پول نیوز- کارشناس بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی لرستان گفت: منوکسیدکربن در خون با هموگلوبین ترکیب پایداری تشکیل داده و در نتیجه اکسیژن رسانی به بافت‎های بدن را کاهش می‎دهد.

کتایون سلیم، اظهار کرد: منوکسیدکربن یا CO گازی است که بر اثر سوختن ناقص سوخت‎های فسیلی مانند نفت، گاز، بنزین، گازوئیل و ذغال چوب حاصل می‎شود و چون گازی بی‎رنگ، ‎بو، مزه و غیرمحرک است مسمومیت با آن به راحتی اتفاق می‎افتد. منوکسیدکربن در خون با هموگلوبین ترکیب پایداری تشکیل داده و در نتیجه اکسیژن رسانی به بافت‎های بدن را کاهش می‎دهد.

وی افزود: در صورت مسمومیت شدید پس از بروز تشنج، مرگ در فرد مسموم فرا می‎رسد. همین امر موجب مسمومیت با منوکسیدکربن، از مرگ‎بارترین انواع مسمومیت‎ها می‎شود. منوکسیدکربن را قاتل خاموش یا بی صدا می‎گویند، چون شما نه می توانید متوجه حضور آن در بدن خود شوید و نه می توانید آنرا استشمام کنید، چون گاز منوکسیدکربن، یک گاز بی رنگ و بدون بو است اما با دانستن علائم آن می توان از مسمومیت با این گاز پیشگیری کرده و جان خود و خانواده را نجات داد.

سلیم دستگاه‎هایی که در منزل می توانند گاز منوکسیدکربن را تولید کنند را شامل دستگاه‎های حرارت مرکزی، بخاری، آب گرمکن، اجاق ها، گاز آشپزخانه و خودروها دانست و افزود: نداشتن تهویه مناسب یا بسته شدن دودکش ها در این وسایل باعث سوختن ناقص مواد نفتی شده و انسان را در معرض خطر مسمومیت با منوکسیدکربن قرار می دهد.

کارشناس بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی لرستان تصریح کرد: به‎طور مثال اگر شما خودرو خود را در یک پارکینگ با فضای بسته و در بسته روشن می کنید، باید منتظر مسمومیت با منوکسیدکربن باشید.

وی ادامه داد: حدود 10 دقیقه طول می کشد تا گاز منوکسیدکربن در جریان خون شما ظاهر شود. مشاغلی مانند مکانیک‎، جوشکاری، آتش‎نشانی و شاغلین در ترمینال‎های اتوبوسرانی، رانندگان تاکسی، کارگرانی که در محیط بسته از بخاری‎های نفتی جهت گرم کردن محیط استفاده می‎کنند هم چنین همه خانواده‎هایی که در فصول سرد سال برای گرم کردن منازل از چراغ‎های نفتی یا بخاری‎های گازی بدون دودکش استفاده کرده و نکات ایمنی در مورد نصب دودکش استاندارد را رعایت نمی‎کنند در معرض خطر مسمومیت با گاز منو اکسید کربن قرار دارند.

وی با اشاره به علائم مسمومیت با گاز منوکسیدکربن، اظهار کرد: در این نوع مسمومیت عمدتاً علائمی مانند سردرد، ضربان شدید شقیقه‎ها، وزوز گوش، سرگیجه، حالت گیجی و منگی و خواب آلودگی و در غلظت‎های بالاتر تهوع، استفراغ، تپش قلب، کاهش هوشیاری، کما و مرگ ممکن است بروز کنند.

وی افزود: هم چنین این مسمومیت می تواند ضربان نامنظم قلب، افزایش تنفس، خواب آلودگی و تنفس را ایجاد کند. این علایم می تواند چند روز یا حتی چند ماه پس از تماس با منوکسیدکربن ادامه داشته باشد. بیماران در همه این مدت می توانند دچار سرگیجه، کاهش توانایی حافظه و اختلالات شناختی شوند.

سلیم ادامه داد: اگر همه افراد خانواده یا تمام همکاران شما علائم مشابهی داشتند و یا وقتی شما به جای دیگری بروید آن علائم از بین بروند (به‎طور مثال هنگامی‎که به مسافرت می روید سردرد شما از بین می رود) به فکر مسمومیت با گاز منوکسید کربن باشید. هم چنین اگر علائم در یک فصل خاص از سال بروز پیدا می کنند (به‎طور مثال شما فقط در فصل زمستان دچار سردرد می شوید) باید به این موضوع توجه کرد.

این پژوهشگر با بیان این که پیشگیری از مسمومیت با گاز CO بسیار ساده است، گفت: استفاده از وسائل گرمایشی استاندارد در پیشگیری از این مسمومیت اهمیت زیادی دارد. همچنین دقت و توجه به داغ بودن دودکش نیز بهترین آزمایش سلامت دودکش است. اگر لوله دودکش بخاری شما سرد بود علت آن خارج نشدن محصولات احتراق و گازهای سمی از دودکش است در این صورت باید ضمن برطرف کردن نقص، به‎طور موقت با بازکردن قسمتی از در یا پنجره، تهویه در محیط ایجاد کنید.

وی افزود: رنگ شعله بخاری و وسائل پخت و پز باید آبی باشد و چنانچه رنگ شعله قرمز، زرد و یا نارنجی باشد، نقص در سوخت‎رسانی و کمبود اکسیژن در محیط است که سریعاً باید تعمیر و سوخت‎رسانی شود. اگر رنگ شعله بخاری آبی نباشد ممکن است هوای کافی به بخاری نرسیده و تولید گاز منوکسیدکربن کند.

به گفته سلیم، در صورت استفاده از وسایل گرمایشی مانند بخاری و شومینه، نباید روزنه های جریان هوا در منزل و به ویژه اتاق خواب مسدود شود.

این محقق خاطرنشان کرد: باید از نصب آبگرمکن در حمام، روشن کردن شعله های اجاق گاز در آشپزخانه جهت گرم نگه داشتن محیط داخل خانه، جداً خودداری کرد. هم چنین شومینه مشترک برای چند واحد در صورت کوچک بودن سایز مجرای خروجی و لوله کشی آن باعث برگشت دود از شومینه روشن طبقات پائین به داخل آپارتمان در شومینه خاموش طبقات فوقانی می‎شود.

سلیم ادامه داد: انتهای همه دودکش‎ها باید حداقل یک متر از سطح بام و حداقل یک متر از دیوار جانبی بام فاصله داشته و دارای کلاهک مخصوص به شکل(H) باشد. اگر فضای خود را با شوفاژ و سیستم حرارت مرکزی گرم می‎کنید درزبندی و بستن منافذ به منظور جلوگیری از اتلاف حرارتی بلاملانع است.

وی تصریح کرد: در صورتی‎که از بخاری‎های گازسوز به منظور گرمایش محیط استفاده می‎کنید حتماً مختصری تهویه از طریق درب یا پنجره در فضا ایجاد کرده و از درزبندی و بستن کامل منافذ خودداری کنید. هیچ‎گاه از چراغ، بخاری نفتی و یا گازی که فاقد دودکش است، درون خانه، به خصوص هنگام خواب استفاده نکنید. درون خانه، به خصوص در محل خواب تان دستگاه هشدار منوکسیدکربن نصب کنید.

این محقق با بیان این که تعمیر وسایل گرمایشی توسط افراد غیرمجرب و بی تجربه و یا نصب آن ها توسط افراد خانواده باعث ایجاد خطر می شود، گفت: در برخورد با افراد مسموم شده با گاز منوکسیدکربن باید سریعاً مصدومان را به هوای آزاد منتقل کنید و بلافاصله به اورژانس (فوریت‎های پزشکی 115) زنگ زده و کمک بخواهید، در صورت امکان برای بیمار بیهوش سریعاً از اکسیژن 100 درصد استفاده کنید.

سلیم با اشاره به این که در صورت قطع تنفس بیمار انجام عملیات احیای قلبی عروقی توسط فرد آگاه برای بیمار ضروری است، خاطرنشان کرد: باید به یاد داشت که خارج کردن افراد مصدوم از محیط آلوده، قرار گرفتن در محیط باز از مهم ترین اقدامات پیشگیرانه محسوب می شود.