پول نیوز- د رياي خزر با گنجينه اي از تنوع زيستي منحصر به فرد مي رود که به عنوان يكي از آلود ه ترين د رياهاي جهان شناخته شود .

سواحل جنوبی د ریای خزر كه د هه های متماد ی است تفرجگاه
ما ايراني هاست ، اكنون د ر آماج حجم بالاي آلود گي ها قرار گرفته است .
از سویی سيل عظيم گرد شگران ، سالانه كوه زباله ها را د ر این د ریا آب
مي کند و از سوی د یگر  فاضلاب هاي شهری روانه این د ریا مي شوند ،
بد ون اینکه مسئولان شهری و محیط زیست اقد ام جد ی برای بازيافت آن
کنند . این همه ماجرا نیست؛ عمق فاجعه آنگاه بیشتر روشن مي شود که
یاد آور شویم این د ریا، د ريافت كنند ه آلود گي هاي 5 كشور د يگر
نیز هست .

بخش مهمي از اين آلود گي از جانب جمهوري آذربايجان است و
نشت مواد نفتي از تاسيسات استخراج نفت نيز به اين مشکلات افزود ه است.
کشور ایران برد اشت نفت د ر د ریای خزر ند ارد و این د رحالی است که
بسیاری از چاه های نفت آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان د ر د ریا و
د ور از ساحل قرار د ارند . به د لیل حرکت و جهت جریان های آب د ر
سواحل جنوبی د ریای خزر رسوبات بستر د ر بخش سواحل جنوبی د ریای خزر
تجمع د هند ه مقاد یر بالایی از هید روکربن های حاصل هستند .

اکنون
بیش از ۲هزار گونه د ر د ریای خزر شناسایی شد ه که حضور ماهیان مهم
ترین گونه های این اکوسیستم آبی به شمار مي رود که با گذشت سال ها د ر
خطر انقراض قرار گرفته اند . بر اساس آمار ذخایر خاویار د ریای خزر از
۳۰۵تن د ر سال ۱۳۶۴به کمتر از ۳تن د ر سال ۱۳۹۱و تعد اد فک ها از یک
میلیون به کمتر از یکصد هزار رسید ه است.

حضور شانه د ار مهاجم،
گونه های جد ید فیتوپلانكتون، رشد سریع آزولا و به طور کلی افزایش
میزان آلود گی ها تنوع زیستی منطقه را با بحران روبه رو کرد ه است.

تحقیقات
انجام شد ه روی رسوبات سطحی سواحل جنوب غربی د ریای خزر بیانگر آن است
که منشأ اصلی این ترکیبات با احتمال زیاد مربوط به آلود گی نفتی
آذربایجان است. میزان هید روکربن ها و آروماتیک این ترکیبات د ر د ریای
خزر د ر سطح پایینی نسبت به استاند ارد های جهانی است اما بالاتر از
سواحل ترکمنستان و قزاقستان است. سواحل استان مازند ران وگلستان کمتر تحت
تاثیر آلایند ه های نفتی وارد ه از کشور آذربایجان قرار مي گیرند .

به
عبارت د یگر، ایران قربانی آلود گی های نفتی کشورهای همسایه د ریای خزر
است. از مهم ترین آلود گی های این پهنه آبی مي توان به نیترات و فسفات و
هید روکربن ها اشاره کرد . با توجه به روند افزایشی پساب های صنعتی و
فاضلاب شهری و همچنین افزایش میزان نیترات د ر سواحل این د ریا
اقد ام های فوری را مي طلبد .

سهم ناچيز ايران د ر آلود گي هاي نفتي خزر

حميد
غفارزاد ه، استاد د انشگاه و مد يرکل بين الملل واحد علوم و
تحقيقات معتقد است : ايران هم د ر بحث آلود گي خزر سهم د ارد . اکثر
رود خانه هاي شمالي کشور آلود گي ميکروبي را وارد خزر مي کنند و اغلب
شهرهاي شمالي فاضلاب هاي شهري را بد ون تصفيه وارد آب مي کنند اما از
لحاظ آلود گي نفتي سهم ناچيزي د اريم.

وي مي گويد : د ر کنوانسيون
خزر که تنها سند توسعه پايد ار منطقه و الگويي براي توسعه خزر است به
بحث جلوگيري از انواع آلود گي خزر پرد اخته شد ه است. اين کنوانسيون
وظايفي را د ر قالب پروتکل ها تعريف و به کشورها واگذار مي کند . چند
سالي است که تعد اد ي پروتکل براي جلوگيري از آلود گي ناشي از نفت و
تنوع زيستي براي کشورها منعقد شد ه است اما هنوز برخي از آن ها به مرحله
اجرا د رنيامد ه اند و تاکنون هيچ پروتکلي براي ماهيگيري د ر خزر که
مي تواند جلوي نابود ي آبزيان اين د ريا را بگيرد مطرح نشد ه است.

ايجاد مميزي براي سكوها

مد یر
کل د فتر آلود گی های د ریایی معاونت محیط زیست د ریایی سازمان حفاظت
محیط زیست از ایجاد نظام ممیزی سکوهای نفتی د ر سال جاری خبر د اد و
گفت: تد وین این نظام از مهم ترین اقد امات د ر سال جاری محسوب
مي شود .

ضیاء الد ین الماسی اظهار د اشت: به منظور تد وین
قوانین و ضوابط و نیز راهنمایی های مورد نیاز جهت مد یریت آلود گی
د ریا د ر سال جاری، پنج ضابطه جد ید از سوی معاونت محیط زیست
د ریایی د ر این خصوص تد وین شد ه است يكي از این ضابطه های تد وین
شد ه امسال به مرحله ابلاغ و اجرایی شد ن رسید ه است این امر باهمکاری
نظام فنی و اجرایی کشور و نیز سازمان مد یریت و برنامه ریزی صورت گرفته
است.

وي خاطرنشان ساخت: د ر سال آیند ه، تد وین د و د ستورالعمل
جد ید و چهار استاند ارد جد ید د ر حوزه مرتبط باآلود گی های
نفتی د ر د ستور کار قرار خواهد د اشت. به همین منظور بخشی از منابع
مالی جهت تد وین این قوانین جد ید با همکاری سازمان مد یریت و برنامه
ریزی کشور ابلاغ شد ه است.

خلأ شيوه نامه مقابله با آلود گي

وی
با بیان اینکه منابع آلایند ه د ریا به د و د سته با منشأ سرزمینی
مانند شهرها و صنایع و منشأ منبع د ریایی تقسیم مي شوند تاکید
کرد : سازمان حفاظت محیط زیست تاکنون نظامي مبنی بر مقابله با منابع
آلایند ه با منبع آلایند ه های د ریایی مانند شناورها و سکوهای نفتی
تد وین نکرد ه است.

مد یر کل د فتر آلود گی های د ریایی معاونت محیط
زیست د ریایی سازمان حفاظت محیط زیست از ایجاد نظام ممیزی سکوهای نفتی
د ر سال جاری خبر د اد و گفت: تد وین این نظام از مهم ترین اقد امات
د ر سال جاری محسوب مي شود . د ر این راستا آموزش کارکنان و کارشناسان
محیط زیست د ر سه د وره پیش بینی شد ه است.

وی تاکید کرد : این
د وره های آموزشی مربوط به آموزش استاند ارد های چهارگانه برای اجازه
ورود کارشناسان محیط زیست روی سکوهای نفتی است و ورود افراد به
سکوهای نفتی، مستلزم گذراند ن د وره های آموزشی ویژه جهت د ریافت
گواهینامه های لازم است. هم اکنون د وره ممیزی سکوهای نفتی جهت اخذ
گواهینامه برای 18 نفر از کارشناسان محیط زیست د ر حال برگزاری است.

وی
تاکید کرد : بر اساس قرارد اد منعقد شد ه از سوی معاونت د ریایی
سازمان حفاظت محیط زیست با شرکت ملی نفتکش ایران، این د وره های آموزشی
توسط این شرکت د ر حال برگزاری است.

وی گفت: با تربیت نیروهای
آموزش د ید ه و اخذ گواهینامه ممیزی سکوهای نفتی از سوی آنها، برای
نخستین بار سکوها و شناورهای نفتی توسط سازمان حفاظت محیط زیست بازرسی
خواهد شد .
الماسی تاکید کرد : بر اساس برنامه ریزی های صورت
گرفته از خرد اد ماه سال آیند ه به صورت رسمي بازد ید از سکوهای
نفتی توسط بازرسان محیط زیست آغاز خواهد شد .

سخن آخر

بر
اساس اين گزارش وجود آلايند ه هاي نفتي، صنعتي، شيميايي و فاضلاب هاي
خانگي، د رياي خزر را با فاجعه اي جبران ناپذير مواجه کرد ه است که اين
مسئله باعث برهم خورد ن سيستم اکولوژيک آن مي شود .

متاسفانه سالانه بيش
از يک ميليارد و 100 ميليون مترمکعب فاضلاب از رود خانه ها سرازير خزر
مي شود که اين مسئله باعث کاهش اکسيژن آب و د ر نتيجه نابود ي بسياري
از آبزيان مي شود ، ژرف ترين بخش اين د ريا د ر امتد اد 760 کيلومتري
سواحل ايران گزارش شد ه و 114 گونه، 63 زيرگونه و 14 نژاد از کمياب
ترين ماهيان جهان را د ارد و متاسفانه خاويار که نگين خزر است د ر حال
کاهش و نابود ي است.

منبع: قانون