها مفری است برای تخلیه روانی و آرامش یافتن. سریال‎‎ها برای او هم
حظ بصری دارد.

تیپ 4: زن و شوهر واقعا جوان

همان‎طور که عاشق هم
هستند، حاضرند به‎سادگی از هم جدا شوند. با هم قرار گذاشته‎اند که اگر یک
روز احساس کنند هم را دوست ندارند، خیلی ساده بدون این‎که دیگران را به
زحمت بیندازند و به اصطلاح پای بزرگ‎تر‎‎ها و ریش‎سفیدان به میان بیاید و
گرفتار کشاکش دادگاه و این‎جور چیز‎ها بشوند از هم جدا شوند. برای این دو
تجربه سریال‎ها، یعنی تأیید عقاید آنان درباره زندگی؛ این‎که زندگی همین
مدت کوتاهی است که باید از آن برای تجربه کردن هرچه بیشتر استفاده کرد.

این
دو هم اگرچه در اساس، بی‎اخلاقی را نمی‎پذیرند و خیانت را تأیید نمی‎کنند،
اما تأیید می‎کنند که هر کس باید آزاد باشد که مسیر خودش را انتخاب کند.

آن‎‎ها به بازیگران سریال‎‎ها حق می‎دهند که خیلی ساده تصمیم می‎گیرند و
خیلی به کنترل‎‎های اجتماعی توجه نمی‎کنند. برای این دختر و پسر جوان زندگی
با فانتزی‎هایش قشنگ است و زندگی بدون فانتزی یعنی همان زندگی پرقیود سنتی
پدر و مادرهای‎شان. دیدن سریال‎‎ها برای آنان تثبیت بهشتی است که بیرون از
ایران برای خودشان ترسیم کرده‎اند و هر چه فشار‎ها و کنترل‎‎های اجتماعی
بیشتر می‎شود، آنان با ولع بیشتر به این تصاویر پناه می‎برند.

تیپ
5: باکلاس ها

تیپ
6: بینندگان توراهی

چند
نتیجه

اما، در
پایان، چند نتیجه کوتاه:

نظرات بینندگان:

نظرات

نظر شما