پول نیوز-پول شویی فعالیتی غیرقانونی است که طی انجام آن، عواید و درآمدهای ناشی از اعمال خلاف قانون، مشروعیت می یابد به گونه ای که پول‎های کثیف ناشی از اعمال خلاف به وجوه به‎ظاهر تمیز تبدیل می‎شوند و در بدنه اقتصاد جایگزین می شود.

به گزارش گروه بانک و بیمه پول نیوز،  این تعریفی قابل فهم از پولشویی است، اما به نظر می رسد این تعریف تنها میان خواص اهل اقتصاد قابل درک باشد، می توان گفت حتی بسیاری از افرادی که دستی در امور مالی و موضوعات تجاری دارند بیش از این تعریف چیزی از این مقوله پیچیده نمی دانند.

راحت‎ترین روش برای کاهش جلب توجه مجریان قانون به عملیات پول‎شویی این است که مقادیر هنگفت پول نقد به مقادیر کوچکی تبدیل می‎شود. این مبالغ یا به طور مستقیم در بانک سپرده‎گذاری می‎شود یا با آن ابزارهای مالی چون چک، سفته، سهام، اوراق مشارکت، و غیره خریده می‎شود و آن‎ها را در مکان‎های دیگر سرمایه گذاری می کنند.

باتوجه به تنوع شیوه های پولشویی که به عواملی چون نوع تخلف انجام‎شده، نوع نظام اقتصادی و قوانین کشور محل وقوع جرم بستگی دارد، افزایش اطلاعات در این زمینه از سوی همکاران حوزه بانکی و همچنین مشتریان بانک ها امری مهم تلقی می شود.

روابط عمومی بانک توسعه صادرات با ارائه گزارشی از نحوه عملکرد اداره مبارزه با پولشویی این اگزیم بانک سعی دارد به گوشه ای از ضرورت ها ، بایدها و نبایدها در این حوزه بپردازد.

بنابراین گزارش، این بانک در حال حاضر بعنوان یکی از بانک های پیشرو در عرصه مبارزه با پولشویی مطرح است به گونه ای که در گزارش مورخ 14/2/1393 مرکز اطلاعات مالی شورای عالی مبارزه با پولشویی وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک توسعه صادرات را حائز دریافت رتبه نخست اهداف موردنظر پروژه مبارزه با پولشویی در فاز اول اعلام کرد.
کسب 82.65 درصد از اهداف مورد نظر پروژه مبارزه با پولشویی در فاز اول، رتبه نخست را در بین 33 بانک و موسسه اعتباری به بانک توسعه صادرات اختصاص داد و ارسال با کیفیت گزارش های معاملات مشکوک از سوی این بانک، موجب گردیده است که در 38.78 درصد این گزارشها، جرم پولشویی از سوی مرکز اطلاعات مالی و مرجع قضایی محرز گردد.

علیرضا خادمی رییس اداره مبارزه با پولشویی بانک توسعه صادرات با تشریح اقدامات این بانک در راستای مبارزه با این جرم که ازجرمهای ثانویه به شمار می رود، می گوید: باتوجه به اینکه این بانک تخصصی اگزیم بانکی است که در زمینه صادرات واردات فعالیت می کند و مشتریان آن خاص هستند، دید و نگرش ما باید نسبت به سایر بانکها متفاوت باید باشد.

وی با اعلام این مطلب که جریان وجوه تمیز که حاصل از معاملات پاک می باشد، به عنوان یک افتخار ملی محسوب می شود، اضافه می کند: لزوم جذب مشتری از یک سو و همچنین ضرورت برخورد مناسب با صادرکنندگانی که در مسیری صعب و دشوار همراه بانک شده اند، موجب می شود احتیاط بیشتری در رفتار همکاران شعب با مشتریان صورت پذیرد چرا که حسن شهرت بانک نباید تحت الشعاع رفتارهای غیر اصولی قرارگیرد.

خادمی با توجه به لزوم درایت و سیاست در برخورد با موارد مشکوک و ارائه پاسخ به موقع و صحیح به بانک مرکزی و مرکز اطلاعات مالی می افزاید: درعین حال که جذب منابع برای همکاران شعب ما اهمیت دارد اما به هنگام مراجعه مشتریان، توجه به موضوع ریسک شهرت نیز امری مهم قلمداد می شود که لطمه ای به اعتبار بانک به واسطه ورود سودجویان به بانک رخ ندهد.

به گفته وی، مشتری به واسطه افتتاح حساب امکان دریافت تسهیلات را برای خود ایجاد می کندکه اگر درست شناسایی نشود موجبات معوق شدن بازپرداخت وی و مشکلاتی از این دست فراهم می گردد.

رییس اداره مبارزه با پولشویی بانک توسعه صادرات در پاسخ به این سوال که اقدامات آموزشی این اداره در زمینه مبارزه با پولشویی تاکنون چه بوده است، می گوید: در این راستا برای تمامی واحدهای صف و ستاد دربانک توسعه صادرات کلاسهای آموزشی برگزار شده است و همچنین رابطان ویژه ای برای توجیه مشتریان در شعب بانک توسعه صادرات آموزشهای تخصصی دیده اند. از سوی دیگر اطلاع رسانی مناسب به مشتریانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم طرف مقابل بانک قرار گرفته اند، انجام می شود.

رئیس کمیته راهبری اجرای مقررات مبارزه با پولشویی بانک توسعه صادرات با طرح این مطلب که مبارزه با پولشویی یک هدف ملی است، تصریح می کند: بانک ها  توانایی ارائه کمک در عرصه مبارزه با پولشویی در سطح ملی را دارند و اگر تک تک بانک ها توجه ویژه به این موضوع داشته باشند قطعاً از حجم جرائم کاسته خواهد داشت.

خادمی می افزاید: چون مبارزه با پولشویی، پیشگیری از جرم های اولیه نیز محسوب می شود و اگر شخص مجرم بداند بعد از کسب منفعت مالی حاصل از جرم اولیه، با مشکلات بعدی برای تمیز کردن پول کثیف خود مواجه می گردد، ممکن است از انجام جرم اولیه منصرف شود. از این رو توجه به مبارزه با پولشویی در سیستم بانکی کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و مزایایی را برای نظام اجتماعی کشور  در پی دارد.

لزوم وحدت رویه در برداشت ها از مبحث پولشویی از سوی مسوولان نیز از جمله مواردی است که خادمی بر ْآن تاکید دارد.

علیرضا غفاری، سرپرست گروه کارشناسی نظارت، برنامه ریزی و کنترل فرایندهای مبارزه با پولشویی بانک توسعه صادرات نیز پیرامون مشکلاتی که در حوزه مبارزه با پولشویی در بانک ها وجود دارد، می گوید : باید شرایطی ایجاد شود تا تمامی شعب بانکها در سراسر کشور بایکدیگر هماهنگ شوند تا رفتار مشابهی را در اجرای ضوابط مربوطه ایفا نمایند.

وی لزوم یکسان سازی برداشت بانکها از مفهوم مبارزه با پولشویی را از جمله دیگر موضوعات دانست و افزود: موضوع دیگر اینکه نگاهی که واحدهای نظارتی نسبت به این مقوله دارند هنوز پخته و هماهنگ نیست و مطالعه و آموزش های خاص در زمینه ابعاد گسترده و متنوع این حوزه کمتر از حد انتظار است.

به عقیده آقای غفاری، بسترهای نرم افزاری و فرایندی مبارزه با پولشویی در بانکها هنوز اجرایی نشده است و برخی  دستور العمل ها در فضای اجرایی قابل پیاده سازی نیستند.
به گفته دبیر کمیته راهبری اجرای مقررات مبارزه با پولشویی، انتظارات بعضا نادرستی که برخی از مشتریان از بانک ها دارند مانع مهمی در برابر اجرای درست قوانین مبارزه با پولشویی است. برای رفع این ضعف، باید روح حاکم در روابط مردم با بانکها از طریق فرهنگ سازی از سوی متولیان امر اصلاح شود. اطلاع رسانی عمومی برای پی بردن به عوارض ناشی از این جرم ضروری است.

غفاری ادامه میدهد: مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی با رعایت استانداردهای بین المللی و در چارچوب مقررات، پروژه مبارزه با پولشویی را فازبندی نموده است که در فاز اول این پروژه مواردی در حوزه بازرسی تخصصی از واحدهای زیر مجموعه، اصلاح فرایندهای نرم افزاری و سخت افزاری و آموزش و اطلاع رسانی انجام شده است و فاز دوم این پروژه از یکم تیرماه آغاز و تا 31 شهریور ماه سال 1395 ادامه خواهد داشت.

وی یاد آور می شود : در سال 92 ، از 49  مورد گزارش معاملات مشکوک ارسال شده توسط بانک توسعه صادرات به مرکز اطلاعات مالی، 19 مورد به دادسرا ارجاع شده است. به بیان دیگر قریب به 40 درصد از گزارشات ارسال شده، با کیفیت شناسایی شده اند که این عدد به استانداردهای جهانی نزدیک است.

وی با طرح این ایده که در بانکها باید سطح فعالیت مشتریان شناسایی شده و با گردش حسابهای آنها متناسب باشد، می گوید : گزارش معاملات مشکوک فعلی بیشتر  در قالب گزارشات مشکوک رفتاری مشتریان است ولی در اکثر موارد، معاملات مشکوک، در تراکنش های حساب مشتریان، نمایان می گردد که به همین علت، استفاده از امکانات نرم افزاری خاص که تراکنش های نامتناسب را استخراج کند، ضروری است. پیشنهاد می شود این امکانات نرم افزاری در اختیار بانک ها قرار گیرد.

شایان ذکر است در حال حاضر کمیته ای متشکل از مسئولان ادارات مبارزه با پولشویی، آمار و سیستمهای اطلاعات مدیریت، مهندسی سیستمها، امور شعب، بازرسی و سازمان و بهبود روشها، با عنوان کمیته راهبری اجرای مقررات مبارزه با پولشویی در بانک توسعه صادرات به منظور انجام تکالیف اعلام شده توسط شورای عالی مبارزه با پولشویی تشکیل گردیده است.