بسیاری،
برای واژه پولشویی که از چند دهه گذشته وارد مفاهیم اقتصادی و مشمول
جرایم شده است، دو منشأ جداگانه قائلند؛

چنانکه برای نمونه، مینا جزایری،
کارشناس امور حقوقی، در مورد سرچشمه شکل گیری این واژه می گوید: هرچند
پولشویی در طول دهه گذشته بیش از همیشه در کانون توجه جهانی قرار گرفته،
سابقه آن به ژوئن سال 1973 باز می گردد که اصطلاح «شستن پول» نخستین بار
در جریان رسوایی واترگیت، از سوی مشاور حقوقی نیکسون، رئیس جمهور وقت
آمریکا، به کار گرفته شد. مافیای کشور مکزیک با پرداخت مبلغ 750 هزار دلار
از انتخاب مجدد نیکسون حمایت کرد و از آنجا که چنین حمایتی غیرقانونی بود،
طی فرآیند پولشویی منشأ آن را پنهان کردند که این مسأله در جریان رسوایی
واترگیت افشا شد.

در مقابل، عده ای دیگر عقیده دارند این اصطلاح در
دهه 1920 از مالکیت مافیا بر دستگاه های لباسشویی سکه ای در آمریکا گرفته
شده است. در این دهه گانگسترها مبالغ هنگفتی به صورت نقد از راه اخاذی،
فحشا، قمار، قاچاق، مشروبات الکلی و جرم هایی دیگر به دست می آوردند و
ناچار بودند منبعی قانونی برای وجوه غیرقانونی خود معرفی کنند.

یکی از
راه های رسیدن به این هدف، خرید مراکز تجاری قانونی و تلفیق عایدات
غیرقانونی خود با عایدات قانونی بود که از این مراکز تجاری به دست
می آوردند. دستگاه های رختشویی سکه ای به این دلیل انتخاب شدند که از طریق
این دستگاه ها روزانه وجوه نقد زیادی کسب می شد و حساسیتی هم
برنمی انگیخت.

بعدها در قضیه واترگیت، برای نخستین بار اصطلاح پولشویی
وارد مطبوعات شد که خود ناشی از مراوده و همکاری سه مافیای قدرت (دولت
نیکسون)، امنیت (CIA) و جنایت در نتیجه استفاده از اصطلاحات مشترک بود.

سرچشمه
شکل گیری این واژه هرچه باشد؛ آنچه نباید از یاد برد، این است که پولشویی
فرآیندی است که صاحبان دارایی های برآمده از جرم و جنایت، ثروت و
دارایی های خود را به صورت قانونی جلوه می دهند و به عبارت دیگر پول کثیف
غیرقانونی، طی فرآیندی از مبادلات قانونی، پاک و قانونی جلوه داده می شود؛
بی آنکه به واقع ماهیت و کارکرد پلید و غیرانسانی خود را از دست داده
باشد.

چنانکه برای نمونه، کنفرانس 1994 سازمان ملل در مورد جنایت
سازمان یافته؛ تجارت جهانی مواد مخدر را سالانه 500 میلیارد دلار برآورد
کرد و ناگفته پیداست که سود تجارت موادمخدر ریشه در زخم هایی دارد که بر
جوامع وارد می کند.