زیست فناوری و تامین سلامت و امنیت غذایی

پول نیوز - بیوتکنولوژی یک فناوری و یک کارخانه تولیدی است، یا به اقتصاد کمک می کند و یا به یک موجود زنده کمک می کند تا با بهبود عملکردش اقتصادی شود. می توان گفت بیوتکنولوژی با مفهوم غذا آغاز شد. علم بیوتکنولوژی به واسطه یک ژنوم کامل و یا یک ژن و یا قطعه ژنی، تغییری در یک فرایند ایجاد و باعث ارتقا در محصول نهایی می شود. مثلا استفاده از مخمر در خمیر نان نیز یک روند بیوتکنولوژی محسوب می شود. در نتیجه استفاده از قطعات ژن در جهت بهبود یک فرایند که از نظر اقتصادی دارای قیمت و ارزش بالا است توسط علم بیوتکنولوژی می باشد.

مطابق آمار حدود 12% جمعیت جهان از گرسنگی رنج می برند و
یک هشتم جمعیت جهان دارای گرسنگی مزمن هستند و این انگیزه محکمی برای صنعت
بیوتکنولوژی غذایی است. علمی به نام Nutrigenomics اشاره دقیقی به عملکرد
هر ژنوم موجود غذاخواری دارد که با بررسی ژنوم موجود مورد نظر به نوع رژیم
غذایی موجود مورد نظر پی برده و نشان می دهد عملکرد ضعیف موجود یا در اثر
سهل انگاری و یا در اثر نبود ماده غذایی غنی حاصل می شود.

اگر
توده ای از کاه گندم را در اختیار میکروارگانیسم های باکتریایی و یا قارچی
قرار دهیم ماده ای به نام کمپوست حاصل می شود و کمپوست حاصله اگر در اختیار
قارچ خوراکی قرار بگیرد به عنوان ماده تولید قارچ مزرعه ای تولید شده و
این روند نیز به عنوان بیوتکنولوژی قدیمی و یا Old Biotechnology یاد
می شود که در آن تغییری در ساختار ژن ایجاد نمی شود. تولید سس سویا، پنیر،
استخراج بعضی فلزات از معادن و تولید برخی اسیدهای آلی در عرصه صنعت به
واسطه بیوتکنولوژی قدیمی و یا Old Biotechnology ممکن شده است.

در
حوزه بیوتکنولوژی غذایی می توان گفت مهمترین بحث در حوزه پروبیوتیک ها می
باشد. در حقیقت موجوداتی که تولیداتشان برای بقا انسان ها است و برخلاف
آنتی بیوتیک ها که موجودات ضد حیاتی هستند جز موجودات حیاتی محسوب می شوند.

تحقیقات نشان داده است که موجودات هرچه روند تکاملشان را طی کنند
از حجیم خواری به سمت متراکم خواری سوق پیدا می کنند. متراکم خواری تقاضای
بدن برای دریافت غذای مورد نیاز بدن می باشد و تمایل بدن به خوردن غذای
اضافه کاهش می یابد. در نتیجه هرچه غذا غنی تر باشد با حجم کمی از غذا نیاز
کل بدن برآورده شده و احساس سیری به انسان دست می دهد.

بیوتکنولوژی
نوین اشاره به اصلاح ساختمان مواد غذایی در جهت بهبود و غنی شدن آن
فرآورده دارد. طبق آمارهای موجود در سال 1990 شاهد افزایش غلظت آنزیم ها در
صنایع غذایی بوده ایم که نشان دهنده سوق به سوی بیوتکنولوژی نوین و افزایش
ارزش غذایی محصولات کشاورزی دارد.

در بیوتکنولوژی کشاورزی هدف
کاهش عوامل استرس زای گیاهی مانند خشکی، شوری، کم آبی، آفات و عوامل
بیماری زا هستند که به طور مستقیم برروی محصول غذایی انسان تاثیر می گذارد.

ماندگاری غذایی نیز بر امنیت غذایی تاثیر مستقیمی دارد. با شناخت
این عوامل ما دقیقا خواهیم فهمید که از بیوتکنولوژی باید در چه راستا و
هدفی استفاده کنیم.

در بخش سلامت ما می توانیم مواد غذایی خود را به
دارو تبدیل کنیم که علاوه بر رفع نیاز غذایی دارای خاصیت دارویی و درمانی
در مقابل بیماری ها را نیز دارا باشد. آینده غذایی بیوتکنولوژی غذایی شامل
تولید واکسن با پایه گیاهی در حوزه سلامت می باشد.

ایران کشوری با
میانگین بارندگی بسیار کم است که به طور مستقیم بر روی کشاورزی ایران تاثیر
دارد. در نتیجه برای رفع مشکلات کشاورزی و غذایی نیاز به یک روش نوین برای
رفع معضلات کشاورزی و غذایی داریم که می توان با استفاده از این علم نیاز
آبی گیاه را کاهش دهیم.

بحث تولید روغن نیز در کشور ما بسیار مهم
است چون دارای منابع محدود اراضی و آب هستیم و حدود 90 درصد روغن های مصرفی
ما وارداتی هستند، در نتیجه اگر بتوانیم روغن چربی اشباع حیوانی را تبدیل
به روغن غیر اشباع بکنیم یک قدم کلیدی برای استقلال اقتصادی کشور
برداشته ایم همچنین ما می توانیم روغن مصرفی خود را در بیوراکتورهای صنعتی
تولید کنیم که این موارد همگی نیازمند تحقیقات بیشتری در این راستا هستند.

دکتر حسین عسکری؛ همایش نگرش نو در بیوتکنولوژی و سبک زندگی

تهیه و تنظیم: پونه پورامینی، دبیر انجمن ایمنی زیستی ایران