پول نیوز، محمدهادی نظام پور - روز گذشته به روایتی سالروز شهادت مردی بود که در شریعت مقدس به زینت عابدان معروف است. امامی که سجده های طولانیش سجادش کرد. امام داغ دیده حادثه عاشورا در راهبردی کم نظیر تعالیمی بی نظیر را در قالب دعا بیان نموده است. صحیفه سجادیه، یادگار امام علی ابن حسین، سومین کتاب ارزشمند شیعه است. کتابی که در میان هم مذهبان مهجور و ناشناخته است.

از عمده مسایل مورد اشاره در این صحیفه معظم، اقتصاد و تعالیم کسب روزی حلال است. دسته کم در 23 دعا از این کتاب به مسایل اقتصادی اشاره می شود. دعای شماره 22 یکی از زیباترین مضامین را در این ضمینه بیان می دارد. در ادامه نخست برگزیده ای از ترجمه این دعا ارایه شده و در نهایت در حد درک نگارنده تفاسیری در این زمینه ارایه شده است.

"خدایا، مرا در اصلاح نفسِ خویش به کاری فرمان داده ای که خود در انجام دادن آن از من تواناتری، و قدرت تو بر آن کار و بر من، از قدرت من افزون تر است. پس مرا چنان نیرویی ده که با آن به کاری مشغول شوم که تو را از من خشنود می سازد، و خشنودی خود را در حال تن درستی [نه در گرفتاری و سختی] از من بخواه.

خدایا، مرا طاقت رنج نباشد، و بر بلا شکیبایی نتوانم، و تاب تحمل درویشی ندارم. پس روزی ام را از من مگیر و مرا به آفریدگانت وامگذار. تو خود حاجتم را برآور و خود مرا کفایت کن.به چشم رحمت خود نگاهم کن و در همه کارها مرا مدد فرما، که اگر مرا به خود واگذاری، در کار خود فرو مانم و به آنچه مصلحت من در آن است نپردازم، و اگر به آفریدگانت مرا واگذاری، چهره خویش درهم کشند، و اگر مرا به نزدیکانم حوالت دهی، ناامید سازند، و اگر چیزی بخشند، اندک و بی خیر باشد و بسیار بر من منت نهند و مرا سرزنش ها کنند.

پس خدایا، به فضل خود مرا توانگر ساز، و به عظمت خود مرا بلند مرتبه گردان، و به توانمندی خود مرا گشاده دستی عنایت کن، و با آنچه نزد توست، بی نیازم فرما.

خدایا،... مرا از بند حسد رهایی بخش، و از گناهان در پناه آور، و از حرام ها بپرهیزان، و مرا بر آنچه نافرمانی توست گستاخ مفرما، و خواهشم را به سوی خود گردان، و مرا به آنچه از تو به من می رسد دلخوش ساز، و به آنچه روزی ام کرده ای و آنچه به من بخشیده ای و آن نعمت که ارزانی ام داشته ای، برکت ده، و مرا در هر حالی، در امان دار، و از نافرمانی نگاه دار، و از چشم بد بپوشان، و از دست دشمنان دور ساز، و در پناه خویش آور و ایمن گردان.

خدایا،... توفیقم ده که هر چه را بر من لازم گردانده ای و در پیوند با خودت یا آفریدگانت بر من واجب کرده ای، به جای آورم، اگر چه تنم از انجام دادن آن ناتوان باشد و نیرویم به سستی گراید و وُسع من بدان نرسد و مال و دارایی ام تحمل آن نتواند؛ خواه آن وظیفه را به یاد داشته باشم یا فراموشم شده باشد... و مرا به کاری برانگیز که در راه تو برای آخرتِ خود بدان پردازم، تا آنجا که صدق آن رغبت را در دل خویش احساس کنم...

خدایا ... چون از شکر نعمت هایی که در آسودگی و سختی و تن درستی و بیماری به من عطا کرده ای، کوتاهی ورزم، حق را روزیِ من فرما تا در هنگامه های بیم و امنیت و خرسندی و خشم و زیان و سود، حقیقت خشنودی و آرامش جان خود را در عمل به آنچه در برابر تو وظیفه من است، بدانم.... و سینه مرا از رشک و حسد تهی گردان، تا بر هیچ یک از بندگانت، به سبب احسان تو به ایشان، حسد نبرم؛ آن گونه که اگر ببینم به یکی از بندگان خود در کار دین و دنیا و تن درستی و پرهیزگاری و توانگری و آسودگی، نعمتی داده ای، من نیز از تو و به یاری تو برای خود برتر از آن را آرزو کنم؛ ای که یکتا و بی همتایی...

در این دعا چند نکته اساسی جلب توجه می کند. نخست توسل امام به حضرت باری تعالی برای انتخاب مسیر صحیح کسب روزی بر اساس توانمندی های شخصی است. رخدادی که در جامعه امروزی مغفول مانده و با باعث ایجاد تراکم در مسیر کسب و کارهایی به ظاهر پرسودی شده که برای برخی از رهروان، به واسطه عدم رعایت همین نکته اساسی فایده ای در پی نداشته است.

چه بسا تاجرانی که در سودای اندوختن مال هنگفت، به واسطه عدم تجربه و شم لازم در همان گام نخست زمین گیر شده اند و چه بسیار پزشکانی که به دلیل عدم رضایت از شرایط کاری سال های تحصیل خود را، روزگار تلف شده از عمرشان می دانند.

دومین مورد شاخص این دعا توجه و تأکید بر اتکای مفرد به ذات خداوند است. این کوته فکری است که تصور شود منظور حضرت بی توجهی به اصل حرکت متناسب انسان است. حضرت به این ترتیب اصرار دارد پیروان را به این واقعیت متوجه سازد که در مسیر کسب روزی، پس از انتخاب صحیح حرفه، تنها به الطاف الهی چشم داشته باشند. در مدینه فاضله ای که امام ترسیم می کند هر رئیس در اتاق خود خدایی نمی کند و هر مرئوسی خود را در حد بنده ای متملق در برابر این خدایان ساختگی اقتصادی پایین نمی آورد.

نکته دیگر توجه خاص امام به برآوردن تعهدات نسبت به جامعه و سایر مسلمین است. اقدامی که امروزه چندان مورد توجه فعالان اقتصادی نیست. بسیاری به دلیل پرداخت مالیات از پرداخت عوارض شرعی سربازمی زنند. همین عده در زمان پرداخت مالیات نیز راه های فرار متعدد جور کرده و کمترین نقش را نسبت به درآمد خود در راهبری جامعه دارند.

امام در بخشی از دعا با مقابسه اضداد اقتصادی در کنار یکدیگر از خدا اخذ تصمیم صحیح را مسألت می دارد. امام زین العابدین بدین ترتیب قصد دارند تا متذکر شوند هر سرازیری با سربالایی همراه است و بالعکس. ایشان در نقش متذکر، فعالان اقتصادی را به تعادل فکر و عمل در هر دو سوی این رابطه همیشگی دعوت می فرمایند.

امام سجاد در نگاهی تیزبینانه به آفت حسد در اقتصاد، از خدا تقاضای قدرت مقابله می کنند. حسد همان معامله باخت باخت مادی و معنوی در اقتصاد است که متأسفانه در اقتصاد امروز شیوعی غیر قابل باور دارد.

بینش جامع اقتصادی امام در همین دعا نیز کاملاً مشهود است. آفات مهم و دردهایی که اقتصاد امروز کشور از آن رنج می برد چیزی جز مواردی که امام از ترس گریبانگیر شدنشان به خدا پناه می برند، نیست. اما به نظر با رشد اقتصادی، آن گروه که در اوایل نیز صحیفه به دست بوده اند، ترجیح می دهند امام را تنها در مصیبت عاشورا و یا با سجده طولانیشان یادکنند.