پول نیوز -گزارش هاي طرح تفصيلي تهران نشان مي دهد طي سال هاي 86 تا91 مجموع زمين هاي ذخيره پايتخت در تمامي پهنه هاي(سكونت، فعاليت، مختلط و حفاظت) 633 قطعه با وسعت 5028هكتار بوده اما در سال هاي اخير براساس آنچه رييس كميسيون شهرسازي و معماري شوراي شهر تهران مي گويد، بسياري از اين اراضي بزرگ مقياس تهران در فرآيند پروژه هاي شهري با پيمانكاران تهاتر شده است، در عين حال شهرداري هيچ آمار دقيقي از اين پروژه ها به شورا نمي دهد.

به گزارش روزنامه تعادل، براساس مصوبه شوراي عالي معماري و شهرسازي در چارچوب اهداف و چشم انداز كلي طرح جامع شهر تهران در سال 86، در سال 87 مقرر شد كه در هر يك از پهنه هاي چهارگانه كليه اراضي و املاك بزرگ مساحت يك هكتار و بيشتر (به جز فضاهاي سبز موجود) كه در عملكرد خاص هر يك از پهنه ها تعيين تكليف نمي شوند به ذخيره سازي نوسازي شهري اختصاص يابد تا با هدف بازسازي و نوسازي بافت فرسوده شهر به عنوان سرريز و تعادل بخشي جمعيت متراكم و كمبود سرانه خدماتي اين بافت ها پس از تصويب در كميسيون ماده 5 شهر تهران مورد استفاده و بهره برداري قرار گيرند.

به همين منظور كليه اراضي و املاك بزرگ با مساحت يك هكتار و بيشتر ازجمله اراضي خالي بزرگ و فضاهاي باز باقي مانده شهر يا املاك و اراضي با عملكردهاي نامتجانس شهري از قبيل انبارهاي كالا و كارخانجات قديمي براي رفع كمبودهاي اساسي شهر و در اولويت اول براي سرريز و تعادل بخشي جمعيت و خدمات بافت هاي فرسوده شهري و در فرآيند بازسازي، نوسازي و بهسازي آنها معين شدند تا حسب مورد پس از تهيه طرح هاي توجيهي و تصويب در كميسيون ماده 5 مورد بهره برداري قرار گيرند.

طبق اين پهنه بندي ها، پراكندگي ذخاير زمين در 5 حوزه شمال- شرق، جنوب- شرق، جنوب- غرب، شمال- غرب و حوزه مركزي به ترتيب 89 قطعه، 168قطعه، 152قطعه، 206قطعه و 18قطعه با وسعت 5028 هكتار است كه كمترين وسعت زمين حدود 191هكتار در حوزه مركزي و بيشترين وسعت زمين نيز حدود 2113هكتار در حوزه شمال- غرب بوده است.

 منطقه 22 داراي بيشترين ذخيره زمين

البته دسته بندي ذخاير زمين از لحاظ وقوع در 4 پهنه بندي(سكونت، فعاليت، مختلط، حفاظت) در تهران ملاحظات جالب تري هم دارد به طوري كه از همان سال ها منطقه 8 در ميان مناطق 22گانه تهران در هيچ كدام از پهنه هاي نام برده زمين ذخيره يي نداشته و بعد از آن نيز منطقه 15تهران تنها نزديك به 3هكتار زمين ذخيره شده آن هم فقط در پهنه سكونت (R) داشته است.

در اين ميان اما ذخاير زمين در منطقه 22 با وسعت 738هكتار در پهنه فعاليت(تجاري، اداري و...) و نزديك به 328هكتار پهنه سبز و باز در صدر همه مناطق پايتخت بوده اما بررسي ها در اين منطقه نشان مي دهد، بسياري از زمين هاي اين منطقه به شدت مورد هجوم برج سازان قرار گرفته تا جايي كه اخيرا نيز پيروز حناچي، معاون شهرسازي و معماري وزارت راه و شهرسازي از آن به عنوان قطار از ريل خارج شده ياد كرده است.

بعد از منطقه 22 منطقه 21تهران با 495هكتار داراي بيشترين زمين ذخيره شده در پهنه فعاليت بوده درحالي كه هيچ پهنه مختلطي در اين منطقه وجود نداشته است.  مهم تر اينكه پهنه حفاظت سبز و باز در منطقه يك تهران بعد از منطقه 22 با وسعتي حدود 240هكتار در مرتبه بعدي قرار داشته آن هم در شرايطي كه طبق بررسي هاي شوراي عالي معماري و شهرسازي كشور عمده مصوبات كميسيون ماده 5 براي تغيير كاربري در اين منطقه با هدف تغيير كاربري باغ و باغ مسكوني به بلندمرتبه سازي اداري- تجاري و مسكوني- تجاري بوده ضمن اينكه بيشترين تقاضاها هم براي زمين هاي هزار تا ۵ هزار متر در اين كميسيون براي منطقه يك وجود داشته است.

دسته بندي ذخاير زمين از لحاظ وقوع در پهنه بندي ها طي سال هاي 86 تا91 همچنين گوياي اين مطلب است كه ذخاير زمين تهران در پهنه سبز و باز در 9منطقه (6، 8، 10، 11، 12، 14، 15، 16و 17) صفر بوده و هيچ ذخيره يي نيز در پهنه سكونت 5 منطقه تهران (3، 6، 8، 9 و11) وجود نداشته است.

 دولت؛ زمين دار بزرگ در تهران

اطلاعات دسته بندي ذخاير اراضي تهران از لحاظ نوع مالكيت به تفكيك مناطق 22گانه نشان مي دهد كه 35.2درصد كل زمين هاي ذخيره پايتخت تحت مالكيت دولتي، 7.2درصد آن تحت مالكيت شهرداري، 11.7درصد تحت مالكيت خصوصي، 26.8درصد مختلط و 19.1درصد آن مالكيت نامشخص در بازديدهاي ميداني بوده است.

در حوزه پراكنش ذخاير در بافت فرسوده هم جز مناطق 7، 9، 10، 11، 12، 17، 20 بقيه مناطق تهران هيچ فضاي ذخيره يي نداشته اند و در كل 0.3درصد با وسعت 11.2هكتار سهم ذخاير در بافت فرسوده بوده است.

آخرين آمارهاي رسمي از زمين هاي ذخيره شده پايتخت در شرايطي به دست «تعادل» رسيد و منتشر مي شود كه طي 9سال گذشته تراكم فروشي و تغيير كاربري در تهران به شدت افزايش يافته و از مسوولان عاليرتبه كشوري تا نمايندگان شوراي شهر تهران همگي به اين موضوع معترف بوده اند. اما شهرداري هرگز نه تنها زير بار تغيير كاربري ها يا تجاري سازي هاي تهران نرفته است بلكه آمار دقيقي هم از اين موارد منتشر نكرده تا بدانيم از اين ميزان اراضي ذخيره شده چند هكتار در شهر تهران باقي مانده است.

 تلاش براي دسترسي به آمارهاي جديد

محمد سالاري، رييس كميسيون معماري و شهرسازي شوراي شهر تهران هم گفت وگويي كه با «تعادل» داشت به همين موضوع اشاره كرد.  او مي گويد: گزارش اخير درباره وضع موجود در سال 86 است و ما در تلاش هستيم تا آمارهاي وضعيت كنوني را به دست بياوريم. به هر حال مهم است بدانيم در مدت 9ساله اخير چه ميزان از اين زمين ها از بين رفته است.

او با اشاره به اينكه شهرداري تهران در اين زمينه آماري نمي دهد، مي افزايد: البته درحال حاضر هم به يك سري اطلاعات در اين زمينه رسيده ايم اما مستندات بيشتري لازم است، چون كار كمي مشكل است به خصوص اينكه شهرداري يك سري اطلاعات در اين زمينه دارد اما به ما نمي دهد و ما داريم از طرق ديگر به اطلاعات دستيابي پيدا مي كنيم.

 زمين هاي بزرگ تهران كم است

پژمان پشمچي زاده، معاون معماري و شهرسازي شهرداري تهران اما پاسخ جالبي در اين باره دارد. او به «تعادل» مي گويد: مجوزهاي ما در حوزه كار و فعاليت تنها 3درصد كل مجوزها بوده است. شما دنبال چه چيزي هستيد؟

دنبال اين هستيد كه بدانيد كه شهرداري در اين سال ها چقدر «مال» ساخته شده است؟ ميزان ساخته شده در زمينه كار وفعاليت در مقابل تمامي مجوزهاي صادر شده خيلي كم است و علت آن عدم رونق اقتصادي است. اتفاقا نگاه ما اين است كه بيشتر فضاي كسب و كار را گسترش بدهيم.

پشمچي زاده درباره اراضي ذخيره شده بزرگ مقياس پايتخت نيز مي گويد: كلا اراضي درشت دانه در تهران خيلي كم داريم به اين شرح كه 63 درصد پلاك هاي ما زير 200متر 34درصد از پلاك هاي ما نيز زير 100متر هستند بنابراين اراضي بزرگ به معنايي كه شما مي گوييد خيلي در تهران وجود ندارد.

با وجود اين سخنان اما رييس كميسيون معماري و شهرسازي درباره عملكرد شهرداري تهران در حوزه تراكم فروشي يا فروش املاك و اراضي شهرداري تهران با استناد به شوراياري هاي محلات مي گويد: در نشست شوراياري هاي محلات برخي از اين افراد مطرح مي كنند كه وقتي به دنبال املاك و اراضي بزرگ يا متوسط مقياس يا حتي قطعه هاي كوچك مي روند تا براي تامين سرانه هاي محل از آن استفاده كنند بعد از ماه ها پيگيري متوجه مي شوند كه ملك در فلان پروژه تهاتر شده و ديگر متعلق به شهرداري تهران نيست.

*گزارشگر: نیره خادمی