پول نیوز، مازیار دانیالی - سال 2013 دورانی بهتر از انتظارات برای بازیگران بازارهای نفت بود. اگرچه قیمت این محصول اغلب بی ثبات بوده و نوسانات فصلی را تجربه کرد، سال گذشته با قیمت تقریبا 109 دلاری در هر بشکه برای سبد نفت خام اوپک به پایان رسید و میانگین قیمت آن نزدیک به 106 دلار بود. اما قیمت سبد نفت خام اوپک که در سه ماه نخست 2013 تقریبا 115 دلار در هر بشکه بود، در سه ماه دوم و پیش از آغاز مجدد روند افزایشی خود به 96 دلار رسید.

به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، دیگر شاخص های بازار طلای سیاه، نفت خام برنت و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت بودند که به ترتیب میانگین قیمت 108 و 97.98 دلار در هر بشکه را به خود اختصاص دادند. موضوعات ژئوپولیتیکی که موجب اختلال در تولید نفت در نقاط مختلف جهان شده و همچنان نیز می شوند، عامل کلیدی نوسان قیمت ها بودند. اعمال تحریم علیه ایران به خروج حدود یک میلیون بشکه نفت از بازار منجر شد؛ بخش اعظم تولید نفت در لیبی به واسطه آشوب و اعتصاب در این کشور متوقف شد؛ تولید نفت در نیجریه تحت تاثیر ناآرامی های داخلی قرار گرفته و در حال حاضر، جنگ داخلی در سودان جنوبی بر تولید نفت این کشور تاثیرگذار بوده است. البته افزایش تولید در آمریکای شمالی و عراق تا حدودی این موارد را جبران کرده اند.

از نظر تقاضا، میزان رشد متوسط بوده است. بنابر اعلام اوپک، میزان رشد تقاضا 0.9 میلیون بشکه در روز بوده، اگرچه تقاضا از سوی کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه کاهش 0.55 میلیون بشکه ای داشته است. از سوی دیگر، آژانس بین المللی انرژی برآوردهای متفاوتی داشته و میزان رشد تقاضا را برابر با 1.2 میلیون بشکه در روز و کاهش تقاضا از اعضای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه را برابر با 0.05 میلیون بشکه اعلام کرده است.

تقاضا برای نفت با بهبود شاخص های اقتصاد کلان در کشورهای صنعتی به ویژه فعالیت تولیدی بهتر در آمریکا و کشورهای دیگر و تداوم رشد کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند مرتبط بوده است. تولید نفت خام اوپک در سال 2013 به طور میانگین 29.9 میلیون بشکه در روز بوده است. طی چند ماه پایانی سال گذشته تولید نفت اوپک از نقطه اوج 30.6 میلیون بشکه در روز طی ماه مه روندی کاهشی را دنبال کرد. همچنین، تولید این سازمان به میزان 0.6 میلیون بشکه در روز کمتر از سال 2012 بوده است.

به نظر می رسد در سال 2014 نیز عواملی مشابه بر تعادل عرضه و تقاضا تاثیرگذار خواهند بود، اما تردیدهای بسیاری نیز وجود دارند. مذاکرات ایران و شش قدرت جهانی با نتایجی مثبت به پیان رسیده، اما این پرسش مطرح است آیا این کشور می تواند صادرات نفت خود را به طور کامل و به میزان پیش از اعمال تحریم ها از سر بگیرد؟ از سوی دیگر، دولت لیبی اعلام کرده است صادرات نفت از ترمینال های شرقی این کشور از سر گرفته خواهد شد، اما برای اثبات درستی این گفته باید به انتظار آینده بود.

در سودان جنوبی آتش بس اعلام شده، اما این شرایط چه مدت دوام می آورد؟ آیا تولید نفت عراق افزایش چشمگیری که دولت این کشور اعلام کرده را تجربه خواهد کرد و یا بدتر شدن شرایط امنیتی مانع این روند خواهد بود؟ این در شرایطی است که افزایش تولید نفت شیل آمریکا بی تردید روند افزایشی خود را دنبال خواهد کرد. با در نظر گرفتن تمامی این شرایط، اوپک و آژانس بین المللی انرژی افزایش تولید نفت نسبت به سال 2013 را پیش بینی کرده و به ترتیب آمار 1.2 و 1.9 میلیون بشکه در روز را ارائه کرده اند. بخش اعظم این رشد از آمریکای شمالی خواهد بود.

از نظر تقاضا، نشانه هایی از تداوم روند بهبود شرایط اقتصادی در کشورهای صنعتی و در حال توسعه وجود دارند. رشد اقتصاد جهانی در مقایسه با آمار 2.9 درصدی سال 2013 ممکن است به 3.5 درصد افزایش یابد. در نتیجه، انتظار می رود تقاضا برای نفت همانگونه که اوپک و آژانس بین المللی انرژی اعلام کرده اند، بیش از یک میلیون بشکه در روز باشد. این در شرایطی است که اختلاف موجود در پیش بینی های این دو سازمان احتمالا با گذشت زمان و درک هر چه بهتر شرایط کمتر خواهد شد.