پول نیوز، سمیه علی اصغری - ناآرامی و بحران در عراق می تواند بازار کم نوسان نفت طی چند سال اخیر را از حالت تعادل خارج کرده و آرامشی که طی بخش اعظم چهار سال گذشته ثبات قیمت ها در این بازار را حفظ کرده، تهدید می کند. تولید نفت عراق، دومین تولیدکننده بزرگ نفت سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به واسطه خشونت و درگیری گروه های شبه نظامی با ارتش این کشور در معرض خطر قرار گرفته است.

به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، در حال حاضر، بحران بیشتر در بخش شمالی عراق متمرکز بوده و دور از مناطق نفت خیز جنوب این کشور ادامه دارد. اما تحولات این کشور افزایش 2.8 درصدی قیمت نفت خام برنت، در روز پنجشنبه و رسیدن آن به 113.02 دلار در هر بشکه را موجب شد که بیشترین میزان افزایش از آگوست تاکنون، محسوب می شود. روز جمعه نیز قیمت این محصول از 114 دلار در هر بشکه عبور کرد. مهمتر از این، توانایی عراق برای تداوم بازسازی زیرساخت های نفتی خود و افزایش تولید طلای سیاه در راستای تامین تقاضای رو به افزایش جهانی زیر سوال رفته است.

بازارهای جهانی نفت از اواسط سال 2011 به طور معمول شرایط باثباتی را تجربه کرده اند. افزایش تولید نفت در برخی مناطق جهان، کاهش تولید در برخی مناطق دیگر را جبران کرده و روند متعادلی در این بازار جریان داشته است. طی بیش از چهار سال گذشته قیمت نفت خام برنت در محدوده 110 دلار قرار داشته و نوسانات گاه به گاهی را تجربه کرده است.

به اعتقاد اوپک، محدوده 100 تا 110 دلاری قیمت نفت دامنه ای قابل قبول هم برای مصرف کنندگان و هم برای تولیدکنندگان این محصول محسوب می شود. در شرایطی که اقتصاد جهانی روند بهبود شرایط خود را دنبال می کند، تقاضا برای نفت نیز روندی افزایشی را شاهد بوده و قیمت ها بالا و پایدار هستند.

همان گونه که اشاره شد برخی مناطق مانند آمریکا افزایش چشمگیر تولید نفت را شاهد بوده که می توانست افت قیمت ها را موجب شود. در برخی مناطق از جمله برخی اعضای اوپک کاهش تولید نفت رقم خورده که می توانست به رشد چشمگیر قیمت ها منجر شود. به گفته کارشناسان، در صورتی که این تعادل از بین می رفت اوپک با شرایط سختی برای تنظیم بازار مواجه می شد زیرا اعضای آن دارای توانایی محدودی برای افزایش و یا کاهش تولید نفت به منظور حفظ ثبات بازار هستند.

تولید نفت کشورهای غیر عضو در اوپک، به ویژه با رونق تولید نفت شیل در آمریکا، به میزان چهار میلیون بشکه در روز طی چهار سال گذشته افزایش یافته است. این آمار بیش از کل تولید نفت کانادا، پنجمین تولیدکننده بزرگ جهان، و کافی برای ایجاد روند کاهشی قیمت ها در بازار نفت است.

در همین زمان، تولید نفت عراق از سال 2011 با 22 درصد افزایش به 3.3 میلیون بشکه در روز رسیده است. این روند نیز می تواند کاهش قیمت ها را موجب شود. اما قیمت ها افت نکرده اند زیرا تولید نفت دیگر اعضای اوپک کاهش یافته است. تولید نفت لیبی به واسطه ناآرامی های سیاسی و کارگری تقریبا متوقف شده است. از سوی دیگر، تحریم های خصمانه غرب علیه ایران نیز بر بازار نفت بی تاثیر نبوده است. تولید نفت ونزوئلا و نیجریه نیز به واسطه ناآرامی های سیاسی و اقتصادی کاهش یافته است.

افزایش تولید نفت در آمریکا و مناطق دیگر جهان تقریبا با افزایش تقاضای جهانی تطابق داشته که از 88.5 میلیون بشکه در روز در سال 2010 به حدود 92.8 میلیون بشکه در سال جاری میلادی رسیده است. همچنین، این افزایش تولید به ایجاد آرامش در بازار به رغم برخی اختلال های غیر منتظره کمک کرده است. در اوایل سال 2011، بحران لیبی قیمت نفت خام برنت را به 126 دلار در هر بشکه نزدیک کرد. این در شرایطی است که واکنش بازار نفت به بحران جاری عراق بسیار معتدل تر بوده است.

اما تغییر هرچه بیشتر شرایط می تواند اوپک را در نقطه دشوار و حساسی قرار دهد. به اعتقاد تحلیلگران، اعضای اوپک به استثنای عربستان تقریبا در حال تولید حداکثری بوده و از این رو در جایگاهی قرار ندارند که توانایی افزایش تولید برای تامین افزایش تقاضا و یا جبران قطع تولید نفت غیر منتظره دیگری را داشته باشند. همچنین اعضای اوپک تمایلی به کاهش تولید خود نداشته زیرا برای تامین مالی برنامه اجتماعی و دفاع ملی خود به درآمد آن متکی هستند.