پول نیوز - پس از توافق هسته يي و در شرايط فعلي چند موضوع مهم در صنعت خودرو كشور وجود دارد كه يكسري انتظارات از صنعت خودرو به وجود آمده است ازجمله اينكه همه منتظر تاثير برجام بر صنعت خودرو ايران هستند چراكه از طرفي مذاكرات با خودروسازان خارجي درحال انجام است و ازسوي ديگر واردات خودرو كاهش يافته و چيني ها هم كه آينده خود را در خطر مي بينند با عرضه خودروهاي خود با شرايط عالي به دنبال جذب مشتري هستند.

فربد زاوه، فعال بازار خودرو معتقد است بزرگ ترين بازنده برجام آن دسته از خودروسازان چيني هستند كه از ارائه محصول با كيفيت به بازار ايران سر باز زدند. وی در گفت وگویی با تعادل عنوان کرد که بازار خودروهاي داخلي بيشتر بحران تكرار و بازار خودرو وارداتي بحران اعتبار دارند.

برجام چه تاثيري بر مراودات خارجي ايران در صنعت خودرو گذاشته است؟

همان طور كه انتظار مي رفت برجام تاثير شگرف خود را در اقتصاد ايران حتي قبل از شروع عمليات اجرايي خود گذاشت. روياي آزادي تجارت قانوني بين المللي و ورود و خروج قانوني پول به كشور در كنار رفع موانع تهديدي جرايم احتمالي خصوصا ازسوي ايالات متحده براي بازرگانان و شركت هاي بين المللي به حدي پررنگ است كه حتي تاييديه برجام توسط كنگره امريكا و اجرايي شدن اين توافق را در قالب اقدام مشترك كاملا بي اهميت كرده است.

در اين بين مسابقه هيات هاي بلندپايه دولتي اروپا كه بي توجه به تهديدهاي كنگره امريكا به صورت هفتگي از همتايان ايراني خود ديدار مي كنند و تلاش مي كنند سهمي قابل توجه از بازار بزرگ و بااهميت ايران را براي بنگاه هاي اقتصادي خود دريافت كنند هم در تشديد اين تاثير موثر بوده است. در ميان تمامي موضوعات مطرح شده اقتصادي در اين جلسات، صنعت خودرو و سهم خواهي در آن به عنوان يكي از كليدي ترين موضوعات توسط هر دو طرف پيگيري مي شود. واقعيت اين است، نقش صنعت خودرو در اقتصاد ايران به حدي است كه حتي در لوزان هم طرف ايراني خواستار لغو و تعليق تحريم هاي يك جانبه و چندجانبه آن باشد.

ولي در حال حاضر به نظر مي رسد ايران بيش از يك بازار دو ميليون دستگاهي توسط شركاي آينده ايران ديده مي شود. به نظر مي رسد روياي پايگاه منطقه اي توليد خودرو كه ساليان طولاني توسط مديران صنعتي ايران آرزو مي شد به واقعيت نزديك مي شود و جايگاه ايران را تا سطح يك چين جديد در توليد خودرو در سطح بين المللي ارتقا دهد.

آيا اين رويايي كه به تحقق آن اميدوار هستيد با شرايط حال حاضر بازار خودرو همخواني دارد؟

اما اين دورنماي زيبا و وسوسه انگيز تاثير كوتاه مدت خوبي بر بازار خودرو نگذاشته است. بازار خودروهاي داخلي و وارداتي هر دو به دلايل عمده يي بدترين روزهاي خود را در چند سال گذشته مي گذرانند. شايد بتوان گفت بيش از 20سال است كه بازار چنين ركودي را در خريد و فروش به خود نديده است. زماني كه از سن كاري بسياري از فعال اين حوزه بيشتر بوده و تجربه يي براي برون رفت از اين بحران را هم به شخصه ندارند. البته بحران در اين دو بازار نسبتا مستقل به دلايل متفاوتي هم اتفاق افتاده است. بازار خودروهاي داخلي بيشتر بحران تكرار و بازار خودرو وارداتي بحران اعتبار دارند.

 بحران تكرار را ناشي از چه مي دانيد؟

بحران تكرار در خودروهاي داخلي موضوعي است كه حتي عدم وجود برجام هم بحران ركود را در آن ايجاد مي كرد و برجام تنها زمان آن را تسريع كرد. حركت بي برنامه و شتابزده برخي شركت هاي داخلي در عقد قرارداد با چندين خودروساز چيني و ارايه شتابزده محصولاتي در يك كلاس كه منجر به رقابت داخلي در شركت ها شد درست زماني اتفاق افتاد كه مشتريان انتظار بهبود روابط با غرب و ارايه محصولات به روز غربي را مي كشيدند. اين رفتار تنها منجر به تعميق بحران نقدينگي آنها و انبارش هزاران دستگاه خودرو چيني مونتاژي و وارداتي شد.

در كنار آن بازار تكراري خودروهاي داخلي كه صبر مشتري را لبريز كرده بود، با اخبار ورود خودروهاي جديد و شركت هاي بزرگ خودروسازي و ارايه محصولاتي متناسب با قدرت خريد مشتري ايراني و برخوردار از فناوري روز به خوابي سنگين رفت كه به نظر نمي رسد تبليغات و حمايت هاي دولتي از آنها منجر به تغييري در رفتار و ذائقه مشتريان شود.

اوضاع بازار خودروهاي وارداتي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

بازار خودروهاي وارداتي كه با دستكاري وزارت صنايع با بحران عرضه روبه رو شده بود هم به گرداب ركود دچار شده است. فروشندگاني كه عنوان نماينده رسمي بر خود نهاده بودند ولي از ارايه خدمات متناسب با انتظار مشتريان اين بازار به بهانه تحريم ها شانه خالي مي كردند ديگر اعتباري به واسطه بدقولي ها و زورگويي هاي گذشته نزد مشتريان ندارند. واقعيت اين است بسياري از شركت هاي وارد كننده كه خود را آماده مي كردند از رانت بازار آشفته خودروهاي لوكس كه توسط وزارت صنايع به آنها داده شده بود نهايت استفاده را بكنند در چاله امتناع خريد توسط مشتريان گرفتار شدند.

در اين بين برخي هم از ترس كشته شدن، خودكشي مي كنند و با تخفيفات سنگين حتي بيش از 20درصد قيمت فروش در تعطيلي واحد تجاري خود دست پيش را گرفته اند. هرچند تكليف هزاران مشتريي كه به ناچار به خريد اين خودروها عمدتا ساخت كشور هاي شرقي علي الخصوص چين در سال هاي گذشته اقدام كرده بودند بعد از توقف فعاليت هاي اين تجار در حوزه خدمات پس از فروش نامشخص است و معلوم نيست آيا وزارت صنايع به راحتي به آنها اجازه خواهد داد با تاسيس شركتي جديد به واردات برندهاي ديگر بپردازند درحالي كه هزاران خودرو وارداتي كه در برندهاي چيني منحصرا توسط نمايندگان وارد شده بود بدون پشتيباني بلاتكليف بمانند. موضوعي كه بايد نشست تا رفتار وزارت صنايع را در قبال آنها ديد.

بزرگ ترين بازنده برجام را چه شركت هايي مي دانيد؟

به هر صورت بزرگ ترين بازنده برجام تاكنون چيني ها و شركاي سودجوي ايراني آنها هستند و بازار با سرعتي زياد و با اعتماد به نفسي قابل قبول به محصولات چيني يك نه بزرگ مي گويد. البته در اين بين هنوز تكليف تاجراني كه با ارز مرجع و مبادله يي كه به قول وزير بهداشت دولت دهم ارز دارو بوده به واردات خودرو پرداخته اند مشخص نشده و دولت هنوز واكنشي به اين انتظار عمومي براي تعيين تكليف اين دسته از سودجويان نشان نداده است ولي چيني ها در دادگاه بازار ملت محكوم به خروج زودرس از بازار ايران شده اند. حكمي كه حتي كاهش شديد قيمت ها نتوانسته تغيير شگرفي در آن ايجاد كند.