پول نیوز - "مردم با دريا بيگانه اند"؛ جمله يي كه در ايام برگزاري بيست و سومين همايش ارگان هاي دريايي در هفته گذشته، كارشناسان صنعت حمل ونقل دريايي بارها به آن اشاره كردند. تمايل بيشتر به استفاده از ديگر وسايل حمل ونقل اعم از هواپيما، قطار و خودرو امري انكارناپذير است از سوي ديگر توسعه صنعت حمل ونقل دريايي بدون در نظر گرفتن تصويري روشن و دارا بودن راهبردهاي عملي غيرممكن است.

كشور ما با وجود دارا بودن پتانسيل فراوان در بنادر هنوز به جايگاهي درخور اين ظرفيت در عرصه جهاني و حتي در سطح كشور نيز دست پيدا نكرده است. سفرهاي دريايي در ايران فقط در ايام پيك سفرها با استقبال مواجه مي شود و براي اين سفرها از شناورهاي مسافري استفاده مي شود اما كشتي هاي عظيم الجثه با امكانات قابل توجه در بنادر ايران جايي ندارند. البته هستند كشتي هاي مسافربري اقيانوس پيمايي كه مالك ايراني دارند اما به خاطر نبود اسكله هاي مناسب براي پهلوگيري كشتي هاي كروز به سوي سواحل ايران نمي آيند.

با توجه به سيطره فرهنگ گردشگري برون گرا، تمايل به خروج از كشور براي تفريح و هزينه بالاي نگهداري كشتي ها، سرمايه گذاران و صاحبان كشتي و كشتي راني رغبت زيادي به توسعه اين بخش به لحاظ گردشگري ندارند و به دليل سود بالاي حاصل از واردات، تمايل بيشتري به واردات كالا با لنج و كشتي دارند. از سوي ديگر در چند سال اخير با برگزاري جشنواره هاي متنوع در جزاير كيش و قشم و رونق نسبي گردشگري در اين مناطق كه سطح كيفي پاييني نسبت به مناطق مشابه در دنيا دارند، لنج ها و قايق هاي تفريحي كه اغلب جابه جايي مسافران را انجام مي دهند به عرصه آمده و در مسيرهاي بندرعباس-كيش، بندرعباس-قشم، قشم-كيش و بالعكس فعاليت مي كنند.

اين درحالي است كه سرمايه گذاران عرصه دريا به دليل فقدان زيرساخت هاي لازم و وجود بستر مناسب و امكانات غيرقابل مقايسه با ايران تمايل به سرمايه گذاري در كشورهاي همسايه نظير امارات را دارند و سرمايه گذاري دركشور را داراي توجيه اقتصادي نمي دانند. مالكان ايراني كشتي هاي بزرگ مسافرتي كشتي هاي خود را در عرصه بين المللي و نه در ايران مورد استفاده قرار مي دهند.

و اين نیز درحالي است كه تركيه در همسايگي ايران براي توسعه حمل ونقل دريايي خود اقدامات متنوعي از قبيل آموزش نيروي انساني، تقويت زيرساخت ها و فراهم كردن استفاده از سوخت بدون ماليات براي كشتي هاي خود در نظر گرفته كه اين مساله باعث رونق اين صنعت شده است. تجربه گردشگري دريايي در تركيه حاكي از آن است كه كشور تركيه با مساحتي نصف ايران حدود ۷۶ميليون نفر (جمعيتي به اندازه ايران) با كاهش 42درصدي در هزينه جابه جايي مسافر و خودرو در اطراف استانبول و درياي مرمره، افزايش 99درصدي شاخص مسافر- مايل، افزايش 45درصدي شاخص خودرو- مايل و كاهش 52درصدي قيمت بليت سفرهاي دريايي براي جابه جايي مسافر و خودرو ازجمله تاثيرات جابه جايي مسافر و خودرو در كشور تركيه است.

كارشناسان حوزه حمل ونقل دريايي بر اين باورند كه خريد كشتي مسافربري بايد داراي توجيه اقتصادي باشد، همين طور شرايط اقليمي به ويژه در خزر، وجود قوانين امنيتي و كنوانسيون هاي دريايي، بالا بودن هزينه خريد كشتي هاي استاندارد و محدوديت هاي موجود براي ارايه خدمات تفريحي از عوامل بي رغبتي براي سرمايه گذاري در اين بخش است. «تعادل» براي واكاوي مشكلات صنعت گردشگري دريايي و كشتيراني با حسن تيمورتاش، دبيركل اتحاديه مالكان كشتي به گفت وگو نشسته است.

وي صحبت هاي خود را اينگونه آغاز مي كند؛ «مردم ما از جغرافياي دريايي كشور تصوير درستي ندارند، نمي دانند كه جزيره هندورابي چقدر زيباست، طبيعتي كه در تنب بزرگ وجود دارد را در هيچ كجاي دنيا نمي توان جست ولي مردم ما با اين جغرافيا آشنايي ندارند. در سطح بين المللي نيز اين كمبودها بيشتر مي شود.»

سفرهاي دريايي در ايران با شناورهاي مسافري انجام مي شود. جايگاه كشتي هاي مسافري دركشور ما چگونه است؟

در ايران كشتي مسافري نداريم، يعني بهتر است بگوييم به آن مفهومي كه در دنيا وجود دارد مثلا 200 نفر، 300 نفر، 1000نفر و 10000نفر را از يك بندر برمي دارد و به يك مكان تفريحي مي برد، نداريم. البته يكي دو كشتيراني بخش خصوصي وجود دارد كه حمل ونقل مسافر را از خرمشهر به بصره عراق و كويت يا از بندرعباس به دوبي و كويت انجام مي دهند. يك سري مسافرت هاي داخلي هم بين جزاير خودمان داريم بين كيش-خارك، خارك-بندرعباس و بندرعباس-قشم كه به صورت قابل توجه و در سطح استانداردي نيست كه از آن به عنوان گردشگري دريايي ياد كنيم.

ممكن است در ايام نوروز و ديگر ايام پيك سفرها 10هزار نفر هم به بندرعباس بروند يا در كل گروهي از بخش دريا استفاده كنند ولي بحث اين است كه كشتي كروز داشته باشيم، كشتي مسافربري در سطح بالا داشته باشيم كه تورهاي دريايي خاص برگزار كنند مثلا از بندرعباس به سمت قشم و كيش حركت كند و جزاير بسيار زيباي تنب بزرگ، تنب كوچك و ابوموسي اينها جزايري هستند كه داراي قابليت هاي زيادي هستند ولي متاسفانه تسهيلات لازم براي توسعه در اين بخش وجود ندارد.

در ايران آيا اشخاص يا شركت هايي وجود دارند كه كشتي كروز داشته باشند؟

شركت هاي كشتيراني كه كشتي هاي مخصوص مسافربري داشته باشند و در بخش حمل ونقل مسافر و گردشگري استفاده كنند، نداريم. در صورتي كه مي توانيم در سطح كلان از بنادر ايران به سمت بنادر هند و آذربايجان حمل ونقل گردشگرانه داشته باشيم، يك مساله زيربنايي وجود دارد به اين معنا كه هنوز يك ارگان مشخصي را تعريف نكرده ايم كه در زمينه گردشگري دريايي نظارت و مديريت داشته باشد. ابتدا بايد مرجع دريايي نظارتي وجود داشته باشد.

بند دوازدهم قطعنامه بيست و سومين همايش ارگان هاي دريايي به ظرفيت هاي گردشگري در حوزه دريا اشاره دارد و از سازمان گردشگري و بنادر خواسته شده تا با همكاري ارگان هاي ديگر اين صنعت را توسعه بخشند. چرا تا اين ميزان كلي به اين موضوع مهم نگاه شده است؟

براي اينكه مشخصه خاصي را جست وجو نمي كنند. تازه بعد از 23همايش تصميم گرفته اند كه به بخش گردشگري دريايي توجه نشان دهند. مساله بعدي اين است كه ما «مارينا» نداريم، مارينا توقفگاه هاي كشتي هاي مسافرتي هستند كه اين كشتي ها در آن پهلو مي گيرند و مثل پاركينگ هاي ماشين كه به صورت عمودي و دركنار هم تعبيه مي شوند، كشتي هاي مسافرتي نيز در اين مارينا پهلو مي گيرند و شخصي مثل پاركبان هاي اتومبيل بر امنيت اين كشتي ها نظارت مي كند.

علاوه بر مساله كشتي هاي كروز و مارينا، اسكله هاي موجود در سطح كشور قابليت هاي لازم براي حمل ونقل و پياده و سوار كردن مسافران در سطح بزرگ را ندارند، درست است؟

در بندرعباس يك اسكله براي مسافران وجود دارد يا در بندرباهنر سالني براي مسافران تعبيه شده است ولي باز مي گويم بحث ما اين نيست، بحث «مارينا» است. فقدان وجود مارينا در شمال و جنوب ايران يكي از مسايلي است كه به نابه ساماني حوزه گردشگري دريايي در سطح كلان دامن مي زند نه تنها در شمال و جنوب بلكه در مناطق آزاد هم مارينا نداريم و زماني كه مارينا داشته باشيم كم كم كشورهاي ديگر هم براي مسافرت به بنادر ايران ترغيب خواهند شد.

مارينا بندر كروزهاي تفريحي است كه مي تواند توسط بخش خصوصي يا دولتي ساخته شود كه كشتي هاي مسافرتي و تفريحي در اين مكان پهلو مي گيرند و به نوعي حمايت مي شوند. يك موج شكن كوچك هم در اين مارينا براي مراقبت از كشتي ها تعبيه مي شود. بحث ديگر، بحث قايق هاي بادباني است؛ زماني كه من در فدراسيون حمل ونقل بودم چند قايق بادباني وارد كشور كرديم كه تعدادي در اختيار سازمان بنادر قرار گرفت و تعدادي را نيز به شمال برديم تا در مسابقات قايقراني استفاده شود كه وجود اين قايق ها در بنادر، جلوه بسيار زيبايي به بنادر ما مي دهد.

اگر از همين مسايل ريز و كوچك و اين قايق هاي بادباني شروع كنيم به كروزهاي بزرگ هم خواهيم رسيد. زماني كه شما كروز بزرگ داشته باشيد، مسافر يا گردشگر يك سري توقعات از قبيل فري شاپ و امكانات تفريحي ديگر مي خواهد. كشتي ميرزاكوچك خان در نوشهر همين طور بي استفاده افتاده است، حداقل مي توانيم از اين كشتي به عنوان يك رستوران دريايي استفاده كنيم.

براي جذب تاجران ايراني كه مالك كشتي هاي كروز هستند و در خارج از ايران و در كشورهاي حاشيه خليج فارس هستند، چه بايد كنيم؟

كشتي هاي كروز زيادي هستند كه مالكيت ايراني دارند و بسيار هم گران قيمت هستند اما بنا به دلايل زيادي ازجمله نبود زيرساخت هاي لازم كه يكي از كوچك ترينشان نبود اسكله ماريناست به آب هاي ما نمي آيند. پس لازم نيست ما از آنها بخواهيم كه بيايند، همين كه شرايط را مهيا كنيم آنها خواهند آمد و جذب خواهند شد. مثل اين است بگوييم زماني كه سرما مي خوريم از ويروس مي خواهيم كه وارد بدن شود، نه شرايط سرماخوردگي ايجاد شده و ويروس هم با كمال ميل وارد بدن شده است. زماني كه شرايط را مهيا كنيد، گردشگر خودش مي آيد، نياز به ماركتينگ و بازاريابي حتي وجود ندارد.

گردشگري در ايران در حوزه حمل ونقل دريايي در چه سطحي است و مردم در دريا با چه وسايل حمل ونقلي سير مي كنند؟

از آنجا كه مردم به طور قابل توجه از دريا و حد استانداردهاي مسافرت هاي دريايي اطلاع ندارند به اتوبوس هاي دريايي اكتفا مي كنند درصورتي كه مسافر دريايي ايمني مي خواهد البته اين اتوبوس هاي دريايي هم ناايمن نيستند ولي كشتي هاي مسافرتي بايد به حدي از استاندارد برسند كه در دنيا وجود دارد. با اين حال مردم استقبال مي كنند به خصوص در ايام پيك سفرها.