پول نیوز - حسین محمودی اصل*_  انقلاب اسلامی ایران با سطح وسیع و ریشه های عمیق و تمام ویژگیهای خود بعنوان یک پدیده اجتماعی، معلول و محصول عوامل بسیاری است. 
شاید بتوان مجموعه ای از عوامل سیاسی ،اقتصادی ،فرهنگی و مذهبی را از جمله علل شکل گیری انقلاب پرشکوه اسلامی کشورمان قلمداد کرد . 
بی تردید دلیل وجود پشتوانه مردمی برای انقلاب ،  انگیزه های تحقق عدالت اجتماعی بوده است .قبل از انقلاب ایجاد کسب و کار و ایجاد اشتغال منشا دولتی داشته و منبع مالی آن ناشی از درامدهای نفتی بوده است .البته تک سرمایه داران درباری در برخی از حوزه ها از جمله صنعت خودرو ،فولاد و البسه فعالیت داشتند و به عبارتی قشر متوسط هیچ نقش تاثیر گذاری در ایجاد کسب و کار و کارافرینی نداشتند. 
در این حالت شکل گیری کسب و کارهای متوسط و خرد با منشا مردمی درجه امکان پذیری حداقلی به خود گرفت .
پس از انقلاب ،امام خمینی (ره) به صنایع کوچک در کنار صنایع بزرگ تاکید داشتند که با افزایش روحیه مشارکت مردمی و ارتقا نقش مردم در تصمیمات کلان ، زمینه حضور قشر متوسط در جهش اقتصادی فراهم شد که این مهم با جنگ تحمیلی شکل دیگری به خود گرفت و خلاقیت جوانان در کنار ایثارو از جان گذشتگی ،زمینه استقلال و خود اتکایی را ایجاد نمود.
در شرایط جنگ و تحریم ، تهدیدات به فرصت تبدیل شد و تولید تجهیزات ستاد جنگ و نيازهاي مردمی بر محور خلاقیت و تلاش ایرانی استوار شد. 
پس از جنگ ،فرصت سازندگی با تکیه بر ایده ها و منابع انسانی داخلی جهت گرفت .زیرساختهای آسیب دیده ترمیم شد، توسعه و ایجاد زیر ساختها قدرت و سرعت بیشتری گرفت . 
در این راستا توسعه متوازن معیار توسعه پایدارگشت و خوداتکایی ناشی از محدودیتها ،بخش خصوصی را فعال تر کرد . البته بخش خصوصی شکل گرفته گاه ماهیت شبه دولتی داشت اما در لایه های پایینی و پیمانکاران و تامین کنندگان بخش خصوصی واقعی حضور یافتند .
بخش خصوصی با سیاستهای اصل 44 ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری ، توان مضاعف گرفت و تلاش برای بهبود فضای کسب و کار با وجود تحریم ها و محدودیت ها ، منسجم تر شده و روند ایجاد استارت آپ ها و شرکت های دانش بنیان معنی دار شد. 
با افزایش تعداد دانشجویان، تعداد دانشگاهها و رشته های جدید نیز توسعه یافت .دولتها بر اساس برنامه چشم انداز20 ساله و برنامه های 5 ساله ،نهایت تلاش خود را در جهت تحقق برنامه ها بکار گرفته و می گیرند. 
هرچند شرایط اقتصاد جهانی و شرایط تحریمی ،اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی درجهت جدایی از اقتصاد نفتی راکند نموده است اما افزایش سهم مالیات از بودجه سالانه به 30 درصد جای امید واری ایجاد نموده است . 
در برنامه چشم انداز 20 ساله دستیابی به جایگاه اول علم و فناوری در جهان اسلام واستقرار جامعه دانش بنیان، عدالت محور و برخوردار از انسان های شایسته و فرهیخته و نخبه هدف گذاری شده است. 
تامين بیش از50 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور از محل ارزش آفريني، نوآوری و تجاری سازی علم و فناوری در سال (1404)از دیگر اهداف کمی مورد نظر در برنامه چشم انداز است در برنامه توسعه ششم نیزعلاوه بر مشارکت بخش خصوصی در تامین مالی از طریق بورس اوراق بهادار به میزان95 هزار میلیارد تومان در هر سال ،24 هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری سالانه از سوی بخش خصوصی پیش بینی شده است .البته مشارکت بخش خصوصی دراجرای پروژه های کلان نفتی و عمرانی کشور نیز مورد نظر است . 
پس از انقلاب اسلامی ،مشارکت مردمی افزایش معناداری داشته است .پس از جنگ تحمیلی  8 ساله که در آن ایثار و شهادت با خلاقیت ،مدیریت جهادی و سازندگی حماسه ها آفریدند ، عرصه سازندگی و مردمی سازی اقتصاد باعزم ملی شکل گرفت. بطوریکه مردم تاثیرگذاری خود را در عرصه کار ،تلاش و تصمیم سازی شاهد بودند . در ادامه نیز در سالهای اخیر مسوولین و کارشناسان بر محوریت حضور بخش خصوصی در موفقیت اقتصاد تاکید داشته و در جهت بهبود فضای کسب و کار تلاش نموده اند .هرچند این تاکیدات و تلاشها کافی نبوده است اما جهت گیری اقتصاد و برنامه های تدوین شده نشان می دهد در صورت جدیت بیشتر ، تحقق رویکرد کارآفرینی در اقتصاد و حضور کارآفرینان و کسب و کارهای جدید شکل بهتری به خود خواهد گرفت و نقش مردم و بخش خصوصی در اقتصاد پر رنگ تر شده و جایگاه واقعی خود را کسب خواهد کرد.   بطور کلی می توان گفت پس از انقلاب روند کارآفرینی با مشارکت بخش خصوصی شکل جدی تر و عملی تری به خود گرفته است و مردمی تر شدن اقتصاد با محوریت خلاقیت ایرانی و منابع انسانی بومی کشور و با استفاده از ظرفیت ها و توانمندی های موجود روز به روز عملی تر می  شود. 
استاد دانشگاه تهران و کارشناس اقتصادی*