پول نیوز، محمدعلی دیانتی زاده* - با تدبیر و برنامه ریزی اصولی وزارت نفت دولت یازدهم در اولویت بندی تکمیل فازهای در دست اجرای طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی و تکمیل فاز 12 در 18 ماه اخیر به عنوان یکی از بزرگ ترین پروژه های تاریخ صنعت نفت کشور، 3 درصد به تولید ناخالص ملی افزوده شده است.

برای دستیابی به این مهم، برخی فازهای در دست اجرای طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی به عنوان اولویت دار تعیین شدند که باید در مدت دو تا سه سال اول این دولت، تکمیل شوند و به بهره برداری برسند. دراین ارتباط تکمیل و بهره برداری از فاز12 به عنوان بزرگ ترین پروژه این میدان و فازهای 15، 16، 17 و 18 در اولویت وزارت نفت تا سال 94 قرار گرفت.

هم اکنون با گذشت یکسال و نیم از آغاز فعالیت دولت یازدهم و وزارت زنگنه، مگاپروژه فاز 12 پارس جنوبی به طور کامل تکمیل شده و مورد بهره برداری است. برای این فاز حدود 51 درصد سهم تولید داخل پیش بینی شده بود اما در عمل سهم ساخت داخل به 66 درصد افزایش یافت.

تاکنون 7.3 میلیارد دلار برای ساخت فاز 12 هزینه شده است اما در مقابل؛ این فاز درآمدزایی بسیار بالایی برای کشور خواهد داشت به طوری که تاکنون 1.6 میلیارد دلار از محل تولید گاز و میعانات گازی درآمد تولید کرده است و بقیه هزینه سرمایه گذاری شده در پارس جنوبی نیز پس از هفت سال باز خواهد گشت.

همچنین بخش های زیادی از فازهای 15و 16 و 17 و 18 راه اندازی شده است که به گفته مدیرعامل سازمان منطقه ویژه اقتصادی پارس انرژی این فازها نیز تا نیمه اول امسال به بهره برداری می رسند. در حال حاضر روزانه ٣٦ میلیون مترمکعب گاز شیرین در پالایشگاه فازهای 15 و 16 تولید می شود که بخشی از آن با استفاده از گاز فازهای ششم تا هشتم است. همچنین روزانه حدود ٦ تا ٧ میلیون مترمکعب گاز در ترین نخست فاز ١٧ و ١٨ پارس جنوبی تولید می شد که با وارد مدار شدن ترین دوم این فاز، تولید آن دوبرابر شد.

عبور حفاری فاز ١٤ از مرز ٧٠ هزار متر

بنا بر آخرین گزارش ها، متراژ حفاری ٢٢ حلقه چاه در فاز ١٤ طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی از مرز ٧٠ هزار متر گذشته است. مجموع حفاری در این فاز ٩٥ هزار متر پیش بینی شده است. در فاز ١٤ پارس جنوبی قرار است ٤٤ حلقه چاه گازی حفاری شود که حفاری ٢٢ حلقه آن به شرکت ملی حفاری واگذار شده است.

طرح توسعه این فاز با هدف تولید روزانه ٥٦ میلیون و ٥٠٠ هزار مترمکعب گاز ترش و ٧٥ هزار بشکه میعانات گازی در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس در حال اجرا است. تولید سالانه بیش از یک میلیون تن گاز مایع، یک میلیون تن اتان مصرفی واحدهای پتروشیمی و تولید روزانه ٤٠٠ تن گوگرد از دیگر تولیدات این فاز خواهد بود.

راه اندازی ردیف دوم پالایشگاه فازهای 17 و 18

در فازهای 17 و 18 نیز دومین ردیف شیرین سازی گاز پالایشگاه به ظرفیت تولید روزانه 10 میلیون مترمکعب گاز شیرین راه اندازی شد. نخستین ردیف پالایشگاهی فازهای 17 و 18 به ظرفیت تولید روزانه 10 میلیون متر مکعب گاز شیرین دی ماه سال گذشته وارد مدار سراسری گاز کشور شد و اکنون با راه اندازی ردیف دوم، مجموع تولید گاز این فاز به ٢٠ میلیون متر مکعب می رسد. در همین حال با هدف افزایش تولید گاز پارس جنوبی در سال جاری دو سکوی فاز ١٤ به طور موقت جایگزین سکوهای اقماری فازهای ١٧ و ١٨ میدان مشترک گازی پارس جنوبی شد.

توسعه فازهای ١٧ و ١٨ میدان گازی پارس جنوبی به منظور تولید روزانه ٥٠ میلیون مترمکعب گاز طبیعی، ٨٠ هزار بشکه میعانات گازی و ٤٠٠ تن گوگرد و تولید سالیانه یک میلیون تن اتان و 1.05 میلیون تن گاز مایع انجام می شود. مراحل توسعه ٢ بخش خشکی و دریایی این پروژه از جانب کنسرسیومی از شرکت های ایرانی در حال اجرا است. پیمانکاران طرح توسعه فازهای ١٧ و ١٨ پارس جنوبی، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی و شرکت مهندسی و ساخت صنایع نفت و صدرا هستند.

آخرین وضعیت توسعه فازهای ١٣ و ٢٢ تا ٢٤

وضعیت توسعه فازهای ١٣ و ٢٢ تا ٢٤ در بخش ساخت پالایشگاه خشکی از نظر پیشرفت کاری تا حدودی مناسب است اما مشکل اصلی آن ها عقب ماندگی در ساخت تأسیسات در بخش دریا است. با این حال در صورت تسریع در روند ساخت سکوهای فازهای ١٣ و ٢٢ تا ٢٤ پارس جنوبی از سال آینده در هر یک از فازها یک سکو وارد مدار تولید می شود. براساس برنامه ریزی ها، با به تولید رسیدن فازهای اولویت دوم میدان گازی پارس جنوبی درسه سال آینده، تولید گاز ایران از این میدان مشترک به بیش از ٨٠٠ میلیون مترمکعب در روز می رسد.

کاهش فاصله ایران و قطر

قطر در حال حاضر روزانه 22 میلیارد فوت مکعب گاز از این میدان مشترک برداشت می کند اما میزان تولید گاز ایران از پارس جنوبی 15 میلیارد فوت مکعب است.حال با تکمیل فازهای 12، 15، 16، 17 و 18 و همچنین راه اندازی فاز 19 با افزایش تولید گاز در پارس جنوبی به 17 میلیارد فوت مکعب در سال جاری، فاصله ایران و قطر در تولید گاز کاهش می یابد و به 5 میلیارد فوت مکعب می رسد.

حال با هدف تسریع بیش تر در توسعه پارس جنوبی و افزایش100 میلیون مترمکعبی تولید گاز کشور در سال جاری، ٥ سکوی دریایی جدید در فازهای ١٩، ٢٠ و ٢١ ساخته و تکمیل خواهد شد. طبق قراردادهای بسته شده با شرکت های ایرانی و خارجی در پارس جنوبی باید ٤٣ میلیارد دلار منابع مالی برای توسعه این میدان مشترک هزینه شود که تاکنون درمجموع برای توسعه فازهای گازی این میدان مشترک حدود ٣٤ میلیارد دلار پرداخت شده است.

توسعه لایه نفتی؛ همچنان کند

روندی توسعه لایه نفتی پارس جنوبی نیز همچنان با آهنگی کند پیش می رود، به طوری که سکوی فرآورشی این میدان به تازگی بارگیری شده و کشتی مخصوص برداشت نفت از آن نیز قرار است تا 2 سال آینده کار خود را آغاز کند. در حالی که قطر از دهه 1990 میلادی تولید نفت را از لایه نفتی پارس جنوبی را آغاز کرده است، سکوی فرآورشی لایه نفتی پارس جنوبی به تازگی برای نصب به پارس جنوبی برده شده است.

قطر درحال حاضر روزانه بیش از 600 هزار بشکه نفت از لایه نفتی پارس جنوبی برداشت می کند و تخمین زده می شود که تاکنون بیش از یک میلیارد بشکه از آن استخراج کرده باشد. البته برداشت گاز از لایه نفتی پارس جنوبی احتیاج به شناور ویژه FPSO دارد که قرارداد مربوط به خرید آن نیز به تازگی به امضا رسیده و قرار است با استقرار این کشتی مخصوص، تا دو سال آینده تولید نفت از این میدان آغاز شود.

ظرفیت تولیدی این سکو 35 هزار بشکه نفت خام در روز است که با احتساب آب همراه نفت، توان فرآورش 44000 بشکه نفت خام ورودی را دارد. این سکوی فرآورشی ظرفیت تولید بیش از 7 حلقه چاه را که در لایه های نفتی پارس جنوبی حفاری شده است را دارد.

*سردبیر