آهن از عناصر معدني كم مقدار در بدن است اما نقش مهمي را در بسياري از فرايند هاي فيزيولوژي و شيميايي بدن به عهده دارد. اكثر آن در هموگلوبين موجود است كه براي انتقال گازها نقش حياتي دارد و كمي از آن در ميوگلوبين وجود دارد كه اكسيژن را براي تامين نياز عضلات نگاه مي دارد. همچنين در بسياري از آنزيم ها وجود دارد.

جام جم _ كمبود آهن از شايع ترين بيماري هاي كمبود تغذيه اي عصر حاضر بويژه در كودكان و زنان است. كمبود آهن ابتدا با خستگي، عدم تمركز، بي حالي، سرگيجه و بتدريج ريزش مو و مشكلات پوستي آشكار مي شود و اگر درمان نشود پيش ساز كم خوني فقر آهن خواهد بود. قاشقي شدن ناخن ها نيز علامت نادري از كمبود آهن در ناخن ها است. كم خوني با مصرف مكمل حاوي مقدار زياد آهن به شكل فروس سولفات يا فروس گلوكونات بهبود مي يابد. اما نحوه مصرف آن و زمانش مهم است.

به طور كلي آهن با معده خالي بهتر جذب مي شود بنابراين مكمل آهن را بهتر است بين وعده هاي اصلي غذا مثل بعدازظهر مصرف كرد. اما از طرفي برخي افراد با مصرف مكمل آهن به تنهايي، با معده درد مواجه مي شوند.

در اين صورت از آنجايي كه ويتامين ث باعث بهبود جذب آهن مي شود بنابراين توصيه مي شود كه مكمل آهن را با معده خالي اما در كنار يك ميان وعده كوچك ويتامين ث دار مثل يك گوجه فرنگي يا يك ليوان آب پرتقال و يك بيسكويت معمولي كوچك ميل كنند، تا هم از مشكلات گوارشي در امان باشند و هم جذب بهتري داشته باشند.

از طرفي برخي متخصصين معتقدند مكمل آهن باعث افزايش اشتها مي شود. پس افراد لاغر بهتر است آن را در صبح زود و افراد چاق پيش از خواب مصرف كنند.

عناصر دوظرفيتي در جذب هم تداخل ايجاد مي كنند، بنابراين نبايد مكمل آهن را با شير مصرف كرد زيرا كلسيم مانع جذب آن مي شود. همچنين اگر از مكمل هاي ديگري مانند روي بهره مي بريد با فاصله زماني از آهن مصرف كنيد.

داروهاي آنتي اسيد نيز جذب آهن را كم مي كنند و نبايد آنها را با مكمل آهن مصرف نمود. همچنين تانن موجود در چاي، مصرف قهوه و اسيد اگزاليك موجود در شكلات و سبزيجات از جذب آهن مي كاهند و نبايد آنها را بلافاصله بعد يا قبل از مصرف مكمل آهن خورد.

نكته مهم ديگر آلودگي هوا و مسموميت با سرب است. سرب در تشكيل هموگلوبين تداخل مي كند و مي تواند باعث كم خوني شود. افرادي كه غذاي آنها به ميزان كافي آهن، كلسيم و روي ندارد، سرب بيشتري جذب مي كنند.

بايد توجه داشت كه مصرف بيش از حد آهن نيز نكوهيده و با عوارضي از جمله مشكلات كبدي همراه است. بنابراين مصرف مكمل هاي آهن بايد زير نظر پزشك يا كارشناس تغذيه باشد.

محمدعلي پازوكي مهر