جنگ بر سر آب؛ از گمانهزنی تا واقعیت

پول نیوز - تحقیقات
سازمان ملل نشان می دهد تا سال 2025 میلادی تعداد کشورهایی که از کمبود آب
رنج می برند. به 30 کشور می رسد که از میان آنها 18 کشور در منطقه
خاورمیانه و شمال آفریقا قرار دارند که ایران هم یکی از آن ها است.

این
تحقیقات حتی از احتمال بروز «جنگ پنهان» در آینده ای نه چندان دور و با
شروع بحران شدید آب در این منطقه و کشورها خبر داده و اعلام کرده است
جنگ های بعدی در خاورمیانه نه بر سر نفت، که بر سر آب خواهد بود.‏
‏
بررسی های
کارشناسان نشان می دهد که در مناطق کم آب و خشک درسال های پر باران در
مجموع میزان تنش، درگیری و دعاوی قضایی کمتر از سال های کم باران است و بر
همین اساس بررسی پرونده های قضایی درباره درگیری و مناقشات بر سر آب، نشان
می دهد که درتابستان ها که خشکسالی تاثیر بیشتری دارد و منابع آبی محدود
تراست، پرونده های قضایی بیشتری در این باره تشکیل می شود.

ازسوی
دیگرمشکل کم آبی می تواند تاثیرات گسترده ای را بر روند افزایش مهاجرت و
تغییر مشاغل به دنبال داشته باشد. کارشناسان و مسئولان برای نمونه ازاصفهان
نام می برند ومعتقدند خشک شدن زاینده رود طی سال های گذشته و نبود آب کافی
برای کشاورزی درحاشیه این رودخانه، سبب از میان رفتن برخی مزارع، تغییرشغل
کشاورزان و مهاجرت آن ها به شهر اصفهان شده است.

اتلاف آب در ایران بالاتر از استانداردجهانی

اتلاف
منابع آب در ایران در بخش های کشاورزی و شهری بسیار بالاتراز استانداردهای
جهانی است. برای مثال طبق استاندارد های جهانی میانگین مصرف آب به ازای هر
نفر درشبانه روزحدود 150 لیتراست، درحالی که درایران این رقم بیش از 250
لیتر در شبانه روز است.

ازسوی دیگر آمار وزارت نیرو نشان می دهد از
130 میلیارد مترمکعب ظرفیت سالانه منابع تجدید شونده آب 92 درصد دربخش
کشاورزی، 6 درصد در بخش شرب شهری و روستایی و فقط 2 درصد دربخش صنعت مصرف
می شود. درشرایطی که میانگین جهانی سهم بخش کشاورزی از ظرفیت منابع تجدید
شونده آب 70 درصد، سهم بخش شرب 8 درصد و سهم صنعت 22 درصد است. ‏

به
گفته کارشناسان بخش آب ،در شرایط کنونی بزرگ ترین ضربه ای که به کشور وارد
می شود، از ناحیه اتلاف منابع آب در زمینه کشاورزی سنتی است. دربخش
کشاورزی، می توان با حرکت به سوی کشاورزی مکانیزه و فاصله گرفتن از کشاورزی
سنتی و آبیاری سنتی، قدم های بلندی در راه نجات ذخایر آب کشور بر داشت و
علاوه بر آن از خشک شدن دریاچه ها و تالاب های مهم، که در سال های گذشته به
دلیل برداشت بی رویه آب خشک شده اند، جلوگیری کرد و دست به احیا این
دریاچه ها زد. علاوه بر آن، تشویق مردم به کاهش مصرف آب و تغییر الگوی آن،
اقدام دیگری است که باید در اولویت برنامه های مسئولان وزارت نیرو قرار
گیرد و شاید

تشویق و کاهش هزینه آب مشترکان کم مصرف مي تواند در این راه اقدامی مناسب باشد.

نقش آب در توسعه

به
اعتقاد کارشناسان توسعه صنعتی واقتصادی با شرایط آبی یک کشور رابطه مستقیم
دارد، به شکلی که کشورهایی همچون برزیل با 8200 میلیارد مترمکعب، روسیه با
4200 میلیارد مترمکعب، کانادا با 2900 و چین با 2800 میلیارد متر مکعب
ظرفیت منابع تجدید شونده آب در سال واستفاده ازاین توانمندی دربخش صنعتی،
درسال های گذشته توانسته اند با جهش بسیار بالای توسعه اقتصادی رو به رو
باشند.

توسعه صنعتی از راه اندازی کارگاه های کوچک تا ایجاد
شهرک های صنعتی و کارخانه های بزرگ مادر، مانند پتروشیمی وفولاد بدون منابع
آب امکان پذیرنیست و از اینرو به اعتقاد کارشناسان، کشورهایی می توانند در
آینده از نظر صنعتی به سوی توسعه گام بردارند که منابع آبی کافی دراختیار
داشته باشند و سهم مناسبی از منابع خود را به توسعه صنعتی اختصاص دهند،
موضوعی که درتوسعه صنایع ایران رعایت نمی شود.

درحال حاضر سهم آب
مراکز صنعتی در ایران حدود 2.6 میلیارد مترمکعب در سال است. درحالی که طبق
استاندارد های جهانی این عدد باید 28.6 میلیارد مترمکعب، یعنی حدود 11
برابر بیشتر باشد.‏

تحقیقات انجام شده درتعدادی ازمراکز صنعتی هم
نشان می دهد که در آن ها هم با اتلاف منابع آب رو به رو هستیم؛ برای مثال
مطالعه مدیریت منابع آب در پالایشگاه تهران نشان می دهد، می توان میزان آب
مصرفی دراین پالایشگاه (روزانه 20 هزار متر مکعب) را دربخش های مختلف مانند
تولید بخار، تزریق به بخش های خنک کننده، شستشوی واحدها و مصارف دیگر، به
اندازه 35 درصد کاهش داد و بررسی دیگری در کارخانه قند اصفهان نیز نشان
داده است که می توان میزان آب مصرفی را به شکل قابل توجهی با مدیریت منابع
در این کارخانه، کم کرد.