پول نیوز، سهیلا طایی - روس ها از دیرباز به عنوان شریک استراتژیک ایران شناخته می شدند. در همین راستا دو کشور همسایه افزایش تبادلات اقتصادی خود را در دستور کار قرار داده اند اما با توجه به پتانسیل های هر دو کشور حجم مبادلات اقتصادی آن ها رضایت بخش نیست به گونه ای که حجم مبادلات ایران و روسیه در بین همسایگان ایران در رتبه پنجم قرار دارد و صادرات و واردات از 2 میلیارد و 600 میلیون دلار فراتر نرفته است.

حالا چند روزی است  که یک هیات بلندپایه اقتصادی از روسیه به ایران سفر کرده و چندین تفاهم نامه همکاری امضا کرده اند که از مهم ترین آن ها می توان به مذاکره برای فروش هواپیمای سوپرجت روسیه به ایران اشاره کرد.

همچنین توسعه هفت میدان نفتی ایران توسط شرکت های روسی در دستور کار قرار گرفته و یادداشت تفاهمی نیز در زمینه احداث یک نیروگاه ۱۴۰۰ مگاواتی حرارتی با یکی از شرکت های مجرب روسی امضا شده است. صحبت های اولیه ای هم در زمینه احداث نیروگاه برق آبی انجام شده که البته هنوز در مراحل اولیه است.

امضای تفاهم نامه میان این دو کشور که در این روزها شاهد آن بودیم  حضور سرمایه گذار خارجی در کشور محسوب می شود و بسیاری از پروژه های عمرانی را فعال می کند اما در مورد صادرات محصولات ایرانی به روسیه مذاکرات چندانی انجام نشده است.

البته در مورد واگذاری پروژه های ایرانی به شرکت های خارجی انتقاداتی نیز مطرح است و بسیاری از پیمانکاران داخلی حضور شرکت های خارجی در پروژه های داخلی را به نوعی تحریم شرکت های داخلی قلمداد می کنند اما در هر حال این موضع را می توان با اعمال قانون حداکثر استفاده از توان فنی، مهندسی و ساخت داخل و تکیه بر سهم قانونی 49 درصدی پیمانکاران و سازندگان ایرانی، مدیریت کرد.

انتظار بعدی استفاده از این فرصت برای افزایش صادرات محصولات ایرانی به روسیه است. در حال حاضر بیش ترین حجم مبادلات ایران و روسیه مربوط به گندم، فولاد، محصولات آهنی، چوب، جو، ذرت و کاغذ است که با توجه به ظرفیت دو  کشور به روشنی می توان دریافت که از فرصت های تجاری دو طرف به درستی استفاده نشده است و حجم مبادلات اقتصادی ایران و روسیه تا به امروز  چندان قابل قبول نبوده است. به گواه آمار این حجم اکنون 2.3 میلیارد و تراز تجاری آن منفی 400 میلیون دلار است.

به روایت آمار در سال 89 در حدود 415 میلیون دلار کالا از روسیه به ایران صادر و در مقابل از ایران به روسیه در این سال درحدود 329 میلیون دلار کالا صادر شده است. در سال 90 در طول 12 ماه صادرات روسیه به ایران افزایش داشت و از 415 میلیون دلار در سال 89 به 758 میلیون دلار در سال 91 رسیده است. در سال 91 میزان واردات از روسیه همچنان با روند رو به رشد مواجه بوده است. در این سال روسیه 1570 میلیون دلار کالا به ایران صادر کرد و صادرات از ایران به روسیه نیز در این سال افزایش یافت و به 494 میلیون دلار رسید.

اما از سال 92 روند رو به رشد مبادلات تجاری بین دو کشور متوقف شد؛ در این سال  صادرات ایران به روسیه با کاهش 185 میلیون دلاری به 309 میلیون دلار رسید. واردات از روسیه نیز در وضعیت مشابه قرار داشت و با کاهش 893 میلیون دلاری به 677 میلیون دلار رسید.

در سال 93 نیز روند کاهشی مبادلات تجاری بین این دو کشور ادامه یافت. صادرات ایران به روسیه به 291 میلیون دلار و واردات از این کشور به 632 میلیون دلار رسید. در همین سال اما با تحریم روسیه توسط غرب تمایل روسیه و به شرق بیشتر شد اما ایران نتوانست توانایی های خود را به درستی به روس ها بشناساند.

در سال گذشته و در پی منازعات سیاسی میان روسیه و ترکیه نیز ایران بهترین گزینه برای جایگزینی محصولات ترک در بازار بزرگ روسیه به خصوص در حوزه کشاورزی بود که باز هم نتوانست از این خلا استفاده کرده و محصولات خود را روانه بازارهای روسیه کند در مواردی نیز محصولات غذایی فاقد کمیت و کیفیت مورد ادعا، ازجمله ماهی تن کنسرو شده و پنیر در حجم بسیار بالا به روسیه صادر شد که متاسفانه پس از روشن شدن نواقص کمی و کیفی برگشت داده شد.

بسیاری از کارشناسان ضعف در مبادلات تجاری ایران و روسیه را در نبود زیرساخت ها و مهم تر از آن عدم شناخت بازارهای یکدیگر می دانند. به گفته آن ها، بازرگانان دو کشور به مقررات تجاری کشور مقابل آشنایی کامل ندارند و نیز مراودات آنها نیز با مشکلات و بروکراسی اداری همراه است.

به نظر می رسد دولت در کنار واگذاری پروژه هایی که توان فنی مهندسی بالایی را می طلبد، باید افزایش صادرات کالاهای داخلی به روسیه را در دستور کار قرار دهد. به این منظور ابتدا باید تولید کالاهای کیفی ایرانی دارای مزیت رقابتی در بازار روسیه را مورد حمایت قرار داد و برای جلوگیری از سوءاستفاده هایی که موجب بازی با آبروی ملی است، بر کیفیت کالاها نظارت داخلی داشت.

همزمان باید مسیر تجارت دریایی و ریلی ایران و روسیه هموار و مشکلات ال سی و انتقال کند پول که از مباحث مهم در این زمینه به شمار می رود مرتفع شده و تسهیلاتی برای آن در نظر گرفته شود. در این راستا، موانع موجود باید با جدیت از سوی مسئولان دو کشور پیگیری شود.

و در نهایت مساله مهم دیگری که می تواند ما را از بازار بزرگ روسیه بهره مند کند و در افزایش صادرات به این کشور  نقش مهمی داشته باشد، تجمیع امکانات صادراتی، رقابتی کردن قیمت کالاهای داخلی و تقویت بخش لجستیک است.