پول نیوز- شرایط دشوار
اقتصادی باعث شده قدرت خرید عامه مردم برای تهیه مایحتاج زندگی و لوازم
ضروری نظیر جهیزیه، خانه و خودرو یا تامین مخارج بیمارستان و عروسی نسبت به
گذشته کاهش یابد.

به گزارش ایرنا، در مقابل برای تامین این هزینه ها، گرفتن وام از بانکها مستلزم پیدا کردن
چندین ضامن، عبور از بوروکراسی پیچیده و در نهایت برگرداندن دو یا سه برابر
اصل پول است و در این وضعیت براه انداختن بانکهای خانگی یا خانوادگی برای
عده ای راه حلی مطمئن برای برون رفت از مشکلات مالی به شمار می رود.

بانکهای خانگی که شهروندان مشهدی از آن به عنوان ˈصندوق های خانوادگیˈ نام
می برند سالهاست که بین مردم این شهر مرسوم بوده و در بین گروه هایی که
اعتماد متقابل بین اعضای آنها حاکم است نظیر دوستان، اقوام، همسایه ها،
شرکت کنندگان محافل قرآنی و بعضا همکاران یک نهاد شکل می گیرد.

این صندوق ها دارای مدل های مختلفی است که به تناسب تعداد اعضای آنها با
سپرده های کم یا زیاد تشکیل می شود و کل موجودی صندوق به هر یک از اعضا به
صورت هفتگی یا ماهانه به قید قرعه واگذار می گردد.

روال تشکیل صندوق های مزبور به این صورت است که اعضا در یک جلسه خانگی گرد
هم می آیند و هر یک از آنان مبلغ پول یکسانی را به صندوق واریز می کنند و
در همان زمان توسط مدیر صندوق که فرد منتخب و مورد اعتماد همه اعضاست، قرعه
کشی انجام گرفته و همه سپرده به فرد برنده واگذار می شود.

فرد برگزیده در دوره های بعدی قرعه کشی شرکت نمی کند اما ملزم است تا
پایان یک دور کامل و منتفع شدن همه اعضا از سپرده صندوق، مانند دیگران مبلغ
پول تعیین شده را در موعد مقرر به صندوق پرداخت کند.

یکی از شهروندان فعال این صندوق های خانگی به خبرنگار ایرنا در این باره
گفت: چند روش در راه اندازی صندوق های خانگی وجود دارد که در جمع های مختلف
اقوام، همسایه و همکاران متفاوت است.

ˈ
محمد علی بخشیˈ افزود: این صندوق های خانگی سهام نانوشته دارند و روش بهره برداری از این سهام قرعه می باشد.

وی بیان کرد: روش رایج راه اندازی صندوق های خانگی در مشهد، سپرده گذاری
50 هزار تومانی و قرعه کشی به صورت هفتگی است که من بین جمع فامیل خودمان
این روش را اصلاح کردم و اساس نامه ساده فامیلی تشکیل دادم.

وی اظهار داشت: در روش ابداعی من، هر نفر ماهانه 25 هزار تومان به صندوق
که حسابی در یک بانک می باشد، اختصاص می دهد که به نام خودش ثبت می شود،
سپس مبلغ موجودی صندوق به صورت وام قرض الحسنه به صورت ماهانه به اعضا داده
می شود.

او افزود: اولویت سپردن کل موجودی صندوق در ماه با کسانی است که احتیاج
بیشتری به پول دارند و قبل از جمع آوری پول نیاز خود را با مدیر عامل
درمیان گذاشته باشند.

وی گفت: در مقابل پولی که به فرد مزبور واگذار می شود، چکی با مهلت پرداخت 20 ماهه از وی دریافت می شود تا بتواند پول را بازگرداند.

وی ادامه داد: در صندوق خانگی خودمان برای پولدارها نیز برنامه داریم به
این صورت که افراد متمولی که عضو هستند پول خود را به میزان دلخواه به این
صندوق می سپارند و بانک بدون آنکه به اصل پول آنان دست زده باشد، براساس
میانگین سپرده به اعضا وام قرض الحسنه با بازپرداخت 36 ماهه می دهد.

او اضافه کرد: با این روش موجودی صندوق خانگی ما با 50 نفر عضو از هفت
میلیون تومان در گذشته به 176 میلیون تومان در حال حاضر رسیده است.

یکی دیگر از شهروندان مشهدی که عضو یکی از صندوق های خانگی بود به خبرنگار
ایرنا گفت: خانمی را در بانک مسکن تهران می شناسم که وضع مالی خود و شوهرش
بسیار خوب است و من و تعدادی از اعضای فامیل و دوستانم ماهانه 10 هزار
تومان به حساب این خانم در بانک واریز می کنیم.

وی که خود را ˈغلامرضا سعادتیˈ معرفی کرد، افزود: آن خانم براساس موجودی
حساب، چکی به نام یکی از اعضا به مبلغ دو میلیون تومان با بازپرداخت ماهی
100 هزار تومان می کشد و هر ماه یکی از اعضا از این مبلغ بهره مند می شود.

او ادامه داد: یکی از دوستانم با اعضای فامیلش صندوق خانگی دیگری دارند به
این صورت که در یک جلسه ماهانه همه اعضا نفری 25 هزار تومان به صندوق
واریز می کنند و بدون قرعه کشی براساس نیاز افراد یا درخواست مستقیم آنان
کل سپرده به وی واگذار می شود.

وی افزود: از کل سپرده ای که به یکی از اعضا در جلسات ماهانه داده می شود،
به میزان چهار درصد کسر می گردد و به حساب مسوول صندوق واریز می شود اما
فردی که وام می گیرد باید کل پول را بازگرداند.

وی اظهار داشت: مسوول صندوق موظف است به مناسبت های مختلف و در اعیاد
مذهبی جلسه ای با هزینه خودش برگزار کند و همه اعضا را به صرف شربت و
شیرینی دعوت نماید.

یکی دیگر از شهروندان مشهدی این صندوق ها را بسیار مطلوب دانست و گفت: این
صندوق ها در زمانی که نیاز مبرم به پول دارید واقعا به کمک شما می آیند.

ˈزهرا تاجرانˈ افزود: فامیل ما صندوقی دارد که هر یک از اعضا ماهی 200
هزار تومان به صندوق می سپارد و در همان زمان با قرعه کشی که انجام می شود
10 میلیون تومان به یکی از اعضا می رسد.

وی بیان کرد: روزی حادثه ای برای یکی از فرزندانم پیش آمد که هزینه درمانش
بسیار سنگین بود و توانستم پول مورد نیاز را در یکی از جلسات قرعه کشی
صندوق بدست آورم.

خبرنگار ایرنا در ادامه این گزارش با یکی از کارشناسان مذهبی درباره مسائل
شرعی این صندوق های خانگی، گفت و گویی داشت و حلال و حرام بودن آن را مورد
بررسی قرار داد.

این کارشناس مذهبی در مرکز پاسخگویی به سووالات شرعی آستان قدس رضوی در
حرم مطهر امام رضا (ع) در این باره گفت: توصیه قرآن کریم و ائمه اطهار به
قرض الحسنه در آیات و روایات مختلف واضح و مبرهن است که بر بیشتر بودن ثواب
قرض الحسنه بر صدقه تاکید کرده اند.

ˈ
محمد هادی عنایتیˈ افزود: بحث قرض الحسنه و قرض که فرد بدون هیچ چشمداشتی
به قصد گره گشایی از کار دیگران بدهد از دیدگاه قرآن و ائمه اطهار جایز
است اما اگر قرض به شرط سود باشد، ربا می باشد و از بدترین گناهان به شمار
می رود.

وی بیان کرد: نوع دیگری از قرض وجود دارد که انگیزه های فاقد سود و بهره
بر آن مترتب است که به شکل امانت می باشد و قرض دهنده شرطی برای آن نمی
گذارد زیرا می داند فرد مقابل جبران می کند.

وی ادامه داد: حکم شرعی صندوق های خانگی این است که اگر نیت از راه اندازی
آن برای گره گشایی از کار دیگران و به صورت قرض الحسنه باشد، جایز است.

او اظهار داشت: بعضا صندوق های خانگی در مقابل وامی که به افراد داده می
شود شرط می گذارند و آنان را مجبور به دادن مهمانی یا اقدامات دیگر می
نمایند که حکم آن در شرع، قرض ˈربویˈ بوده و جایز نیست اما اگر این مهمانی
اختیاری باشد، موردی ندارد.

این کارشناس مذهبی درباره بدعت ها و اقدامات خلاف شرع در صندوق های خانگی
گفت: اگر صندوق دار شرط بگذارد که وام اول صندوق به وی داده شد، رباست جز
آنکه همه اعضا راضی باشند.

عنایتی افزود: برخی صندوق های خانگی محدودیت هایی دارند و برای وام گیرنده
شروطی تعیین می کنند که این اشکال شرعی دارد و صندوقها نمی توانند در
مقابل قرض پول، راهی برای سود یا هر نوع منفعتی در پیش گیرند زیرا قرض باید
به صورت مجانی و بدون هیچ سودی داده شود.

وی بیان کرد: بعضا تخلفاتی در صندوق های خانگی از سوی صندوق دار یا اعضا
در دادن یا گرفتن پول انجام می گیرد که ربا نیست اما اگر در صندوق ها در
مورد دیرکرد بازپرداخت یا تخلفات دیگر جریمه نقدی تعیین گردد، رباست.

وی اظهار داشت: در مجموع صندوق های خانگی اگر به صورت قرض الحسنه و به قصد
گره گشایی از کار مردم در جامعه رواج یابد، مطلوب است؛ قرض با انگیزه
انتفاعی بد نیست اما قرض ربوی حرام است.