به گزارش ايرنا، واژه دوپينگ از زبان آفريقاي جنوبي مشتق شده است و اشاره به يک نوشيدني الکلي باستاني دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده مي شد.

بتدريج اين واژه استفاده گسترده تري پيدا کرد و در ورزش امروز به معضل بزرگي تبديل شده است.

اين واژه در دنياي امروز به معناي استفاده ورزشکار از مواد يا روش هايي است که به قصد افزايش کارآيي در ورزش انجام مي شود.

دوپينگ به معناي استفاده از مواد متعلق به گروه داروهاي ممنوع، محدود شده و يا استفاده از روشهاي گوناگون غيرمجاز است.

به قول خوان آنتونيو سامارانش رييس سابق کميته بين المللي المپيک، دوپينگ نوعي تقلب است که از جنبه هاي مختلف منجر به انحطاط و مرگ مي شود.

مرگ فيزيولوژيک، چرا که دستکاري غيرقانوني در فرايند طبيعي باعث تغييرات شديد و گاها برگشت ناپذيري در بدن خواهد شد.

مرگ جسمي، نظير برخي موارد اسفبار مرگ ورزشکاراني که در سالهاي اخير مشاهده شده است.

انحطاط رواني و شخصيتي ناشي از رضايت شخص به تقلب، ناديده انگاشتن توانايي ها و ظرفيت هاي شخصي و بزرگ کردن ناتواني ها و معايب و بالاخره انحطاط اخلاقي به واسطه تعدي فرد از قوانيني که تمام جامعه بشري پايبند آن هستند.

رايج ترين مصرف مواد و داروهاي دوپينگي از طريق خوردن، نوشيدن يا تزريق اين نوع داروها است که به اين نوع مصرف، نوع خوراکي، مصرفي يا تزرقي گفته مي شود.

اما نوع ديگر آن، دوپينگ خوني است. در اين نوع دوپينگ، خون شخصي به شخصي ديگر (با گروه خوني يکسان) و يا خون همان شخص به خودش (بعد از يک دوره ذخيره) از طريق رگ تزريق مي شود.

از اين طريق توانايي انتقال اکسيژن در خون شخص تزريقي بالا مي رود و استقامت آن شخص نيز افزايش مي يابد.

دوپينگ خوني معمولا براي ورزشهاي استقامتي مثل دو ميداني و ماراتون، دوچرخه سواري و اسکي کارايي دارد.

اولين مورد مرگ دوپينگي ورزشکاران در سال 1886 رخ داد که يک دوچرخه سوار به نام لينتون در اثر استفاده بيش از حد داروي تري متيل درگذشت.

مبارزه عليه دوپينگ بر سه اصل احترام به اخلاق پزشکي و ورزشي، محافظت از سلامت ورزشکاران و فراهم آوردن محيطي برابر براي تمامي ورزشکاران استوار است.

بنا بر اين هر سال در آيين نامه آژانس جهاني مبارزه با دوپينگ WADA ليست داروهاي ممنوعه اعلام مي شود که استاندارد بين المللي است.

WADA پس از بررسي هاي کارشناسانه ليست داروهاي ممنوعه سال 2010 را به شرح زير اعلام کرد:

کليه مواد ممنوعه بايد به عنوان "مواد خاص" در نظر گرفته شوند به جز موادي که در کلاس هاي ،S1 S2.1 تا S2.5، S4.4 و S.6.a و همچنين روش هاي ممنوعه M1، M2، M3 قرار دارند.

WADA مواد و روش هاي ممنوعه در کليه مواقع (در حين مسابقات و خارج از مسابقات) به شرح زير اعلام کرد.

مواد ممنوعه:

S1: عوامل آنابوليک

عوامل آنابوليک ممنوع هستند.

1- استروئيدهاي آنابوليک آندروژنيک(AAS)

a- استروئيدها آنابوليک آندروژنيک اگزوژن (خارجي) (به ماده اي اتلاق مي شود که بدن توانايي توليد و ساخت آن را به طور طبيعي نداشته و منشاء خارجي دارد)، شامل موارد زير است:

1-androstendiol(5?-androst-1-ene-3?,17?-diol);1-androstendione(5?-androst-1-ene-3,17-dione);bolandiol(190norandrostenediol);bolasterone; boldenone;boldione(androsta-1,4-diene-3,17-dione); calusterone;clostebol;danazol(17?-ethynyl-17?-hydroxyandrost-4-eno(2,3-d)isoxazole);dehydrochlormethyltestosterone(4-chloro-17?-hydroxy-17?-methylandrosta-1,4-dien-3-one);desoxymethyltestosterone(17?-methyl-5?-androst-2-en-17?-ol);drostanolone;ethylestrenol(19-nor-17?-pregn-4-en-17-ol);fluoxymesterone;formebolone;furazabol(17?-hydroxy-17?-methyl-5?-androstano(2,3-C)-furazan);gestrinone;4-hydroxytestosterone(4,17?-dihydroxyandrost-4-en-3-one);mestanolone;mesterolone;metenolone; methandienone(17?-hydroxy-17?-methyandrosta-1,4-dien-3-one), methandriol,methasterone(2?,17?-dimethyl-5?-androstan-3-one-17?-ol), methyldienolone(17?-hydroxy-17?-methylestra-4,9-dien-3-one);

methyl-1-testosterone(17?-hydroxy-17?-methyl-5?-androst-1-en-3-one); methylnortestosterone(17?-hydroxy-17?-methylestra-4-en-3-one),methyltestosteron;metribolone(methyltrienolone,17?-hydroxy-17?-methylestra-4,9,11-trien-3- one);;mibolerone;nandrolone;

19-norandrostenedione(estr-4-ene-3,17-dione); norboletone;norclostebol;norethandrolone;

oxabolone; oxandrolone; oxymesterone; oxymetholone; prostanozol(17?-hydroxy-5?-androstano ]3,2-c[ pyrazole);quinbolone;

stanozolol;stenbolone; 1-testosterone (17?-hydroxy-5?-androst-1-en-3-one); tetrahydrogestrinone (18?-homo-pregna-4,9,11-trien-17?-ol-3-one); trenbolone

و همچنين ساير مواد با ساختار شيميايي مشابه يا اثرات بيولوژيک همسان نيز ممنوع هستند.

b- استروئيدهاي آنابوليک آندروژنيک آندوژن (به ماده اي اتلاق مي شود که به طور طبيعي توسط بدن ساخته مي شود و منشاء داخلي دارد)، هنگامي که به صورت خارجي تجويز مي شوند عبارتند از:

Androstenediol (androst-5-ene-3? ,17?-diol); androstenedione (androst-4-ene-3,17-dione), dihydrotestosterone (17?-hydroxy-5?-androstan-3-one);

prasterone (dehydroepiandrosterone, DHEA); testosterone

و ايزومرها و متابوليت هاي آنها در زير آمده اند:

5?-androstane-3?,17?-diol;5?-androstane-3?,17?-diol;5?-androstane-3?,17?-diol;5?-androstane-3?,17?-diol;androst-4-ene-3?,17?-diol;androst-4-ene-3?,17?-diol;androst-4-ene-3?,17?-diol;androst-5-ene-3?;17?-diol;androst-5-ene-3?,17?-diol; androst-5-ene-3?,17?-diol;4-androstenediol (androst-4-ene-3?,17?-diol); 5-androstenedione(androst-5-ene-3,17-dione);

epi-dihydrotestosterone;epitestesterone,3?-hydroxy-5?-androstan-17-one, 3?-hydroxy-5?-androstan-17-one;19-norandrosterone;19- noretiocholanolone.

2-ديگر عوامل آنابوليک شامل موارد زير هستند ولي به آنها محدود نيستند:

Clenbuterol, selective androgen receptor modulators (SARMs),

tibolone,zeranol,zilpaterol.

S2: هورمون هاي پپتيدي، فاکتورهاي رشد و مواد در ارتباط با آنها مواد زير و همچنين فاکتورهاي آزادکننده (RFs) مربوط به آنها غيرمجاز هستند:

1- عوامل تحريک کننده اريتروپوئز (ساخت گلبول قرمز) مانند اريتروپوئيتين، (EPO) داربي پوئيتين (DEPO)، متوکسي پولي اتيلن گلايکول-اپوئيتين (CERA)، هماتايد (hematide).

2- گنادوتروپين هاي جفتي (CG) و هورمون لوتئيني (LH) که در"مردان" ممنوع هستند.

3- انواع انسولين (Insulins)

4- کورتيکوتروفين ها

5- هورمون رشد (GH)، فاکتورهاي رشدشبه انسوليني (مانندIGF-1) و فاکتورهاي رشد مکانو (MGFs)، فاکتور رشد مشتق شده از پلاکت (PDGF)، فاکتور رشد فيبروبلاست (FGFS)، فاکتور رشد اندوتليال- وازکولار( VEGF) و فاکتور رشد هپاتوسيت ( HGF) بعلاوه ديگر فاکتور رشد مؤثر بر ساخت يا تحليل عضله، تاندون يا ليگامنت، ساخت عروق جديد، مصرف انرژي، ظرفيت بازسازي يا تغيير و تبديل نوع تار عضلاني.

6- فراورده هاي مشتق از پلاکت (مانند پلاسماي غني از پلاکت blood spinning) هنگامي که از طريق عضلاني تجويز شوند، ممنوع هستند.

طرق ديگر تجويز بر اساس استاندارد بين المللي معافيت مصرف درماني نياز به اعلام مصرف (declaration) دارند.

همچنين ديگر موادي که داراي اثر يا اثرات شيميايي همسان يا ساختار شيميايي مشابه باشند.

S3: آگونسيت هاي بتادو

کليه آگونيست هاي گيرنده بتا-دو (مشتمل بر هر دو نوع ايزومرهاي نوري مربوطه ) ممنوع اعلام شد بجز سالبوتامول (به ميزان حداکثر 1600 ميکرو گرم طي 24 ساعت) و سالمترول (salmeterol) که نيازمند اعلام مصرف منطبق بر استاندارد بين المللي براي معافيت مصرف درماني هستند.

سالبوتامول با غلظتي بيش از 1000ng/ml در ادرار مسلما ناشي از مصرف درماني آن نبوده و به عنوان يافته غير طبيعي آزمايشگاهي تلقي خواهد شد، مگر اينکه ورزشکار از طريق بررسي فارماکوکينتيک کنترل شده ثابت کند که نتيجه غيرطبيعي بدست آمده به دنبال مصرف دوز درماني (حداکثر 1600 ميکرو گرم طي 24 ساعت) سالبوتامول استنشاقي است.

S4: آنتاگونيست ها و مودولاتوري هاي (تعديل کننده هاي) هورموني

دسته هاي (دارويي) زير ممنوع شده اند:

1- مهارکننده هاي آنزيم آروماتوز مشتمل بر موارد زير بوده ولي به آنها محدود نمي شوند:

Aminoglutethimide, anastrozole, androsta-1,4,6-triene-3,17-dion, (androstatrienedione),

4-androstene-3,6,17-trione(6-oxo), exemestane, formestane, letrozole, testolactone.

2- تعديل کننده هاي انتخابي گيرنده هاي استروژن (SERMs) مشتمل بر مواد زير بوده ولي به آنها محدود نمي شوند: raloxifene- tamoxifen- toremifene

3- ساير مواد ضد استروژني مشتمل بر مواد زير بوده ولي به آنها محدود نمي شوند:clomiphene, cyclofenil, fulvestrant

4- عواملي که عمل يا اثرات مايوستاتين (myostatin) را تغيير داده و يا تعديل مي کنند، شامل مواد زير هستند ولي به آنها محدود نمي شوند: مهار کننده هاي مايوستاتين myostatin Inhibitors

S5: مواد مدر (ديورتيک ها) و ديگر عوامل پوشاننده

عوامل پوشاننده ممنوع و شامل مواد زير هستند:

مواد مدر (Diuretics)، پروبنسيد (probenecid)، حجم دهنده هاي پلاسما (plasmaexpanders)مانند گليسرول (Glycerol)، تجويز داخل وريدي آلبومين (albumin)، دکستران (dextran)، هيدوکسي اتيل استارچ (hydroxyethylstarch) و مانيتول (manitol) و ديگر موادي که داراي اثر يا اثرات شيميايي همسان يا ساختار شيميايي مشابه باشند.

مواد مدر (Diuretics) شامل:Acetazolamide- amiloride- bumetanide- canrenone- chlorthalidone- etacrynic acid- furosemide-indapamide- metolazone- spironolactone- thiazides مانند :bendroflumethiazide, chlorothiazide, hydrochlorothiazid ,triamterene

و ديگر موادي که داراي ساختار شيميايي مشابه و يا اثر يا اثرات بيولوژيک همسان هستند]باستثناء دروسپرينون (drosperinone)، پامابروم (Pamabrom) و مصرف موضعي دورزولامايد (dorzolamide) و نيز برينزولامايد (brinzolamide) که ممنوع نيستند.

در صورتي که نمونه ادرار ورزشکار حاوي چنين ماده يا موادي بهمراه سطوح آستانه يا زير آستانه يک ماده يا مواد ممنوعه خارجي باشد معافيت مصرف درماني (TUE ) براي ديورتيک ها و عوامل پوشاننده فاقد اعتبار است.

**روش هاي ممنوعه يا غيرمجاز

M1: افزايش انتقال اکسيژن به روش هاي زير ممنوع است:

1- دوپينگ خوني: شامل استفاده از خون اتولوگ (خود فرد) همولوگ (فرد ديگر) هترولوگ(غيرانساني) يا فراورده هاي گلبول قرمز با هر منشاء ديگر.

2- افزايش دهنده هاي مصنوعي جذب يا برداشت و انتقال و آزادسازي اکسيژن شامل اين موارد بوده ولي به آنها محدود نمي شوند: پروفلوروکميکال ها (Perflurochemicals)، افاپروکسيرال (RSR13 (efaproxiral و فراورده هاي تغيير يافته هموگلوبيني modified haemoglobin products مانند جايگزين هاي خوني با پايه هموگلوبين haemoglobin- based blood substitutes، فراورده هاي هموگلوبيني ميکرواينکپسوله haemoglobin) microencapsulated products)، به استثناء مصرف اکسيژن مکمل.

M2: دستکاري هاي فيزيکي و شيميايي

1- دستکاري يا قصد دستکاري نمونه ورزشکار با اين هدف که نمونه تغيير پيدا کرده و يا عوض شود و يا صحت نمونه گرفته شده در خلال سلسله مراتب کنترل دوپينگ از بين برود، ممنوع است.

اين روش ها شامل سوندگذاري (کاتتريزاسيون) و يا عوض کردن ادرار يا تغيير دادن آن هستند ولي به آنها محدود نمي شوند.

2- تزريقات داخل وريدي به جز در مواردي که به صورت مجاز و قانوني در روند پذيرش بيمارستاني و يا بررسي هاي کلينيکي صورت مي گيرند، ممنوع اعلام شد.

M3: دوپينگ ژني

موارد ذيل به علت افزايش ظرفيت بالقوه عملکرد ورزشکار، ممنوع هستند:

1- انتقال سلول ها يا عناصر ژنتيکي مانند RNA, DNA

2- استفاده از مواد فارماکولوژيک (دارويي) يا بيولوژيک (زيستي) که باعث تغيير تظاهر ژني شوند.

آگونيست هاي Peroxisome Prolifrator Activated Receptor ) PPAR) مانند(GW 1516) و آگونيستهاي PPAR -AMP-activated protein kinase (AMPK) axise مانند (AICAR) ممنوع شده اند.

** مواد و روش هاي ممنوعه به هنگام مسابقات

علاوه بر گروه ها يا کلاس هاي S1 تا S5 و M1 تا M3 که به آنها اشاره شد، گروه هاي زير نيز به هنگام مسابقات ممنوع اعلام شده اند:

مواد ممنوعه

S6: محرک ها(STIMULANTS): کليه مواد محرک (شامل هر دو نوع ايزومرهاي نوري مربوطه) ممنوع مي باشند. به جز مشتقات ايميدازول (Imidazole) براي مصارف موضعي و آن دسته از مواد محرکي که در زمره برنامه پايش (نظارت) سال 2010 قرار دارند (bupropion ,caffeine, phenylephrine, phenylpropanolamine, pipradrol, synephrine) ممنوع هستند.

مواد محرک شامل ترکيبات زير اعلام شد:

a- مواد محرک غيرخاص عبارتند از:

Adrafinil, amfepramone, amiphenazole, amphetamine, amphetamimil, benfluorex, benzphetamine, benzylpiperazine, bromantan, clobezorex; cocaine, cropropamide; crotetamide, dimethylamphetamine; etilamphetamine, famprofazone, fencamine, fenetylline, fenfluramine, fenproporex,furfenorex,mefenorex,mephentermine,mesocarb,methamphetamine(d-),p-methylamphetamine,methylendioxyamephetamine, methylenedioxymethamphetamine,

methylhexaneamine(dimethylpentylamine),modafinil,norfenfluramine, phendimetarazine,phenmetrazine,phentermine;4-phenylpiracetam (carphedon); prenylamine,prolintane.

هر ماده محرکي که به طور واضح و مشخص در اين قسمت فهرست نشده است ماده خاص تلقي مي گردد.

b- مواد محرک خاص عبارتند از:

Adrenaline**; cathine***; ephedrine****, etamivan, etilefrine, fenbutrazate, fencamfamin, heptaminol, isometheptene, levmetamphetamine, meclofenoxate, methylephedrine****, methylphenidate, nikthamide, norfenefrine , octopamine, oxilofrine, parahydroxyamphetamine, pemolin, pentetrazol, phenpromethamine, propylhexedrine,pseudoephedrine*****, selegiline, sibutramine, strychnine, tuminoheptane

و ديگر موادي که ساختار شيميايي مشابه يا اثرات بيولوژيک همسان با محرک ها هستند، نيز ممنوع هستند.

**آدرنالين در صورتي که همراه با بي حس کننده هاي موضعي مصرف شود يا بطور موضعي تجويز شده باشد (مانند قطره چشمي يا بيني) ممنوع نخواهد بود.

***کاتين (cathine) در مواقعي که غلظت آن در نمونه ادرار بيشتر از 5 ميکروگرم در ميلي ليتر باشد ممنوع است.

**** افدرين (ephedrine) و متيل افدرين (Methylephedrine) زماني که غلظت آنها در ادرار بيش از 10 ميکروگرم در ميلي ليتر باشد، ممنوع است.

***** پسودوافدرين(pseudoephedrine) هنگاميکه غلظت ادراري بيشتر از 150 ميکروگرم در ميلي ليتر داشته باشد، ممنوع است.

S7: مخدرها (NARCOTICS)

مواد مخدر زير ممنوع اعلام شد:

Buprenorphine, dextromoramide, diamorphine(heroin), fentanyl and its derivatives, , hydromorphone, methadone, morphine, oxycodone, oxymorphone, pentazocine, pethidine.

S8: کانابينونيدها (Canabinoids)

نوع طبيعي يا سنتتيک تتراهيدروکانابينول (THC) (?9-tetrahydrocannabinol) و کانابينوئيدهاي شبه THC (مانند حشيش، ماري جوانا، HU-210 ) ممنوع هستند.

S9: گلوکوکورتيکواستروئيدها (Glucocorticosteroids)

همه گلوکوکورتيکوستروئيدها در صورتي که از راه دهان و مقعد و يا از طريق تزريقات وريدي و عضلاني مصرف شوند، ممنوع هستند.

بر اساس استاندارد بين المللي معافيت درماني (TUE) در صورتي که گلوکوکورتيکواستروئيدها به صورت تزريقات داخل مفصلي، اطراف تاندون ها، اطراف مفاصل، اپيدورال يا زير سخت شامه و يا در درون کانال نخاعي، درون پوستي و استنشاقي تجويز شوند لازم است که يک فرم اعلام مصرف (declaration) از سوي ورزشکار تکميل شده و به مراجع ذيربط ارسال گردد، بجز مواردي که در زير به آنها اشاره شده است.

مصرف فراورده هاي موضعي در مواقعي که براي گوش، حفره دهان، پوست (شامل آيونتوفورز وفونوفورز)، ملتحمه، بيني، چشم و همچنين در ناراحتي هاي اطراف مقعدي تجويز شوند ممنوع نيستند و به هيچ نوع فرم معافيت مصرف درماني (TUE) و يا اعلام مصرف (declaration ) نيز نياز ندارند.

**مواد ممنوعه در ورزش هاي خاص

P1: الکل (Alcohol): کشف يا شناسايي آن با استفاده از تجزيه آزمايشگاهي از راه تنفس و يا خون مي باشد حد يا آستانه ممنوعيت و تخلف از قوانين مبارزه با دوپينگ (مقادير خوني)0/10 گرم در ليتر است.

الکل (اتانول) فقط در هنگام مسابقات و در ورزش هاي زير ممنوع شده است:

فدراسيون جهاني هوانوردي (FAI)

فدراسيون جهاني تيروکمان(FITA)

فدراسيون جهاني اتومبيلراني(FIA)

فدراسيون جهاني کاراته(WKF)

فدراسيون جهاني پنتاتلون مدرن (UIPM)

براي مواد در ارتباط با تيراندازي

فدراسيون جهاني موتورسيکلت(FIM)

فدراسيون جهاني بولينگ(FIQ)

(ninepin, tenpin)

فدراسيون جهاني قايق موتوري(UIM)

P2: بتابلوکرها (مهارکننده هاي گيرنده بتا) به جز در موارد خاص بتابلوکرها فقط در هنگام مسابقات که رشته هاي ورزشي زير، ممنوع هستند:

فدراسيون جهاني هوانوردي (FAI)

فدراسيون جهاني تير و کمان(FITA) که در اين رشته بتابلوکرها براي خارج از مسابقات نيز ممنوعيت دارند.

فدراسيون جهاني اتومبيلراني (FIA)

فدراسيون جهاني بيليارد و اسنوکر (WCBS)

فدراسيون جهاني سورتمه(FIBT)

فدراسيون جهاني بولز ( CMSB)

فدراسيون جهاني بريج

فدراسيون جهاني (Curling WCF)

فدراسيون جهاني گلف (IGF)

فدراسيون جهاني ژيمناستيک(FIG)

فدراسيون جهاني موتورسيکلت(FIM)

فدراسيون جهاني پنتاتلون مدرن( ULPM) براي مواد در ارتباط با تيراندازي

فدراسيون جهاني بولينگ(FIQ Tenpin&Ninepin)

فدراسيون جهاني قايق موتوري(UIM)

فدراسيون جهاني قايقراني با قايق بادباني(ISAF) فقط براي match race helms

فدراسيون تيراندازي (IPC,ISSF) در اين رشته بتابلوکرها براي خارج از مسابقات نيز، ممنوعيت دارند.

فدراسيون جهاني اسکي/اسنوبورد (FIS) در Ski jumping, Freestyle aerials/halfpipe and snowboard halfpipe/big air

فدراسيون جهاني کشتي (FILA)

بتابلوکرها شامل مواد داروئي زير هستند ولي به آنها محدود نمي شوند:

Acebutolol, alprenolol, atenolol, betaxolol, bisoprolol, bunolol, carteolol, carvedilol, celiprolol, esmolol, labetalol, levobunolol, metipranolol, metoprolol, nadolol, oxprenolol,pindolol, propranolol, sotalol, timolol.

به گزارش ايرنا، سال جاري براي کليه فدراسيونهاي ورزشي، سال تحول در مبارزه با دوپينگ است.

اين ليست از اول ژانويه سال 2010 ميلادي (11 دي ماه 1388 ) به اجرا در آمده است.