پول نیوز، عليرضا شيرمحمدي فرد* - در ساخت و سرمايه گذاري فرودگاه از يك طرف و بهره برداري از فرودگاه كه امري تخصصي است از طرف ديگر، بايد توجه جدي وجود داشته باشد.

در
اين ميان، بهره برداري نقش اصلي را در پروژه هاي بين المللي ايفا مي كند و
باتوجه به اينكه سرمايه گذاري توسط بخش خصوصي در اين نوع پروژه ها انجام
مي شود، حتما بايد اطمينان از بهره برداري مناسب و ارايه خدمات مطلوب به
ذي نفعان پروژه وجود داشته باشد تا بانك ها و سرمايه گذاران نيز با اطمينان
بتوانند سرمايه خود را دراختيار چنين پروژه هايي قرار دهند.

در
ساخت فرودگاه بين المللي دهلي نو كه با مدل مشاركت بخش خصوصي و دولتي ساخته
شد، دولت امكانات خود ازجمله زمين و مجوز ساخت فرودگاه بين المللي را
به عنوان آورده و در اختيار شركت فرودگاهي دهلي نو قرار داد.

در
سال2006، دولت هند، پس از يك مناقصه رقابتي، امتياز انحصاري فرودگاه
بين المللي دهلي نو را به شركت خصوصي فرودگاه بين المللي دهلي نو با
مسووليت محدود (DIAL) سپرد؛ با تعهد عملياتي كردن، تعمير و نگهداري، توسعه،
طراحي، ساخت، تامين مالي، ارتقا و مدرن ساختن فرودگاه بين المللي گاندي در
دهلي نو، در مدتي 30ساله تا سال2036 و با امكان تمديد امتياز تا 30سال
ديگر بعد از آن. طرح اصلي اين امتياز، پنج مرحله براي توسعه فرودگاه درنظر
گرفته است.

27درصد از سهام پروژه دراختيار بخش دولتي و 73درصد از
سهام دراختيار بخش خصوصي است كه عمدتا شامل سرمايه گذاران (بانك هاي داخلي و
خارجي)، طراحان و سازندگان پروژه و نيز بهره برداري پروژه قرار گرفت. لازم
به ذكر است بخش خصوصي در اين پروژه صرفا و فقط از طريق مناقصه بين المللي
به اين پروژه وارد شد.

فاز اول پروژه نيازمند سرمايه گذاري 2ميليارد
دلاري بود و پيش از آغاز مسابقات ورزشي جام كشورهاي مشترك المنافع در
سال2010 به پايان مي رسيد.

رويكرد پيماني به طريقي طراحي شد كه هدف
دولت در حفظ درجه يي از تاثير بر اين دارايي عظيم زيرساختي تامين شود و در
عين حال شركت خصوصي بتواند توسعه گسترده اين تاسيسات را انجام دهد و عمليات
اجرايي و تامين سرمايه را برعهده داشته باشد.

اداره دولتي
فرودگاه هاي هند (AAI) 26درصد از سهام DIAL را دراختيار دارد و بخش دولتي
پروژه را تشكيل داده است. اين اداره متعلق به بخش عمومي و كاملا دراختيار
دولت هند است.

دولت هند از مدرن ساختن فرودگاه و بهينه سازي عملكرد
آن و تامين مالي اش در عين حفظ تاثير گذاري اش، دو هدف مي جويد؛ با انتخاب
يك شركت دولتي- خصوصي دولت هند كنترل و نفوذ خود در عمليات DIAL را به دست
آورده است. نفوذي كه 26درصد سهام اداره فرودگاه هاي هند به آن مي دهد، اما
اين به معناي داشتن كنترل نيست. DIAL ترتيب استقراض خارجي را داده تا
بتواند هزينه هاي مالي ارتقاي فرودگاه را تامين كند و سهامداران دولتي-
خصوصي DIAL شامل كاركنان و مديران متخصص فرودگاه ها هستند.

اين
فرودگاه دومين فرودگاه بزرگ هند از لحاظ تعداد مسافري است و رشد
قابل ملاحظه يي داشته است. فرصت سرمايه گذاري براي كسب وكار در
سرمايه گذاران خصوصي جذاب بوده است و 10گروه اقتصادي در ابتدا ابراز علاقه
كردند و از بين آنها 6گروه براي انجام مناقصه برگزيده شدند.

از
تجربياتي كه از فرودگاه گاندي هند مي توان براي طرح توسعه فرودگاه
امام خميني(ره) به دست آورد، مي توان به مواردي همچون ساخت فرودگاهي عظيم
بدون استفاده از بودجه دولتي، دراختيار داشتن كنترل عبور و مرور هوايي،
امنيت فرودگاه و موضوعات دولتي از قبيل گذرنامه، استفاده از بهترين و
مدرن ترين تجهيزات در فرودگاه بين المللي، استفاده از بهره برداران مناسب
كه طبق قانون اساسي هند و براساس فرهنگ آن كشور خدمت مي كنند، استفاده از
نيروي انساني محلي در اداره فرودگاه، دستيابي به موفقيتي بزرگ در يك پروژه
بزرگ و علاقه مندي سرمايه گذاران خارجي به ادامه همكاري با دولت هند،
دستيابي به اشتغال مناسب در به كارگيري نيروهاي هندي در اين پروژه، ايجاد
كنسرسيوم با حضور شركت هاي محلي و بين المللي و انتقال دانش طراحي،
سرمايه گذاري، ساخت و بهره برداري از شركت هاي خارجي به شركت هاي محلي هندي
اشاره كرد.

*كارشناس اقتصادي